Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. III SA/Kr 630/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Dowódcy [...] Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie.
Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że Minister Obrony Narodowej zwolnił J. K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] maja 2000r., a następnie decyzję o zwolnieniu ze służby uchylił i przeniósł J. K. do dyspozycji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego. Dnia [...] czerwca 2003r. J. K. zgłosił się w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym w Krakowie celem wykonywania zadań. J. K. zwrócił się następnie do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Krakowie o ustalenie jego praw do uposażenia i innych należności finansowych powstałych w okresie od [...] lipca 2000r. do [...] czerwca 2003r.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] skierował do J. K. pismo z daty [...] lipca 2004 r., które adresat otrzymał w dniu [...] lipca 2004 r., informujące, iż w kasie Jednostki Wojskowej nr [...] znajduje się "cała przysługująca adresatowi należność wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi", z wezwaniem do niezwłocznego ich odebrania po telefonicznym uzgodnieniu terminu lub do niezwłocznego wskazania numeru konta bankowego, na który należy przekazań naliczoną kwotę. Z akt administracyjnych wynika, że J. K. nie zgłosił się po odbiór należności ani nie podał numeru konta.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. przyznał J. K. należności pieniężne za okres od dnia [...] czerwca 2000r. do dnia [...] czerwca 2003r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in. podstawę prawną i sposób dokonanych wyliczeń zarówno co do należności głównej, jak i ustawowych odsetek. J. K. potwierdził odbiór powyższej decyzji w dniu [...] sierpnia 2004r. Po odbiór tak wyliczonych należności J. K. nie zgłosił się, ani nie podał numeru konta bankowego, na który organ mógłby przekazać mu przyznaną należność.
J. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Na tę ostatnią decyzję J. K. złożył skargę, którą prawomocnym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007r., sygn. akt III SA/Kr 156/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. wezwał ponownie J. K. do niezwłocznego odbioru przysługującej mu należności pieniężnej wraz z odsetkami naliczonymi do dnia [...] lipca 2004 r.
W dniu [...] lipca 2005 roku J. K. odebrał należności w wysokości [...] złotych oraz odsetki naliczone do dnia [...] lipca 2004 roku w wysokości [...]złotych.
Pismem z dnia [...] lipca 2005r. J. K. zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] o wypłatę należnych odsetek od niewypłaconych w terminie należności podając, że pomimo wezwania otrzymanego w dniu [...] lipca 2004 roku do odbioru całej przysługującej mu należności - nie odebrał jej, albowiem nie znał kwoty, którą pozostawiono do jego dyspozycji, a w wezwaniu nie podano jej. Podniósł, że należność ta została określona dopiero w decyzji z dnia [...] lipca 2004r., którą odebrał w dniu [...] sierpnia 2004 r.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 roku Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wyjaśnił treść decyzji Nr [...]. z dnia [...] lipca 2004r. w przedmiocie odsetek określając termin, za który należne są skarżącemu odsetki do [...] sierpnia 2004r. (k. 245 akt adm.) i pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. wezwano J. K. do odbioru kwoty [...] złotych stanowiącej odsetki ustawowe za okres od [...] lipca 2004r. do dnia [...] sierpnia 2004r.
Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w dniu [...] września 2007 roku wydał decyzję [...] odmawiającą J. K. przyznania dalszych odsetek. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że decyzja Nr [...] czyniła zadość żądaniom strony, a tym samym, zgodnie z art. 130 § 4 k.p.a. podlegała wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania.
Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w którym domagał się jej uchylenia.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2008r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ odwoławczy zaakceptował w pełni argumentację organu I instancji.
Z powyższą decyzją nie zgodził się J. K. i w skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę, iż decyzja organu I instancji odpowiada prawu.
W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że decyzja nr [...] nie odpowiadała jego oczekiwaniom, dlatego też wniósł w dniu [...] października 2004r. od niej odwołanie. Tym samym możliwość jej wykonania, wskazana w art. 130 § 4 k.p.a. nie zaistniała. Natomiast ma zastosowanie art. 130 § 2 k.p.a. i tym samym organ I instancji winien obliczyć i wypłacić odsetki na dzień [...] lipca 2005r., tj. dzień pobrania przez skarżącego należnych świadczeń. Natomiast organ I instancji rzeczywiście obliczył i wypłacił w dniu [...] lipca 2005r. odsetki obliczone na dzień [...] lipca 2004r. Określenie tej daty narusza art. 16 k.p.a. w związku z art. 110 k.p.a., gdyż wskazuje, iż skarżący był zobowiązany do wykonania decyzji I instancji i to mimo wniesienia od niej odwołania, ale jeszcze winien ją wykonać przed jej doręczeniem.
