Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2013 r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 21 stycznia i dnia 31 stycznia 2013 r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup lodówko-zamrażarki, grzejnika elektrycznego, wieszaka na ubrania, pokrycia kosztów masaży, karnetu na basen oraz zakupu karnisza na okno. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, posiadanej dokumentacji organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni ma 29 lat, jest panną, mieszka u rodziców, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie pracuje zawodowo ani dorywczo. Utrzymuje się z zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie 542 zł miesięcznie. W mieszkaniu rodziców zajmuje jeden pokój, posiada dostęp do kuchni i sanitariatów. Nie ponosi żadnych kosztów związanych z pobytem i użytkowaniem lokalu rodziców.
Odnośnie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup lodówko-zamrażalki organ wskazał przede wszystkim, że strona mieszka z rodzicami, którzy zostali poinformowani o możliwości złożenia wniosku do właściwego organu pomocowego celem uzyskania pomocy na ten cel, gdy takiej oczekują oraz spełniają warunki określone w ustawie. Ponadto z oceny pracownika zawartej w wywiadzie środowiskowym wynika, że lodówka spełnia swoje podstawowe zadanie, również rodzice strony nigdy nie zgłaszali problemów związanych z awaryjnością lodówki. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz oceny sytuacji materialno-bytowej strony dokonanej przez pracownika socjalnego, wynikało również, że grzejniki będące w lokalu zajmowanym przez stronę działają prawidłowo, a w lokalu jest ciepło.
Zatem organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i w tym zakresie, podobnie jak do zakupu wieszaka. Organ stwierdził bowiem, że strona posiada w pokoju który użytkuje szafę ubraniową, w przedpokoju są dwa wieszaki, z których może korzystać.
Co do opłacenia kosztów masażu i karnetu na basen organ wskazał, iż brak jest dokumentacji medycznej potwierdzającej konieczność zaspokojenia takiej potrzeby. W kwestii zakupu karnisza – organ stwierdził, że strona w oknie ma zainstalowane rolety, są one sprawne, spełniają swoją rolę. Organ uznał zatem, że wskazane potrzeby, nie mogły zostać uznane za niezbędne potrzeby bytowe.
Odnośnie zaś przyznania środków na masaże organ zaznaczył, że strona posiadając uprawnienia do świadczeń zdrowotnych winna wykorzystać swoje zasoby, udać się do specjalisty, który określi jakie zabiegi są stronie niezbędne i korzystać z ewentualnie zaordynowanych przez lekarza zabiegów wykorzystując do tego świadczenia finansowe ze środków NFZ.
Dalej organ stwierdził, że zasiłek celowy przyznawany jest w warunkach uznania administracyjnego, zarówno co do ustalenia formy pomocy, jak też wysokości zasiłku. Organ pomocy społecznej ma więc prawo dostosowania rozmiaru udzielonej pomocy do potrzeb wnioskodawcy jak też do własnych możliwości finansowych. Wnioskodawczyni natomiast korzysta regularnie z pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych oraz w formie dofinansowania między innymi do sprzętu rehabilitacyjnego lub kosztów turnusu rehabilitacyjnego. Dalej organ wskazał, że ograniczone środki MOPS winny być racjonalnie wydawane tak aby zabezpieczyć niezbędne potrzeby bytowe wszystkich osób i rodzin ubiegających się o pomoc.
Od tej decyzji organu I instancji odwołała się wnioskodawczyni. W uzasadnieniu odwołania podała, że przebywa w lokalu, gdzie "jest prawie zepsuta lodówka", nie ma wieszaka w przedpokoju, nie ma zatem gdzie powiesić płaszcza. Podała, że jest osobą niepełnosprawną, bez zatrudnienia.
