Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 472/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] orzekającą o potwierdzeniu posiadania przez T. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji podtrzymał stanowisko Wojewody Mazowieckiego wskazując że zgodnie z art. 13 ust. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wysokość rekompensaty stanowi 20 % wartości pozostawionej nieruchomości, zaś w przypadku wcześniejszej częściowej realizacji rekompensaty, wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego wcześniej prawa.
Z wypisu aktu notarialnego z dnia 17 września 1980 r. Rep. A nr [...] wynika, że A. D. nabyła od Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy Warszawa - Śródmieście z dnia [...] sierpnia 1980 r. nr [...], prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) oraz, że Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste udział wynoszący [...] części budynku i jego urządzeń. Spadkobiercą A. D. na mocy testamentu jest jej syn T. D. Wartość nieruchomości położonej przy ul. [...] obecnie [...] nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty wynosiła [...] zł (po waloryzacji [...] zł). Zaś z operatu szacunkowego sporządzonego dla nieruchomości gruntowej pozostawionej w L. przy ul. [...] wynika, że wartość tej nieruchomości wynosi [...] zł (po waloryzacji [...] zł). Skoro 20% wartości pozostawionego mienia stanowi kwota [...] zł to różnica pomiędzy wartością mieszkania przy ul. [...] obecnie [...] wynosi [...] zł. Z uwagi na powyższe organ uznał, że wartość należnego świadczenia pieniężnego wynosi [...] zł.
Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2009 r. T. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponadto w piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2010 r. podniósł, że jest on a także jego siostra spadkobiercami po zmarłym w 1942 r. ojcu na dowód czego złożył postanowienie Sądu Rejonowego [...] w W. Wydział I Cywilny z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. [...] stwierdzające nabycie prawa do spadku. Wskazał, powołując się na książkę meldunkową z 1935 r. że właścicielem domu przy ul. [...] był jego ojciec. W konkluzji wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu to jest wskazanego wyżej postanowienia o stwierdzeniu nabycia prawa do spadku po ojcu W. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że poza sporem jest, że T. D. jest jedynym spadkobiercą po matce A. D. obywatelu polskim, która w związku z II wojną światową w 1946 r. wraz z synem opuściła terytorium U.S.R.R. i pozostawiła w L. mienie obejmujące [...]ha gruntu, zabudowanego budynkiem mieszkalnym i oficyną.
Ponadto wskazano, że A. D. w ramach obowiązującej w 1980 r. regulacji prawnej nabyła w ramach realizacji prawa do rekompensaty prawo własności lokalu mieszkalnego, położonego w W., przy ul. [...] o pow. [...]m2 wraz z udziałem wynoszącym [...] w nieruchomości wspólnej, obejmującym prawo użytkowania wieczystego gruntu, budynek i urządzenia służące do wspólnego użytku mieszkańców.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu I instancji, Wojewoda Mazowiecki prawidłowo zastosował w sprawie art. 13 ust. 2 i 3 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2, 3, ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ze znajdujących się w sprawie operatów szacunkowych wynika bowiem, że wartość pozostawionego mienia opiewa na kwotę [...] zł, a mienia nabytego w ramach realizacji prawa do rekompensaty na kwotę [...] zł. Po waloryzacji wartość ta wynosi odpowiednio [...] zł i [...] zł. Skoro zatem 20 % wartości pozostawionego mienia stanowi kwota [...] zł, to - po pomniejszeniu jej o wartość nabytego lokalu mieszkalnego wraz z gruntem - wysokość rekompensaty stanowi kwota [...] zł, która przysługuje skarżącemu z Funduszu Rekompensacyjnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi WSA w Warszawie podniósł, że powoływane przez skarżącego okoliczności dotyczące bezskutecznych starań A. D. o nabycie w latach 70 - tych prawa własności bądź prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości za wycenione wówczas na wyższą kwotę pozostawione mienie nie mogły mieć znaczenia w sprawie. Organy nie mogły załatwić wniosku skarżącego w oparciu o § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz. U. z 1975 r. Nr 2, poz. 9 ze zm.), skoro rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 sierpnia 1985 r. (art. 100 pkt 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Dla sprawy nie ma też znaczenia krytyczna ocena dotycząca działalności i opieszałości organów administracji publicznej, odnoszących się do kwestii sprzedaży lokali mieszkalnych z zasobów publicznych.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł T. D., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a. w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka polegające na nieudzieleniu skarżącemu potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz braku pouczenia o skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań;
