Postanowienie NSA z 16 maja 2017 r., I OSK 862/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 852/16 odrzucające skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15 odrzucającym skargę R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o nakazanie Prezydentowi Wrocławia przesłania wymienionych w skardze operatów szacunkowych i dowodów przedstawionych przez skarżących do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych postanawia oddalić skargę kasacyjną

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 852/16 (dalej postanowienie z 27 stycznia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15 (dalej postanowienie z 7 grudnia 2015 r.) odrzucającym skargę R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o nakazanie Prezydentowi Wrocławia przesłania wymienionych w skardze operatów szacunkowych i dowodów przedstawionych przez skarżących do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. R. S. (dalej skarżący) oświadczył, że żąda wznowienia postępowania sądowego w sprawie.

Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2016 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia czy jego pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

W odpowiedzi skarżący pismem z dnia 21 grudnia 2016 r. oświadczył, że pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania sądowego. Wobec treści powyższych pism, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu sprawę ze skargi o wznowienie postępowania zarejestrowano pod sygn. akt II SA/Wr 852/16.

Jako podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 270 i art. 271 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniając, że nie był należycie reprezentowany przez przyznanego mu z urzędu pełnomocnika w osobie radcy prawnego Ł. P. Według skarżącego jego pełnomocnik "zamiast mocodawców bronić stanął po stronie przeciwnej".

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji uznał, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 277 p.p.s.a., bowiem z uchybieniem terminu trzymiesięcznego liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r. Skargę o wznowienie postępowania wniesiono pismem z dnia 5 grudnia 2016 r., a skarżący o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r. dowiedział się w dniu 14 grudnia 2015 r.

Dodatkowo skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, bowiem skarżący błędnie podnosi, że niewniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu stanowi przykład pozbawienia skarżącego możliwości działania lub oznacza braki w zakresie reprezentacji skarżącego.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 277 p.p.s.a. w stosunku do skargi o wznowienie postępowania w części pochodzącej od skarżącego poprzez nieprawidłowe określenie początkowej daty żądania przez skarżącego wznowienia postępowania, od której należy liczyć termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania, co doprowadziło do odrzucenia skargi, z uwagi na uznanie, że skarga została wniesiona z uchybieniem 3 miesięcznego terminu do jej wniesienia w dniu 5 grudnia 2016 r., podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy toczącej się przed WSA we Wrocławiu pod sygn.akt. II SA/Wr 789/15 jednoznacznie wynika, że skarżący zwrócił się z takim żądaniem już w piśmie z dnia 16 lutego 2016 r., tj. niezwłocznie po tym, jak dowiedział się, że jego pełnomocnik wyznaczony z urzędu odstąpił od wniesienia skargi kasacyjnej (pismo z dnia 23 stycznia 2016 r.), a zatem żądanie wznowienia postępowania nastąpiło przed upływem trzech miesięcy od dowiedzenia się o pozbawieniu możliwości działania w sprawie;
2. art. 271 pkt 2 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. w stosunku do skargi o wznowienie postępowania w części pochodzącej od skarżącego przez uznanie, że w sprawie nie doszło do pozbawienia skarżącego możliwości działania i do braku należytej reprezentacji, co spowodowało odrzucenie skargi, mimo że reprezentujący skarżącego poprzednio ustanowiony pełnomocnik z urzędu odstąpił od sporządzenia skargi kasacyjnej, powołując się na art. 177 § 4 p.p.s.a., który nie miał w realiach przedmiotowej sprawy zastosowania, co doprowadziło do uniemożliwienia skarżącemu działania i złożenia środka odwoławczego z uwagi na obowiązujący przymus adwokacko - radcowski;
3. art. 49 § 1 w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. w stosunku do skargi o wznowienie postępowania w części pochodzącej od D. T., C. I., T. S., E. W. oraz A. S. przez uznanie, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, do których został wezwany, mimo że wezwanie to nie zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu, który został wyznaczony w sprawie, a jedynie bezpośrednio skarżącemu, co powoduje, że takie doręczenie wezwania stronie z pominięciem reprezentującego ją pełnomocnika nie wywołuje skutków prawnych, a zatem skarga nie powinna zostać odrzucona.