Rozpoznając powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Kolegium przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) [dalej ustawa o pomocy społecznej] wyklucza możliwość przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawczynię cele, gdyż według organu nie mieszczą się one w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej wymagającej zaspokojenia. Wprawdzie art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zawiera przykładowy katalog "niezbędnych potrzeb życiowych", jednak charakter i rodzaj wskazanych celów pozwala na przyjęcie, iż chodzi o zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Zakres wnioskowanych przedmiotów, a także opłaty za masaże czy karnet na basen – w stanie faktycznym sprawy nie posiadają przymiotu "niezbędnej potrzeby życiowej". Organ zauważył też, że z uwagi na niepełnosprawność strona otrzymała zasiłek stały oraz zasiłek pielęgnacyjny i jest to pomoc stała.
Zasiłek celowy może, ale nie musi zostać przyznany, gdyż jest to świadczenie uzależnione od woli organu. Organ nie ma obowiązku udzielać skarżącej regularnej pomocy w postaci zasiłków celowych. Ponadto strona w ostatnich 2 latach otrzymała daleko idące wsparcie. Organ przedstawił wykaz udzielanych stronie zasiłków celowych w okresie od sierpnia 2011 r. do stycznia 2013 r. Wynika z niego, że w każdym miesiącu wskazanego okresu skarżąca otrzymała zasiłek celowy w kwotach od 50 zł do 738 zł – na różne cele, w kwietniu 2012 r. otrzymała wsparcie trzykrotnie na łączną kwotę 444,86 zł, w lipcu 2012 r. - dwukrotnie na łączną kwotę 1088 zł.
Organ II instancji stwierdził, co wynika z pouczenia organu I instancji, że strona ma możliwość skorzystania z pomocy w formie rzeczowej – skierowania po odzież do PCK i PKPS oraz w formie bezpłatnego miesięcznego abonamentu na posiłki do jadłodajni. Strona nie skorzystała z takiej możliwości, choć jest to znaczne wsparcie dla osób potrzebujących. Niezależnie od powyższego odrębną decyzją została odwołującej przyznana pomoc na zakup żywności, bielizny i odzieży wiosennej.
Stwierdził też, że nie można zarzucić organowi I instancji dowolności. W ramach swoich kompetencji organ ocenił okoliczności sprawy i zasadnie odmówił pomocy. Wyjaśnił, że ma obowiązek racjonalnie gospodarować środkami i wskazał, że wnioskodawczyni od 2 lat, niemal co miesiąc otrzymuje zasiłek celowy. Dodał, że strona nie może oczekiwać, że regularnie będzie otrzymywać zasiłek celowy w żądanej wysokości. Zauważył też, iż o pomoc ubiegają się osoby starsze od wnioskodawczyni, nie mogące liczyć na żadną pomoc od rodziny, samotne lub mające na utrzymaniu dzieci.
Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Podała, że jest osobą niepełnosprawną, która kilka lat temu była eksmitowana, której odebrano rentę socjalną. Stwierdziła, że przyznanie jej karnetu na basen spowoduje, że szybciej będzie się jej goiła blizna na nodze, którą ostatnio rozcięła. Podała, że mieszka w pokoju, gdzie ma starą szafę. Utrzymuje się z zasiłku stałego i nie stać jej na zakup wieszaka.
Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Zarzucił im naruszenie art. 39 ust. 2 i art. 3 ustawy i pomocy społecznej a także art. 7 k.p.a.
Stwierdził, że organ wydając decyzję powinien kierować się interesem obywatela, interesem społecznym, a także brać pod uwagę posiadane środki. Wprawdzie organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że są osoby znajdujące się w gorszej sytuacji niż skarżąca, niemniej jednak powinien skonkretyzować tę wypowiedź wskazując ile osób jest w takiej sytuacji i jakimi środkami w rzeczywistości dysponuje. Zasadą w tym postępowaniu jest zasada indywidualizacji, organy winny uwzględnić zasadę sprawiedliwości społecznej i równości, a także w myśl art. 3 ustawy zapewniać warunki odpowiadające godności człowieka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu – wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji szeroko zaprezentował mające w sprawie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej i wynikające z nich zasady orzekania o pomocy społecznej.
Wskazał w szczególności, że zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe, których materialnoprawną podstawę stanowi art. 39, art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, są świadczeniami przyznawanymi w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd meriti wskazał, że przedmiotem rozpoznania organów był wniosek skarżącej z dnia 21 stycznia i 31 stycznia 2013 r., w których wnosiła o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie czynszu oraz zakup lodówki, grzejnika elektrycznego, wieszaka na ubrania, pokrycia kosztów masażu, karnetu na basen, karnisza.
W ocenie WSA we Wrocławiu odmowa przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawczynię cele nie przekraczała zasady uznania administracyjnego, nie miała cech dowolności i znajdowała oparcie w zebranym materiale dowodowym.
Przede wszystkim Sąd I instancji zgodził się z organami, że wskazane przez wnioskodawczynię potrzeby, które spowodowały, że wystąpiła z wnioskami o przyznanie zasiłku celowego nie miały w okolicznościach sprawy charakteru niezbędnego, nie są niezbędne dla jej funkcjonowania.
Dalej Sąd meriti wskazał, że na okoliczność złożonego wniosku został przez pracowników ośrodka pomocy społecznej przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynikało, że lodówka z której korzysta skarżąca jest sprawna, w mieszkaniu jest ciepło, kaloryfery funkcjonują prawidłowo, w swoim pokoju wnioskodawczyni posiada szafę, w przedpokoju są dwa wieszaki, z których może korzystać. Podobnie jeśli idzie o zakup karnisza na okno. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu w chwili obecnej skarżąca ma zainstalowane rolety, które są sprawne i spełniają swoje funkcje.
Sąd w całości podzielił stanowisko organu w przedmiocie oceny żądania przyznania środków na masaże oraz zakup karnetu na basen. Przede wszystkim – w ocenie WSA we Wrocławiu - brak było jakichkolwiek danych, uzasadniających potrzebę wykonania takich zabiegów i korzystania z basenu. Wnioskodawczyni, jak wynika z uzasadnienia obu organów, jest osobą ubezpieczoną, za którą składkę zdrowotną płaci MOPS, zatem o ile wskazane zabiegi są niezbędne skarżąca winna uzyskać akceptację lekarską, ponadto skorzystać z nich w ramach NFZ.
Odpowiadając na zarzuty pełnomocnika skarżącej, Sąd wskazał, że organy pomocy społecznej wyznając zasadę zapewnienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka przyznały skarżącej zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto jak wynika z ustaleń organu w okresie sierpień 2011 – styczeń 2013 wnioskodawczyni otrzymywała dodatkową pomoc w postaci zasiłków celowych. Z podsumowania tych zasiłków wynika, że we wskazanym okresie otrzymała 4532 zł, czyli około 252 zł miesięcznie. Zatem łącznie wsparcie miesięcznie przez ośrodek pomocy społecznej wynosi około 800 zł miesięcznie.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik A. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
art. 39 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że potrzeby skarżącej, "nie mają w okolicznościach sprawy charakteru niezbędnego;
- - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przechylić szalę na korzyść skarżącej. Sąd przyjął bowiem wprost uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżącej. Sąd nie dostrzegł, że materiał ten mógłby zostać uzupełniony choćby o przedstawienie dodatkowej dokumentacji medycznej.
W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Przesłanek nieważności (art. 183 § 2 ustawy p.p.s.a.) nie stwierdzono w niniejszym postępowaniu.
Przedmiotem oceny Sądu I instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu odmawiającej A. K. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup lodówko-zamrażarki, grzejnika elektrycznego, wieszaka na ubrania, pokrycia kosztów masaży, karnetu na basen oraz zakupu karnisza na okno.
Dokonując oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna oparta została zarówno na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia przepisów prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem polegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Takiego zaś naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie sposób się dopatrzeć.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie zaskarżony wyrok narusza art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy wskazywał, że sytuacja życiowa skarżącej uzasadnia przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego, a pomoc ta przekracza możliwości organu.