W tym stanie faktycznym i prawnym decyzja organu I instancji nr [...] z dnia [...] września 2007r. odmawiająca uznania żądania skarżącego o wypłatę odsetek obliczonych na dzień [...] lipca 2005r. nie odpowiada prawu. Decyzja ta również została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. gdyż nie zawiera w ogóle wskazania stanu faktycznego, a dokonane oceny prawne są błędne i nie oparte na rzeczywistym stanie faktycznym sprawy. Skarżący podniósł, że organ II instancji winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Musi również w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygniecie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem skarżącego, organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji i wskazywany przez skarżącego w odwołaniu, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Decyzję organu I instancji nr [...] doręczono w dniu [...] sierpnia 2004r., a przymiot ostatecznej owa decyzja uzyskała w skutek odwołania w dniu [...] lutego 2005r., a odsetki obliczono do dnia [...] lipca 2004r.
Fakty te bezspornie wskazują, iż rażąco naruszono art. 16 Kpa w zw. z art. 110 Kpa i art. 130 § 4 Kpa, gdyż dowolnie uznano, iż odsetki należą się skarżącemu jedynie do dnia [...] lipca 2004r., co jednoznacznie wskazuje, iż decyzja organu I instancji nr [...] z dniem tym uznana została za ostateczną i wykonalną i to mimo, iż w tym dniu nie została jeszcze nawet doręczona skarżącemu.
W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu [...] lutego 2009r. skarżący wyjaśnił między innymi, że odsetki za okres do dnia [...] sierpnia 2004r. zostały pozostawione do jego dyspozycji, ale ich nie odebrał, bo uznał, że nie ma podstawy prawnej. Skarżący podał, że jego zdaniem, wniosek z [...] lipca 2005r. nie został w całości rozpoznany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę, że w dacie ustalenia przez organy wysokości należnego J. K. uposażenia po przywróceniu go do służby wojskowej, kwestie uposażenia i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych były uregulowane w ustawie z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.). W szczególności kwestię odsetek regulował art. 75 ust. 3 tej ustawy, stanowiący, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Powyższy przepis wyznaczał datę początkową, od której organy powinny naliczać ustawowe odsetki, tj. "od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne", jak również określał materialną przesłankę zasadności wypłacenia odsetek - istnienie "zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności".
Pojecie "zwłoki" określa art. 476 kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z późń. zm.), zgodnie z którym dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Z treści przytoczonego przepisu kodeksu cywilnego wynika, że organ pozostawał w zwłoce do dnia, w którym uprawniony do pobrania uposażenia dowiedział się o możliwości odebrania świadczenia. W sytuacji, gdy pracodawca lub - jak w niniejszej sprawie - właściwy do wypłaty organ wojskowy nie dysponuje numerem konta bankowego osoby uprawnionej do wypłaty świadczenia, który to numer konta umożliwiłby mu spełnienie świadczenia przez dokonanie na niego wpłaty - jedyną możliwością uniknięcia "pozostawania w zwłoce" jest skuteczne powiadomienie uprawnionego o możliwości niezwłocznego odbioru świadczenia.
Zdaniem Sądu - Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] jako organ właściwy do wypłaty należnego J. K. zaległych należności pieniężnych doręczając uprawnionemu w dniu [...] lipca 2004 roku wezwanie do niezwłocznego odbioru "całej przysługującej adresatowi należności wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi" z tą datą zaprzestał "pozostawać w zwłoce". Sąd zwrócił uwagę na to, że wypłata uposażenia i innych należności, co do zasady, nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. W tym wypadku, wobec wcześniejszego istnienia wątpliwości, a nawet pewnych kwestii spornych co do wysokości tych należności przysługujących J. K., a związanych z przywróceniem go do służby wojskowej, słusznie - zdaniem Sądu - organ administracyjny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. określającą - wyliczającą i uzasadniającą "całą przysługującą adresatowi należność wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi", którą doręczył J. K. w dniu [...] sierpnia 2004 roku. Prawidłowość tego wyliczenia została przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 156/06).