- 2) art. 106 § 3 w zw. z § 5 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w zakresie osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie rekompensaty i nie powodowało nadmiernego przedłużenia postępowania;
- 3) art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. poprzez pominięcie przy wyrokowaniu dokumentów stanowiących integralną część akt sprawy;
- 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy z pominięciem faktu złożenia do akt sprawy szczególnego dokumentu, jakim było postanowienie o nabyciu spadku oraz niewłaściwe podanie podstawy prawnej i brak należytego jej uzasadnienia;
- 5) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 76 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; naruszenie to polegało na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, które doprowadziło do wadliwego ustalenia, iż poprzedniczka prawna skarżącego skutecznie nabyła w 1980 r. w ramach realizacji prawa do rekompensaty prawo własności lokalu mieszkalnego;
- 6) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 199 i art. 58 § 1 k.c. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego;
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- 1) art. 13 ust. 2 i 3 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zw. z art. 199 i art. 58 § 1 k.c. skutkujące pomniejszeniem świadczenia pieniężnego wypłacanego z Funduszu Rekompensacyjnego o wartość rzekomo nabytego prawa własności;
- 2) art. 6 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Ostateczną decyzją Naczelnika Dzielnicy Warszawa - Śródmieście z dnia [...] sierpnia 1980 r. potwierdzone zostało prawo A. D. do rekompensaty za nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], która to nieruchomość pozostała poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej,w związku z działaniami wojennymi w latach 1939-1945r Wspomnianą wyżej decyzją A. D. nabyła prawo własności lokalu mieszkalnego, położonego w W., przy ul. [...] dawniej [...] o pow. [...]m2 wraz z udziałem wynoszącym [...] w nieruchomości wspólnej, obejmującym prawo użytkowania wieczystego gruntu, i urządzenia służące do wspólnego użytku mieszkańców. Na poczet ceny lokalu zaliczono wartość nieruchomości pozostawionej w L. przy ul. [...]. Decyzja ta ma walor ostatecznej. Oznacza to, że kwestia prawa do rekompensaty za wskazaną wyżej nieruchomość pozostawioną w L. została ostatecznie rozstrzygnięta, na rzecz A. D. Z tego względu dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego [...] w W. I Wydział Cywilny z dnia 9 kwietnia 2009 r. stwierdzające nabycie spadku po W. D. między innymi przez skarżącego nie ma doniosłości prawnej w niniejszej sprawie.
Co sprawia, że za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 106 P.p.s.a., art. 133 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z dokumentu oraz brak uzasadnienia tej odmowy w motywach wyroku.
Jak wcześniej wskazano prawo do rekompensaty za nieruchomość przy ul. [...] w L. przyznano ostateczną decyzją A. D. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), przewiduje gwarancje zaspokojenia wszystkich powołujących się na prawo do zaliczenia (art. 2 ustawy) w zakresie 20 % wartości pozostawionych nieruchomości.
Jedynym spadkobiercą A. D. na mocy testamentu jest T. D. (postanowienie Sądu Rejonowego w W. Wydział III Cywilny z dnia 18 lutego 1987 r., sygn. akt [...]). Z tego względu skarżącemu jako spadkobiercy A. D. przyznano 20 % wartości pozostawionej nieruchomości. Zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.
Zatem prawidłowo Sąd I instancji uznał, że pozostała do wypłaty kwota rekompensaty została prawidłowo wyliczona w oparciu o operaty szacujące wartość nieruchomości w L. i nieruchomości w W. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty jest także chybiony.
Także chybiony jest zarzut naruszenia art. 199 i art. 58 § 1 k.c. bowiem ani Sąd ani organy administracji nie procedowały w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego.
Z tych wszystkich względów, uznając że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.