Przechodząc do oceny tego zarzutu zauważyć należy, iż zadaniem sądu administracyjnego jest między innymi ustalenie, czy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy oraz, czy przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego nie została przekroczona zasada swobodnej oceny dowodów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa zarzut ten jest niezasadny. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że Sąd I instancji w stanie faktycznym tej sprawy prawidłowo orzekł, że nie nastąpiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie, nie można dopatrzeć się by Sąd I instancji wadliwie ocenił przebieg i wynik postępowania dowodowego. To bowiem jaki jest zakres postępowania dowodowego koniecznego do wyjaśnienia danej sprawy należy od treści norm prawa materialnego stanowiących podstawę wydania decyzji administracyjnej w danej sprawie administracyjnej – w okolicznościach niniejszej sprawy decyzji z zakresu pomocy społecznej i przyznawanego w ramach tej pomocy zasiłku celowego. Pamiętać bowiem należy, iż przyznanie zasiłku celowego następuje w ramach uznania administracyjnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Wydanie takiej decyzji kształtuje sposób postępowania wyjaśniającego. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo wskazał jakimi kryteriami powinien się kierować organ wydając decyzję w przedmiocie zasiłku celowego; a mianowicie to, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym; organ ma w tym zakresie swobodę działania i możliwość wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy; wydanie decyzji w tym przedmiocie może nastąpić jedynie po zebraniu kompletnego materiału dowodowego, starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, podjęta zaś decyzja winna zostać przez organ wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie dlaczego organ wydał takie, a nie inne rozstrzygnięcie.
Ponadto takiej decyzji nie można podjąć z pominięciem ogólnych zasad wynikających z art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej. W szczególności uwzględnienia wymaga także sytuacja finansowa samego organu wykonującego zadania publiczne, a także potrzeby także innych osób wnioskujących o pomoc. Dlatego zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że sam fakt, że organ nie uwzględnił żądania wnioskodawczyni co do zasadności przyznania świadczenia nie oznacza sam w sobie, że naruszył granice uznania administracyjnego.
Kierując się zasadą prawdy obiektywnej wynikającą z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd prawidłowo wskazał, że organ administracyjny swoje rozstrzygnięcie wydał w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Zostały bowiem uwzględnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji nie tylko finansowej, ale także życiowej skarżącej. Ponadto, co wprost wynika z zaskarżonej decyzji, jak i wyroku Sądu I instancji został uwzględniony charakter uznaniowy decyzji oraz zasady postępowania wynikające z ustawy o pomocy społecznej. Błędnie w skardze kasacyjnej zarzuca się, że zaskarżona decyzja została oparta jedynie na uznaniowym charakterze decyzji. Przeczy temu stanowisku treść zaskarżonego wyroku, w którym – o czym wyżej była mowa – Sąd wskazał w oparciu o jakie kryteria została wydana zaskarżona decyzja.
Samo wystąpienie o przyznanie zasiłku celowego nie oznacza, że uzasadnione jest uwzględnienie każdego wniosku skarżącej, a więc zaspokojenie w całości jej potrzeb ze środków publicznych. Organ administracyjny w tym zakresie nie jest powołany do świadczenia pomocy społecznej tylko wybranym jednostkom, lecz wszystkim potrzebującym osobom. Muszą zatem być wzięte pod uwagę możliwości finansowe organu, a w związku z tym to, że nie w każdym przypadku będzie możliwe uwzględnienie skarżącej, pomimo tego, że osoba ta spełnia dochodowe kryteria do przyznania zasiłku, co też nie było w ogóle kwestionowane w niniejszej sprawie. Istotnym elementem działalności organu administracyjnego jest w tym zakresie dokonanie wyważenia różnych grup interesów pomiędzy samymi potrzebującymi obywatelami wespół z uwzględnieniem celów, zadań i funkcji jakie ma do zrealizowania organ powołany do świadczenia pomocy społecznej.
Organ powinien bowiem świadczyć pomoc jak najszerszej grupie osób potrzebujących, a w takim przypadku zawsze będzie posiadał zbyt ograniczone środki finansowe, by w każdym przypadku odpowiedzieć pozytywnie na zapotrzebowanie wymagających pomocy obywateli. Nie można zatem dopatrzeć się by w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasad prawdy obiektywnej i przekonywania.
Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika skarżącej kasacyjnie NSA wskazuje, że w przepisach ustawy o pomocy społecznej nie przewidziano obligatoryjnego obowiązku zawarcia w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, danych dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej oraz ilości środków finansowych, jakimi organ dysponuje w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem takiej pomocy, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. W rozpoznawanej sprawie - jak wyżej to stwierdzono - rozstrzygnięcie determinowały potrzeby strony. Zatem ustalenie związane z ilością środków, którymi dysponował organ i sposób ich rozdziału, nie było konieczne do wykazania zasadności wydanych decyzji (por. m.in. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10).
Reasumując, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do oceny zasadności zrzutów naruszenia prawa materialnego za nieuzasadniony ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 39 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Niewątpliwie żądanie przyznania pomocy, o którą wystąpiła skarżąca, mieści się w katalogu potrzeb, na zaspokojenie których może być on przyznany. Nie oznacza, to jednak, że wniosek o jego przyznanie złożony przez osobę, która nie przekracza kryterium dochodowego, zostanie jej przyznany. Przyznanie zasiłku celowego nie ma bowiem – jak wskazano już powyżej - charakteru obligatoryjnego.
Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
Wskazać należy, iż przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle ostatnio powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zwraca uwagę na ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07; dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 658/05; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Prawidłowo uznał, iż organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały zasadność odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup lodówko-zamrażarki, grzejnika elektrycznego, wieszaka na ubrania, pokrycia kosztów masaży, karnetu na basen oraz zakupu karnisza na okno. W pełni zgodzić się należy z ustaleniami organów administracji, na których oparł swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji. Trafnie w tym względzie wskazano, iż na okoliczność złożonego wniosku został przez pracowników ośrodka pomocy społecznej przeprowadzony wywiad środowiskowy. Jego ustalenia wprost wskazują, że lodówka z której korzysta skarżąca jest sprawna, w mieszkaniu jest ciepło, kaloryfery funkcjonują prawidłowo, w swoim pokoju wnioskodawczyni posiada szafę, w przedpokoju są dwa wieszaki, z których może korzystać.
Podobnie rzecz ma się w przedmiocie ustaleń dotyczących zakup karnisza na okno. Jak bowiem wynika z przeprowadzonego wywiadu w chwili obecnej skarżąca ma zainstalowane rolety, które są sprawne i spełniają swoje funkcje.
Co do natomiast wniosku o pokrycie kosztów masażu i oraz karnetu na basen, to również i w tym zakresie zasadnie Sąd meriti oddalił skargę wskazując, iż brak jest jakichkolwiek danych, uzasadniających potrzebę wykonania takich zabiegów i korzystania z basenu. Trafnie podniósł też Sąd I instancji, że wnioskodawczyni, jak wynika z uzasadnienia decyzji obu organów, jest osobą ubezpieczoną, za którą składkę zdrowotną płaci MOPS, zatem o ile wskazane zabiegi – w ocenie skarżącej - są niezbędne skarżąca winna uzyskać akceptację lekarską, ponadto skorzystać z nich w ramach NFZ.
Ponadto, jak wynika z ustaleń organów, co zasadnie wskazał w swoim uzasadnieniu WSA we Wrocławiu, w okresie sierpień 2011 – styczeń 2013 wnioskodawczyni otrzymywała dodatkową pomoc w postaci zasiłków celowych. Z podsumowania tych zasiłków wynika, że otrzymała kwotę łączną 4.532 zł, czyli około 252 zł miesięcznie. Zatem łącznie wsparcie miesięcznie przez ośrodek pomocy społecznej wynosłoi około 800 zł miesięcznie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo więc zaaprobował stanowisko organów, że sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej, a także ilość i rodzaj skierowanych już do skarżącej form pomocy, a z drugiej strony ograniczone środki finansowe organu uzasadniały wydanie decyzji odmownej w tym zakresie. Dodać należy, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, gdyż pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło dochodu. W konsekwencji należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w sposób właściwy ocenił prawidłowość zaskarżonej w tej sprawie decyzji.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, a zatem podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ustawy p.p.s.a.