Należy zauważyć, że skarżący nie kwestionuje ani daty [...] lipca 2004 roku jako daty otrzymania wezwania do niezwłocznego odbioru "całej przysługującej adresatowi należności wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi", ani daty [...] sierpnia 2004 roku jako daty otrzymania decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. określającej - wyliczającej i uzasadniającej "całą przysługującą adresatowi należność wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi", a jedynie uważa, że mimo pozostawienia tych należności do jego dyspozycji organ w dalszym ciągu "pozostawał w zwłoce" w ich wypłacie aż do dnia 1 lipca 2005 roku, w którym to dniu faktycznie pobrał należności z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia [...] lipca 2004 roku.
Sąd nie podziela tego stanowiska skarżącego i zwraca uwagę także na stanowisko skarżącego w przedmiocie ustalonych przez organ odsetek za okres od dnia [...] lipca 2004 roku do dnia [...] sierpnia 2004r., których skarżący nie odebrał. Skarżący bowiem nie przeczy, iż istotnie organ ustaloną z tego tytułu należność pozostawił do jego dyspozycji, ale - zdaniem skarżącego - nie odebrał on tej należności z tego względu, gdyż uznał, że została ustalona bez podstawy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł, co prawda, iż organy administracyjne nie ustrzegły się drobnych uchybień formalnych w uzasadnieniu wydanych decyzji, nie mniej nie dopatrzył się znacznych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie naruszenie:
art. 153 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie z urzędu ustaleń i ocen prawnych wskazanych w prawomocnych wyrokach WSA Kraków, które wskazują iż jedynie decyzja administracyjna rozstrzyga roszczenia skarżącego a nie pisma i tylko decyzja podlega wykonaniu a pisma są bez znaczenia. Sąd I instancji nie uwzględnił bowiem:
prawomocnego wyroku WSA Kraków z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt III S. A./Kr 156/06, wskazującego w uzasadnieniu podstawy prawne jak i konieczność wydania decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] o przyznaniu skarżącemu świadczeń, orzeczenie to ma istotne znaczenie w tej sprawie, gdyż w uzasadnieniu wskazano iż jedynie ta decyzja rozstrzyga roszczenie skarżącego z dnia [...] lipca 2003 r. a nie pisma i to ona tylko podlega wykonaniu, ustalono również charakter przyznanego nią świadczenia stwierdzając iż jest ono odszkodowaniem wyrównującym szkodę jaką doznał skarżący w związku z nie otrzymywaniem w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych, prawomocnego wyroku WSA Kraków z 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt III S.A.B/Kr 11/06 nakazującego organowi I instancji wydanie w terminie 2 miesięcy decyzji w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r. o zapłatę odsetek obliczonych do dnia [...] lipca 2005 r., obowiązek ten organ I instancji wykonał wydając decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmawiającą zapłaty należnych odsetek obliczonych do dnia [...] lipca 2005 r. decyzje tą strona przeciwna utrzymała w mocy zaskarżoną w tej sprawie decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Orzeczenie to wskazało w uzasadnieniu oceny prawne i ustalenia, które mają zastosowanie w tej sprawie, gdyż wskazują iż sprawa wynikła z roszczenia skarżącego z [...] lipca 2005r. ma charakter administracyjny, a wykonaniu podlega jedynie decyzja organu I instancji Nr [...] z dnia [...] lipca 2004r. doręczona [...] sierpnia 2004 r. a pisma są bez znaczenia.
art. 476 kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i to w sprawie administracyjnej, w sytuacji gdy rzeczywisty stan faktyczny tj. wykonanie decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] normuje art. 16 § 1 k p a w związku z art. 130 § 1 i 2 k.p.a., a art. 81 ust. 3, 4 i ust. 5 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z zm.), który nakazuje organowi I instancji wykonanie szeregu czynności po wydaniu owej decyzji (których organ nie wykonał), natomiast § 18 ust. 1, 2, 3 i 4, t Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. (Dz. U. z 2000 r. nr 62. poz. 729 z zm.) który z mocy art. 188 i art. 190 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma w tej sprawie zastosowanie konkretyzuje te czynności wskazując między innymi na konieczność wysłania skarżącemu przyznanych świadczeń za pośrednictwem poczty, jeśli organ nie może skorzystać z innych form przekazania świadczeń skarżącemu - tego też organ nie wykonał.
