Uzasadnienie
L. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na działanie L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. związane z wpisami do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, w zakresie obejmującym skarżącego.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, to jest do jej sprecyzowania, poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący wyjaśnił, że jego skarga dotyczy "odmowy usunięcia stanu niezgodnego z prawem przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. w zakresie prowadzonej ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wyrażonej w piśmie [...] z dnia [...] grudnia 2010 r." Jak wynika z akt niniejszej sprawy pismo to, skierowane do pełnomocnika skarżącego, zawiera wyjaśnienie Naczelnika Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w L. działającego z upoważnienia L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L., że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące powinnością usunięcia przypisanych skarżącemu w ewidencji punktów lub wpisów wykroczeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że brak jest podstaw do usunięcia wpisów z ewidencji.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 57/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę L. W. na bezczynność L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. w przedmiocie odmowy usunięcia punktów z tytułu dokonanych naruszeń przepisów prawa o ruchu drogowym, uznając, że nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia.
Sąd wskazał, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy odmowy usunięcia wpisu z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a zatem czynności z zakresu administracji publicznej ujętej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a zatem bezczynność taka – w ocenie Sądu – może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 tejże ustawy.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 37 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym właściwymi przepisami stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ ten, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości.
Wobec tego Sąd stwierdził, że skarżący powinien wnieść zażalenie na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. w trybie art. 37 § 1 k.p.a., a dopiero po wykorzystaniu tego środka – ewentualnie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Skoro jednak tego nie uczynił, to – zdaniem Sądu – skarga, jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2011 r. L. W. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 58 § 1 pkt 6 w związku art. 52 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 3 § 2 pkt 4 w związku z art. 52 § 3 tej ustawy, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wykorzystał przysługujących mu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym przed Komendantem Wojewódzkim Policji w L. w postaci skargi na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w trybie art. 37 § 1 k.p.a., podczas, gdy działania Komendanta Głównego Policji w sprawie skarżącego L. W. są innymi, niż decyzje i postanowienia aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które na podst. art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, od których nie przysługiwał skarżącemu środek odwoławczy w postępowaniu administracyjnym.
Skarżący wskazał, że dlatego też – po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa – wniósł skargę w oparciu o art. 52 § 3 wskazanej ustawy z zachowaniem przewidzianego we wskazanym przepisie terminu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że działanie organu w związku z dokonaniem wpisów oraz ich usuwaniem ma charakter czynności faktycznej i jako taki podlega kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 ustawy, gdyż organ prowadzący ewidencję nie był w sprawie bezczynny, lecz kategorycznie odmówił wykreślenia wpisów.
W ocenie autora skargi kasacyjnej przedmiotem skargi była więc odmowa usunięcia przez organ prowadzący ewidencję stanu niezgodnego z prawem wyrażona poprzez odmowę usunięcia z ewidencji przypisanych L. W. wpisów dotyczących dokonanych przez niego naruszeń przepisów ruchu drogowego, pomimo wystosowanego przez skarżącego wezwania z dnia 4 listopada 2010 r. do usunięcia stanu niezgodnego z prawem.
Stwierdzono o zatem, że skarżący dopełnił więc wszelkich wymogów formalnych niezbędnych do nadania sprawie dalszego biegu: wezwał organ do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, zaś po uzyskaniu odpowiedzi odmownej wniósł w przewidzianym w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi terminie skargę do sądu administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną L. Komendant Wojewódzki Policji w L., podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w art. 183 § 2. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie ma miejsca, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny Sąd poddaje ocenie tylko zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Stosownie zaś do treści art. 52 § 1 wskazanej ustawy, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, mamy do czynienia z bezczynnością organu, na co wskazuje pismo skarżącego stanowiącego uzupełnienie braków formalnych skargi, w którym to piśmie sprecyzował żądanie skargi i na tej podstawie Sąd pierwszej instancji uznał, że mamy do czynienia z bezczynnością organu. Ze stwierdzeniem takim należy się zgodzić, gdyż skarżący oczekuje wykreślenia, bądź odmowy wykreślenia, a więc merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, które nie nastąpiło.
Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Natomiast w myśl art. 37 § 2, organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości.
Wniesienie skargi do sądu na bezczynność organu jest zatem możliwe wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 K.p.a., przy czym zażalenie na niezałatwienie sprawy do organu wyższego stopnia stanowi jedynie warunek formalny wniesienia skargi na bezczynność.
W niniejszej sprawie, skoro skarżący nie wystąpił z zażaleniem do organu wyższego stopnia, to jest do Komendanta Głównego Policji, to uznać należy, że przed wniesieniem skargi nie wyczerpał środków zaskarżenia. Oznacza to, że nie mógł on wnieść skargi na bezczynność L. Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. W związku z tym uznać należy, że zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 52 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt 4 w zawiązku z art. 52 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Stwierdzić zatem wypada, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji