Postanowienie NSA z 10 maja 2013 r., I OSK 856/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1633/12 o odrzuceniu skargi A.K. dotyczącej Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia:

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Sentencja

oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1633/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.K. dotyczącą Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że A.K. w skardze z dnia 9 sierpnia 2012 r. podał, że wystąpił do Sądu Rejonowego w Radomiu II Wydział Karny o wykonanie kserokopii akt spraw [..]. Wskazał, iż w swym piśmie powołał się na ustawę o dostępie do informacji publicznej. Nadmienił, że ww. kserokopie akt są mu potrzebne do celów procesowych a nadto ma zamiar je przesłać do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Skarżący wyjaśnił, iż Sąd Rejonowy w Radomiu zażądał opłaty za wykonanie kserokopii wymienionych akt, zaś on przebywa w jednostce penitencjarnej i nie ma możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów. W konkluzji, uznając iż powyższa sytuacja narusza art. 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zwrócił się do Sądu o stosowną reakcję.

Z uwagi na treść skargi i brak jednoznacznego wskazania przedmiotu zaskarżenia, Sąd pismem z dnia 17 września 2012 r. wezwał A.K. do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r. – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia – poprzez jej sprecyzowanie polegające na wskazaniu daty i numeru zaskarżonego aktu lub czynności organu, bądź wskazaniu przedmiotu bezczynności organu, tj. wniosku którego organ nie rozpatrzył w terminie. Jednocześnie skarżącego pouczono o treści art. 3 § 2 oraz 57 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz udzielono wskazówek co do właściwego określenia przedmiotu skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W piśmie z dnia 24 września 2012 r. A.K. zwrócił się do Sądu o przysłanie akt sprawy II SA/Wa 1633/12 na adres jednostki penitencjarnej. Wskazał, że nie posiada odpisu skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r. i tym samym nie może odnieść się do pisma wzywającego do usunięcia jej braków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przy piśmie z dnia 10 października 2012 r. przesłał skarżącemu kserokopię skargi wraz z załącznikami i ponownie wezwał do jej sprecyzowania w sposób określony w wezwaniu z dnia 17 września 2012 r.

W odpowiedzi na powyższe A.K., w piśmie z dnia 22 października 2012 r., powołując się na art. 156 § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za wykonanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, wskazał, że na podstawie tych przepisów Prezes Sądu Rejonowego w Radomiu sporządził pismo z dnia 5 września 2012 r. nr Adm.-4100-175/12, w którym stwierdził, że nie ma podstaw do zwolnienia go z opłaty za wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. W ocenie skarżącego, odmowa zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych za wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy osób, których sytuacja finansowa nie pozwala na ich uiszczenie, stanowi naruszenie art. 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Odrzucając skargę, Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Stosownie natomiast do treści art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Mając na uwadze treść powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że opisanymi na wstępie pismami z dnia 17 września 2012 r. oraz 10 października 2012 r., wezwał A.K. do sprecyzowania skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r. w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

Skarżący poinformowany o skutkach nieuzupełnienia braków formalnych skargi, mimo prawidłowego zawiadomienia i upływu terminu, nie wykonał wezwania Sądu w wyznaczonym terminie. Zdaniem Sądu I instancji, zadość uczynienia temu wezwaniu nie stanowi pismo strony z dnia 22 października 2012 r. A.K. nie wskazał w nim zaskarżonego aktu lub czynności Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu, nie wskazał również przedmiotu ewentualnej bezczynności organu. Skarżący podniósł wprawdzie okoliczność wydania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu pisma z dnia 5 września 2012 r., w którym stwierdzono brak podstaw do zwolnienia go z opłaty za wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, jednakże mając na uwadze, iż pismo to zostało wydane już po wniesieniu skargi do Sądu, nie mogło być ono uznane za przedmiot skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r.

W tym stanie rzeczy, wobec nie uzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji skargę odrzucił.

Od powyższego postanowienia A.K. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając postanowienie w całości zarzucił naruszenie prawa procesowego tj. art. 57 § 1, polegające na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że skarga nie spełnia dyspozycji wyżej wymienionego przepisu poprzez przyjęcie, że skarżący nie wykonał wezwania w zakreślonym terminie, w sytuacji gdy A.K. w piśmie z dnia 26 października 2012 r. uzupełnił braki formalne skargi.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika z urzędu, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Badając przedmiotową skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że podlega ona oddaleniu, gdyż podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 57 § 1 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać należy, że skarga jest pismem procesowym kwalifikowanym, gdyż zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wymienione w tym przepisie. Stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. wskazanie organu, zaskarżonego aktu (działania lub bezczynności), którego skarga dotyczy, jest wymogiem formalnym skargi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia określonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy, wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości jest dla sądu wiążące.

Natomiast zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni po rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie natomiast do przepisu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który był w sprawie niniejszej podstawą prawną odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi A.K., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Mając na względzie okoliczności faktyczne sprawy niniejszej należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając w dniu 9 listopada 2012 r. zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zastosował powyższe przepisy w sposób prawidłowy.

Należy również podkreślić, że zgodnie z treścią art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczyć ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W doktrynie przyjmuje się, że wskazówki i pouczenia wymagają bezwzględnej bezstronności od sądu. Mają one dotyczyć tego, jakie czynności procesowe powinny zostać w sprawie podjęte; w jaki sposób i w jakim terminie powinny zostać usunięte stwierdzone przez sąd wadliwości w tych czynnościach; jakie są następstwa nieusunięcia tych braków w terminie oraz jakie skutki prawne pociągnie za sobą podjęcie tych czynności (zob. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 49).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwania Sądu I instancji z dnia 17 września 2012 r. i 10 października 2012 r. dotyczące uzupełnienia braków formalnych skargi A.K. zawierały zarówno wskazówki co do czynności procesowych, jaki i pouczenie co do skutków prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Po zbadaniu, że przedmiotowa skarga zawiera braki formalne w postaci niewskazania numeru i daty zaskarżonej decyzji (postanowienia lub innego aktu prawnego) bądź wskazania bezczynności organu, Przewodniczący Wydziału na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. 57 §1 pkt 1 P.p.s.a. wezwał skarżącego do uzupełnienia tych braków w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przedmiotowe wezwanie było sformułowane w sposób jasny i czytelny. Wskazywało, jakiej czynności procesowej należy dokonać, w jakim terminie oraz jakie są skutki prawne jej niewykonania. Tak sformułowane wezwanie nakładało na stronę należycie dbającą o swoje interesy obowiązek wskazania daty i numeru zaskarżonego aktu lub czynności, zgodnie z treścią wezwania.

Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, pismo skarżącego z dnia 22 października 2012 r. nie czyniło zadość wymogom powyższego wezwania. Skarżący wskazał jedynie na okoliczność wydania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu pisma z dnia 5 września 2012 r., w którym stwierdzono brak podstaw do zwolnienia go z opłaty za wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, jednakże mając na uwadze, iż pismo to zostało wydane już po wniesieniu skargi do Sądu, to słusznie Sąd I instancji zauważył, iż nie mogło być ono uznane za przedmiot skargi z dnia 9 sierpnia 2012 r. Ponadto, jak wskazano wyższej, pisma Sądu z dnia 17 września 2012 r. i 10 października 2012 r. były sformułowane precyzyjnie i jasno, czego nie zakwestionował również skarżący składając odpowiedź na powyższe wezwania. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść pisma była dla niego zrozumiała.

Skoro skarżący w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu bądź bezczynności organu, to przyjąć należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo – na zasadzie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. -skargę odrzucił.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a..