art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy z mocy art. 190 tej ustawy mają zastosowanie przepisy ustawy poprzedniej tj. ustawy z 17 grudnia 1974 (Dz. U. 02.76.693) o uposażeniu żołnierzy, a która obowiązywała do 30 czerwca 2004 r.
1. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.) tj. przepisu art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a, które to uchybienie miało wpływ na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, bowiem wadliwość wyroku z powodu naruszenia przytaczanego wyżej przepisu postępowania jest w szczególności konsekwencją naruszenia przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie błędnych wniosków - w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy jak i znany z urzędu (wskazane prawomocne wyroki WSA Kraków), że organ I instancji nie pozostawał w zwłoce po dniu [...] lipca 2004 r., gdyż w tym dniu doręczył pismo informacyjne, które tak w treści jak i w dacie wydania ([...] lipiec 2004 r.) nie odnosiło się do świadczeń pobranych przez skarżącego w dniu [...] lipca 2005 r. na podstawie doręczonej w dniu [...] sierpnia 2004 r., decyzji organu I instancji Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. o przyznaniu skarżącemu należności pieniężnej w kwocie [...] zł (mającej charakter odszkodowania) wraz z należnymi odsetkami ustawowymi.
Decyzja ta stała się ostateczną w dniu [...] lutego 2005 r. wskutek doręczenia decyzji Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji Nr [...] z [...] lipca 2004 r. - zaś do dnia [...] lipca 2005 r. organ I instancji był bezczynny.
W konsekwencji powyższego został naruszony przepis art. 151 oraz art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie istotnie wadliwego wyroku i jego błędne uzasadnienie. Skarżący wniósł w konsekwencji o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko określone przez sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest nieuprawnione z mocy art. 153 p.p.s.a. gdyż wskazane na wstępie orzeczenia WSA Kraków wskazały wiążąco, iż tylko decyzja Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. podlega wykonaniu, a pisma są bezprzedmiotowe po wniesieniu roszczenia przez skarżącego - skarżący nie wskazuje stosownych norm prawa materialnego gdyż są one wskazane szczegółowo w tych nie uwzględnionych przez Sąd I instancji wyrokach.
W dniu [...] sierpnia 2004 r. doręczono skarżącemu decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. o przyznaniu skarżącemu świadczeń pieniężnych za okres od dnia [...] czerwca 2000 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. w łącznej kwocie brutto [...] zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi.
Organ ten był zobowiązany do jej wydania z mocy art. 9 ust. 4 ustawy poprzedniej, gdyż skarżący z mocy z art. 9 ust. 1 tej ustawy wniósł w dniu [...] lipca 2003 r. roszczenie żądając wypłaty należnych świadczeń za okres od [...] czerwca 2000 r. do [...] czerwca 2003 r. Obowiązek wydania tej decyzji i jej znaczenie w sprawie przyznania świadczeń pieniężnych oraz podstawy prawne i stosowne oceny prawne szczegółowo wskazano w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2007 r. (Sygn. akt III S.A./Kr 156/06).
Skarżący nie był zobowiązany do wykonania bezprzedmiotowego pisma organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. a jedynie był zobowiązany do wykonania decyzji organ I instancji nr [...] i ten obowiązek skarżący by wykonał, gdyby organ I instancji do dnia [...] lipca 2005 r. zechciał wykonać czynności jakie na nim ciążyły z mocy art. 81 ust. 3, 4 i 5 ustawy aktualnej jak i wynikłe z § 18 ust. 1, 2, 3 i 4 Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. (Dz. U. z 2000 r. nr 62, poz. 729 z zm.) który z mocy art. 188 i art. 190 ustawy aktualnej ma w tej sprawie zastosowanie.