Skarżący wniósł o:

1. rozpoznanie przedmiotowej skargi na rozprawie;
2. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu;
3. na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy WSA we Wrocławiu o sygn. akt. II SA/Wr 789/15, w tym z pism skarżącego z dnia 23 stycznia 2016 r., 2 lutego 2016 r., 6 lutego 2016 r., 9 lutego 2016 r., 16 lutego 2016 r., 22 lutego 2016 r., 6 marca 2016 r., 10 maja 2016 r.,10 października 2016 r. oraz 5 grudnia 2016 r. na okoliczność ustalenia, że skarżący zachował 3 miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania zakończonego w sprawie o sygn.akt. II SA/Wr 789/15;
4. o zasądzenie od organu na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia sądu administracyjnego wówczas, gdy postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Oznacza to, że pierwszą czynnością sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym, tj. czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została złożona w ustawowym terminie. Tylko łączne spełnienie obu przesłanek, o których mowa w art. 280 § 1 p.p.s.a. stwarza możliwość rozpoznania zasadności skargi o wznowienie postępowania.

Odpis postanowienia Sądu z dnia 7 grudnia 2015 r. doręczono skarżącemu jako pełnomocnikowi rodzeństwa w dniu 14 grudnia 2015 r. (k. 361 akt sądowych), a także pełnomocnikowi skarżącego R. S. radcy prawnemu Ł. P. również w dniu 14 grudnia 2015 r. (k. 362 akt sądowych). W ocenie Sądu I instancji skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez skarżącego w dniu 5 grudnia 2016 r. została wniesiona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 277 p.p.s.a., bowiem z uchybieniem terminu trzymiesięcznego liczonego od dnia, w którym skarżący dowiedział się o postanowieniu z dnia 7 grudnia 2015 r.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 277 p.p.s.a., w którym pełnomocnik skarżącego powołuje się na pismo skarżącego z dnia 16 lutego 2016 r. (winno być 17 lutego 2016 r.) zatytułowane "zażalenie do NSA oraz przywrócenie skargi kasacyjnej o wznowienie postępowania", z którego ma wynikać zachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania sądowego, to w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w piśmie tym skarżący podnosił i domagał się możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r. w związku z opinią pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a nie składał skargi o wznowienie postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet gdyby przyjąć, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania został zachowany to skarżący ani w piśmie z dnia 17 lutego 2016, ani w żadnym kolejnym, nie wskazał prawidłowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W postępowaniu wstępnym sąd bada, czy twierdzenia skargi będą stanowiły ustawową podstawę wznowienia postępowania. Jeżeli z samej treści skargi o wznowieniu postępowania wynika, że podnoszona podstawa wznowienia nie zachodzi, to taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (wyrok NSA Z 26.10.2007 r., II FSK 1201/06).

Zarzutu naruszenia art. 271 pkt 2 w zw. art. 280 § 1 p.p.s.a. okazał się niezasadny. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wskazuje na nieważność postępowania jako podstawę wznowienia, określając przyczyny nieważności postępowania, które będą skutkowały uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy nieważność miała jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (...). Ze skargi o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wynika, aby strona skarżąca wskazała, iż pozbawiona była możliwości działania.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż okoliczność tego rodzaju, że pełnomocnik przyznany z urzędu nie spełnił oczekiwań skarżącego i nie podjął pożądanych przez skarżącego czynności nie jest równoznaczna z tym, że skarżący był pozbawiony możliwości działania w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Pozbawienie możliwości działania lub braki w reprezentacji to takie ograniczenia w pozycji procesowej skarżącego, które uniemożliwiają skarżącemu działanie w postępowaniu i mają charakter naruszenia prawa.

Jeżeli pełnomocnik odmawia sporządzenia skargi kasacyjnej, bo uważa jej wniesienie za bezzasadne, o czym informuje stronę, przedstawiając jej stosowną opinię, to należy to uznać za rezygnację strony z wniesienia skargi kasacyjnej, jako że nie ma ona zdolności postulacyjnej w tym zakresie (art. 175 p.p.s.a.w zw. z art. 95 § 2 k.c., postanowienie NSA z 17.5. 2006 r., II OZ 512/06, postanowienie NSA z 12.6. 2015 r., II OZ 539/15).

Nadto zarzut naruszenia art. 49 § 1 w zw. z art. 67 § 5 p.p.s.a. w stosunku do skargi o wznowienie postępowania w części pochodzącej od D. T., C. I., T. S., E. W. oraz A. S. okazał się niezasadny z uwagi na fakt, iż strona nie usunęła braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie, zgodnie z zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2016 r. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu z uwagi na fakt, iż dopiero w dniu 9 stycznia 2017 r. do akt wpłynęło pismo Wicedziekana Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych o ustanowieniu pełnomocnika z rzędu.

W takich okolicznościach należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienia. Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (postanowienia NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I FSK 607/06; z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 257/11; z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt I FSK 1051/09; z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1722/11). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.