Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2007 r. IB SA/Wa 1788/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] "[...]" S.A. w W., uchylił zaskarżone przez Spółkę postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] i utrzymane nim w mocy postanowienie tego Ministra z dnia [...] maja 2007 r. nr [...].
Postanowieniami tymi Minister Finansów przekazał do rozpoznania wg właściwości, w trybie art. 65 § 1 K.p.a., Ministrowi Gospodarki wniosek Spółki "[...]" z dnia [...] lutego 2007 r., którym domagała się ona stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z dnia [...] listopada 1948 r. nr [...], umarzającego postępowanie odwoławcze od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w Warszawie z dnia [...] czerwca 1947 r. nr rep. [...] nr wyk. [...]. Minister Finansów, powołując się na przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 131, poz. 908 ze zm.), a także decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] o rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, Ministrem Gospodarki i Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, stwierdził, że żaden z przepisów dot. jego zakresu działania nie daje mu podstaw do wydawania decyzji w sprawie przejęcia na Skarb Państwa przedsiębiorstw. Z kolei analiza przepisów dot. następstwa prawnego Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw doprowadziła tego Ministra do wniosku, że jej następcą prawnym jest Minister Gospodarki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż taka analiza przepisów, jaką przeprowadził Minister Finansów jest niewystarczająca dla określenia właściwości rzeczowej organu rządowego i tym samym znalezienie tego organu w sytuacji zmian, powodujących zniesienie dotychczasowego organu stwierdzając, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się wg przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu decyzji mającej być przedmiotem weryfikacji, zaś w przypadku zmian w strukturze organizacyjnej ustala się organ, na który przeszła właściwość z przekształconego organu, a następnie organ wyższego stopnia na podstawie art. 17 K.p.a. Sąd zakwestionował ustalenie Ministra Finansów, sprowadzające się do stwierdzenia, że skoro Głowna Komisja działała przy Centralnym Urzędzie Planowania, a Wojewódzkie Komisje przy urzędach wojewódzkich, to zasadnym jest ustalenie organu, który przejął zadania Centralnego Urzędu Planowania, a tym jest Minister Gospodarki, jako nieznajdujące uzasadnienia w przepisach mających zastosowanie w sprawie. Zdaniem Sądu, Minister błędnie przyjął, iż Głowna Komisja była organem Centralnego Urzędu Planowania, stwierdził natomiast, że działała ona jako organ ministrów właściwych do spraw przejmowania przedsiębiorstw na własność Państwa, tj. wydających orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa, a zatem należało ustalić, który organ w następstwie ministrów jest właściwy do orzekania, czego Minister Finansów na skutek błędnej analizy przepisów nie dokonał. Wojewódzki Sąd wskazał też, że Minister Finansów został wskazany decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999 r., jako organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] "[...]" S.A. w W., zatem z punktu widzenia racjonalności postępowania zasadnym jest zajęcie się przez ten organ również stwierdzeniem nieważności postępowania Głównej Komisji, które było wydane w toku postępowania w sprawie przejęcia tego przedsiębiorstwa.
Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając:
naruszenie przepisów prawa materialnego:
- poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 131, poz. 908 ze zm.) i przyjęcie, że Minister Finansów jest właściwy do orzekania w tej sprawie;
- art. 22 § 1 pkt 9 K.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. poprzez błędne jego zastosowanie i rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zastrzeżonego do właściwości Prezesa Rady Ministrów;
- poprzez błędną wykładnię decyzji Prezesa Rady Ministrów Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1999 r. w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego i uznanie, że na jej podstawie Minister Finansów jest właściwy do merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;
oraz naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
- postępowania – art. 141 § 4 P.p.s.a. polegającego na braku wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Ponadto nieumieszczenia w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania, pomimo uwzględnienia skargi i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji;
- postępowania – art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sporu co do istoty i tym samym zastosowanie środka niedopuszczonego w ustawie;
- postępowania – art. 4 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy organami administracji państwowej z przekroczeniem własnych uprawnień określonych w tym przepisie.
Spółka Akcyjna "[...]" wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W skardze kasacyjnej postawiono wyrokowi Wojewódzkiego Sądu zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, a wobec tego należało odnieść się jako do pierwszego, do tego drugiego zarzutu.
Minister stwierdził, iż z naruszeniem art. 3 § 1 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzygnął w istocie spór kompetencyjny, stosując środek niedopuszczony w ustawie, jak i przekazując swoje uprawnienia. Z takim zarzutem nie można się zgodzić.
Postanowienie o przekazaniu sprawy do załatwienia organowi właściwemu, wydawane na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., jest zaskarżalne, po wyczerpaniu trybu zażaleniowego, do Sądu administracyjnego z mocy art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podlega więc kontroli pod względem zgodności z prawem.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia zatem czy organ wydający postanowienie w trybie art. 65 § 1 K.p.a., właściwie ocenił swoje uprawnienia i zasadnie przekazał sprawę innemu organowi. Postanowienie o przekazaniu może wywołać spór o właściwość, jednak w niniejszej sprawie nie doszło do niego, bowiem strona wnosząca o przeprowadzenie postępowania, skorzystała ze swoich uprawnień do zakwestionowania postanowienia, co w rezultacie doprowadziło do oceny jego zgodności z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ten zatem nie rozstrzygał sporu kompetencyjnego gdyż taki w sprawie nie zaistniał, ale ocenił zasadność przekazania sprawy Ministrowi Gospodarki.
Wydając zaskarżone orzeczenie, Wojewódzki Sąd uzasadnił, jak to nakazuje art. 141 § 4 P.p.s.a. swoje stanowisko, z którego wynika, że w ponownym postępowaniu Minister Finansów dokona oceny jaki organ przejął kompetencje ministra orzekającego o przejęciu przedsiębiorstwa, o konkretnym profilu na Skarb Państwa i stosownie do tego poszuka organu wyższego stopnia. Wojewódzki Sąd nie naruszył zatem art. 141 § 4 P.p.s.a., bowiem uzasadnił tak swoje stanowisko jak i wytyczne co do ponownego rozpoznania sprawy, łącznie z sugestią co do racjonalnego załatwienia wniosku.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, iż decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] nie jest prawem materialnym, a rozstrzygnięciem organu w konkretnej sprawie. Nie jest też prawem materialnym art. 22 § 1 pkt 9 K.p.a., jest to przepis aktu procesowego, zresztą w sprawie niemający zastosowania.
Jeśli zaś idzie o błędną wykładnię przepisów dot. zakresu działania Ministra Finansów, Wojewódzki Sąd nie dokonał ich błędnej wykładni, bowiem nie odniósł się do nich. Uchylenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło przecież z powodu tego, że przekazując sprawę w trybie art. 65 § 1 K.p.a. Minister Finansów nie dokonał analizy wszystkich przepisów mających zastosowanie, zatem nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, z których wynikałoby jaki organ powinien rozpoznać wniosek złożony przez [...] "[...]" S.A. w W. Wobec powyższego skargę kasacyjną należało oddalić, jako nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 P.p.s.a.