Reasumując, gdyby Sąd I instancji ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów i uwzględnił wyżej wskazane prawomocne orzeczenia WSA Kraków oraz ich oceny i ustalenia, to również by i Sąd I instancji uznał iż termin obliczenia odsetek ustalony przez organ I instancji narusza prawo materialne a terminem tym jest data [...] lipca 2005r tj. pobranie dobrowolne przez skarżącego świadczenia przyznanego doręczoną w dniu [...] sierpnia 2004 r. decyzją organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. Powyższy stan rzeczy w pełni uzasadnia zarzut naruszenia art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie.
Skarżący w skardze wskazał zarzuty zarówno dotyczące przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego które to zostały naruszone w zaskarżonych aktach organu I instancji jak i strony przeciwnej, natomiast Sąd I instancji odniósł się do nich jedynie stwierdzając, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu mogącego być uwzględnionym i jest to jedyne wyjaśnienie Sądu I instancji odnoszące się do zarzutów skarżącego, a zatem naruszył przepis art. 141§4 p.p.s.a.
Skarżący kwestionuje pismo doręczone mu w dniu [...] lipca 2004r. jako wezwanie do odbioru kwoty przyznanej decyzją organu I instancji nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r., gdyż jest ono bezprzedmiotowe zarówno z treści jak i daty doręczenia w sprawie wykonania powyższej decyzji.
Skarżący w dniu [...] lipca 2005 r. wniósł roszczenie, żądając wypłaty należnych odsetek do dnia [...] lipca 2005 r., gdyż organ I instancji wadliwie je obliczył jedynie do dnia [...] lipca 2004 r. Organ I instancji mocą art. 8 ustawy aktualnej był zobowiązany do wydania decyzji rozstrzygającej to żądanie skarżącego, a skoro jej nie wydał to pismo z [...] grudnia 2005 jest bezprzedmiotowe i okazało się ono także sprzeczne również z zaskarżoną decyzją organu I instancji Nr [...] z dnia [...] września 2007 r., w której to organ ten uznał wyżej wskazane roszczenie skarżącego jako bezzasadne - nie uznał w niej iż za okres od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r. przysługują skarżącemu odsetki, decyzje tą strona przeciwna utrzymała w mocy zaskarżona decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Zatem skoro Organ I instancji chciał wypłacić zgodnie z prawem te odsetki to winien w decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2007 r. uznać chociaż ten okres jako zasadny - niestety nie uczynił tego gdyż orzekł iż owo roszczenie skarżącego jest bezzasadne.
Ta ocena Sądu I instancji jest dla skarżącego również sprzeczna z ustaleniem Sądu I instancji iż odsetki należą się jedynie skarżącemu do dnia [...] lipca 2004 r. - nie zrozumiałym więc zarzut Sądu iż nie odebrał skarżący odsetek na podstawie pisma z [...] grudnia 2005 r. za okres od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] sierpnia 2004 r.
Prawomocny wyrok w sprawie sygn. akt III SAB/Kr 11/06 z dnia 18 kwietnia 2007 r. wskazał że roszczenie skarżącego z dnia [...] lipca 2005 r. (obejmowało okres od [...] lipca 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r.) winno być rozstrzygnięte przez organ I instancji decyzją a nie pismami.
Również ocena Sądu I instancji (str. 9 akapit 2 od góry uzasadnienia) że w dacie ustalenia przez organy wysokości należnego skarżącemu uposażenia i innych należności (skutkującego wydaniem decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]) miały zastosowanie przepisy ustawy aktualnej jest sprzeczna z art. 190 ustawy aktualnej który stanowi iż sprawy wszczęte a nie zakończone prowadzi się według przepisów dotychczasowych co oznacza iż maja zastosowanie przepisy ustawy poprzedniej - tak jest również ocena wskazana w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA Kraków z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SAB/Kr 11/06. Zatem wskazanie, iż art. 75 ust. 3 ustawy aktualnej miał zastosowanie narusza także art. 190 ustawy aktualnej.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sąd I instancji ocenił że pismo z dnia [...] lipca 2004 r. doręczone w dniu [...] lipca 2004 wyznacza koniec okresu zwłoki organu I instancji. Natomiast nie uwzględniono iż prawomocny wyrok WSA Kraków z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt III S.A./Kr 156/06 jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu podstawy prawne jak i konieczność wydania decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego. Orzeczenie to ma istotne znaczenie w tej sprawie gdyż w uzasadnieniu wskazano, iż jedynie ta decyzja rozstrzyga roszczenie skarżącego z dnia [...] lipca 2003 r. a nie pisma i to ona tylko podlega wykonaniu, ustalono również charakter przyznanego nią świadczenia stwierdzając iż jest ono odszkodowaniem wyrównującym szkodę jaką doznał skarżący w związku z nie otrzymywaniem w terminie uposażenia innych należności pieniężnych.
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, bo gdyby Sąd I instancji je uwzględnił, to dostrzegłby, że pismo organu I instancji z [...] lipca 2004 r. w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, a decyzja organu l instancji Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 ma charakter konstytutywny, gdyż przyznaje skarżącemu kwotę wraz z odsetkami - która to kwota jest odszkodowaniem. Dostrzegłby także Sąd I instancji iż organ I instancji do dnia [...] lipca 2005 r. był bezczynny w przedmiocie wykonania wskazanej wyżej decyzji i tym samym pozostawał w zwłoce do dnia [...] lipca 2005 r. a po tym dniu nadal pozostaje w zwłoce z zapłatą należnych skarżącemu odsetek za okres od [...] lipca 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. Zatem gdyby Sąd I instancji uwzględnił oceny prawne w wskazanych wyżej prawomocnych wyrokach WSA Kraków to uznał by iż zaskarżone decyzje nie odpowiadają prawu i byłyby one uchylone i miało to istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygniecie Sądu I instancji.
Zarzut naruszenia art. 476 kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964 r., Nr.16, poz. 93 zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie jest uzasadniony, gdyż Sąd I instancji na podstawie tej normy prawa cywilnego błędnie rozstrzygnął sprawę administracyjną jaką bez wątpienia jest sprawa wynikła z roszczenia skarżącego z [...] lipca 2005 r., gdyż błędnie wywiódł iż organ I instancji pozostawał w zwłoce do dnia [...] lipca 2004r. Sąd ten nie dostrzegł, iż wykonanie decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...] regulują przepisy k.p.a., tj. art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 130 § 1 i 2 k.p.a. Nadto obowiązki organu I instancji przy wykonaniu owej decyzji normują przepisy art. 81 ust. 3, 4 i ust. 5 Ustawy aktualnej. Nakazują one organowi I instancji wykonanie szeregu czynności po wydaniu decyzji (których organ nie wykonał), a § 18 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. (Dz. U. z 2000 r. nr 62, poz. 729 z zm.) który z mocy art. 188 i art. 190 ustawy aktualnej ma w tej sprawie zastosowanie- konkretyzuje te czynności wskazując między innymi na konieczność wysłania przyznanych świadczeń za pośrednictwem poczty jeśli organ nie może skorzystać z innych form przekazania świadczeń skarżącemu, czego też nie wykonano.
Organ I instancji nie wskazał w treści decyzji, iż podlega ona wykonaniu w terminie 14 dni (art. 108 k.p.a. czy też art. 81 ust. 3 ustawy aktualnej) od dnia jej doręczenia. Nie powiadomiono skutecznie skarżącego po doręczeniu w dniu [...] sierpnia 2004 r. decyzji organu I instancji Nr [...] z [...] lipca 2004 r. o możliwości bezpośredniego pobrania należnych z mocy tej decyzji świadczeń pieniężnych (art. 81 ust. 4 ustawy aktualnej). Nie zawarto stosownego pisemnego porozumienia w sprawie konta bankowego (art. 81 ust. 5 ustawy aktualnej). Nie przekazano za pośrednictwem poczty w terminie 14 dni na adres skarżącego przyznanych świadczeń (§ 18 ust. 1, 2, 3 i 4 Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r.)
Natomiast Sąd I instancji i to na podstawie art. 476 kodeksu cywilnego ocenił iż pismo organu I instancji z dnia [...] lipca 2004 r. a bezprzedmiotowe w sprawie wykonania decyzji Nr [...] uprzejmie proszące o numer konta bankowego powoduje iż organ może nie wykonać wyżej wskazanych norm prawa i nie pozostaje w zwłoce. W ocenie skarżącego taka ocena narusza prawo i jako taka winna być uchylona. Wyżej wskazane naruszenie prawa miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Art. 190 ustawy aktualnej stanowi że mają zastosowanie przepisy ustawy poprzedniej tj. ustawy z 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. 02.76.693) o uposażeniu żołnierzy, a która obowiązywała do 31 czerwca 2004 r. jak i przywołane wcześniej Rozporządzenie MON, które to akty prawne miały zastosowanie w decyzji organu I instancji Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r.
Naruszenie to w istocie oznacza iż Sąd I instancji nie ustalał ocen w oparciu o obowiązujące w sprawie normy prawa. Zarzut ten ma istotne znaczenie bo gdyby oceniano na podstawie obowiązujących norm prawa to dostrzeżono by iż zaskarżone decyzji organów w istocie obrażają wskazane w skardze normy prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje,
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W pełni podzielić należy pogląd Sądu I instancji, według którego, co do zasady wypłata uposażenia ani innych należności żołnierza zawodowego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Decyzja wydawana w sytuacji sporu dotyczącego istnienia zobowiązania lub jego wysokości - zgłoszenia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia lub innej należności pieniężnej (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy /Dz. U. 2002r. Nr 76, poz.693 z późn. zm.) ma zatem charakter deklaratoryjny, a samo istnienie zobowiązania nie jest uzależnione od jej treści. Istota decyzji w przedmiocie uposażenia polega na rozstrzygnięciu sporu związanego z roszczeniem zgłoszonym przez żołnierza. Nie pozostaje to bynajmniej w sprzeczności z treścią wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2007r. sygn. akt III SA/Kr 156/06, w którym również powołano się na przepis art. 9 ust. 1 i 4 ustawy o uposażeniach żołnierzy.
W wyroku tym określono również ustalone w nim należności jako "zaległe uposażenie". Pojęcie zaległej należności oznacza zaś należność, której termin wymagalności minął. Nie sposób zatem dopatrzeć się w zaskarżonym wyroku naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia tego przepisu był niezasadny także i w odniesieniu do wyroku WSA w Krakowie sygn. akt III SAB/Kr 11/06. Wyrokiem tym rozstrzygnięto bowiem jedynie o obowiązku wydania decyzji w sprawie dotyczącej zgłoszonego przez skarżącego roszczenia o przyznanie mu odsetek od niewypłaconych jego zadaniem w terminie należności. Wyrok ten został przez organ wykonany, gdyż decyzja w wymienionym przedmiocie - rozstrzygająca kwestię roszczeń skarżącego została wydana. Wyrok w sprawie III SAB/Kr 11/06 bynajmniej nie determinował treści decyzji, która powinna zostać wydana. W uzasadnieniu wymienionego wyroku zawarto natomiast słuszne stanowisko, w myśl którego, skoro sprawa dotycząca odsetek została wszczęta wnioskiem z dnia [...] lipca 2005r. to zastosowanie ma obowiązująca w tej dacie ustawa z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.
Nr 179, poz.1750 z późn.zm.), choć do oceny czy i w jakiej wysokości skarżącemu należały się świadczenia za okres do [...] czerwca 2003r. odnosić należało przepisy ustawy poprzednio obowiązującej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, żaden element zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sądu I instancji nie pozostaje w sprzeczności z powyższym stanowiskiem. Wyrok ten nie narusza zatem w żadnej mierze ani art. 75 ust. 3 ani art.190 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dla oceny bowiem zasadności roszczeń skarżącego o przyznanie mu należności głównych istotne były bowiem te przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w dacie, gdy roszczenia te powstały, zaś w zakresie przepisów postępowania, między innymi nakazujących organom rozstrzygnięcie sprawy dotyczące roszczenia z tytułu odsetek w formie decyzji administracyjnej stosować należy przepisy ustawy nowej, pod rządami której żądanie odsetek zostało zgłoszone.
Warto zwrócić uwagę na wewnętrzną sprzeczność w stanowisku skarżącego, domagającego się odsetek ustawowych od należnego mu wynagrodzenia. Przesłanką, od której zależy to, czy wierzycielowi należą się odsetki od należności głównej jest to, czy dłużnik pozostaje w zwłoce w płatności tejże należności. Gdyby zatem należność główna mogła być zrealizowana dopiero od daty, gdy określająca jej wysokość decyzja stała się ostateczna, to nie byłoby w ogóle mowy o odsetkach od tej należności za okres poprzedzający tę datę. Skoro skarżącemu przyznano należność główną wraz z odsetkami od dat wymagalności poszczególnych elementów należności głównej liczonych od dat poprzedzających wydanie decyzji z [...] lipca 2004r. i skarżący nie kwestionuje samej zasady iż odsetki te są mu należne, to oznacza, że należność główna była wymagalna przed datą wydania decyzji. Skoro tak, to zobowiązanie powinno być wykonane w możliwie najwcześniejszym terminie, bynajmniej nie związanym z wydaniem decyzji ostatecznie określającej wysokość należności.
Zwrócić należy w tym miejscu uwagę na to, że faktycznie datą, do której ostatecznie naliczono należne odsetki był [...] sierpnia 2004r. - data, w której skarżący odebrał decyzję określającą wysokość należności (por. postanowienie z [...] grudnia 2005r. nr [...] o wyjaśnieniu treści decyzji z [...] lipca 2004r. oraz pismo wzywające do odbioru odsetek z [...] grudnia 2005r. w aktach administracyjnych). Skarżący bezspornie został poinformowany o możliwości odebrania należności pismem doręczonym mu 28 lipca 2004r., a zatem już w tej dacie zaoferowano mu świadczenie mające na celu wykonanie zobowiązania, zaś w dacie [...] sierpnia 2004r. uzyskał wiedzę na temat wysokości należności, podlegającej wypłacie na jego rzecz.
W tym miejscu przywołać należy treść § 18 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. 62 poz. 729 z późn. zm.) zgodnie z którym wypłaty uposażenia oraz innych należności pieniężnych dokonuje się, według wyboru żołnierza, z zastrzeżeniem ust. 3, w formie bezpośredniej w kasie (punkcie kasowym) jednostki wojskowej albo w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy (konto osobiste) wskazany na piśmie przez tego żołnierza. Przepis §18 ust. 2 rozporządzenia przewiduje zaś jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, by dowódca jednostki wojskowej wypłacającej należności, na wniosek żołnierza mógł wyrazić zgodę na wypłatę tych należności w formie przekazu pieniężnego na adres wskazany przez żołnierza. W takim przypadku koszty opłaty przekazu ponosi żołnierz.
Zatem przekazanie środków w drodze przekazu na adres wskazany przez żołnierza może nastąpić jedynie w szczególnej sytuacji, oraz na wniosek żołnierza. W rozpatrywanej sprawie trudno dopatrzeć się szczególnych okoliczności uzasadniających odstępstwo od zasad ogólnych wypłacania należności żołnierzom, jak i brak jest wniosku skarżącego. Skoro tak, to nie sposób znaleźć uzasadnienie dla twierdzenia skarżącego jakoby organ zobowiązany był przesłać mu należność przekazem i nie czyniąc tego naruszył przepisy rozporządzenia.
Jeśli skarżącego poinformowano, że należność pozostaje do odbioru we wskazanej kasie i zwrócono się do niego alternatywnie o wskazanie numeru konta bankowego, to niewątpliwie właściwy organ wojskowy uczynił zadość obciążającym go, jako dłużnika obowiązkom. Wykonał bowiem czynności mające doprowadzić zgodnie z obowiązującymi przepisami do spełnienia swego obowiązku. Brak współdziałania po stronie wierzyciela uniemożliwił wykonanie zobowiązania, lecz jego skutki nie mogą bynajmniej obciążać dłużnika. Zwłoka, z tytułu której należne byłyby odsetki to bowiem zawinione opóźnienie w spełnieniu świadczenia (art. 476 kodeksu cywilnego).
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organ tego właśnie przepisu, to należy zwrócić uwagę, że sprawa dotycząca przyznania żołnierzowi zawodowemu odsetek ustawowych od zaległych należności jest w istocie sprawą cywilną, przekazaną jednak przez ustawodawcę do rozpoznania właściwemu organowi w drodze postępowania administracyjnego, kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008r. sygn. akt II PK 10/08). Jeśli zatem regulacja dotycząca odsetek od zaległych należności posługuje się pojęciem zwłoki, to do interpretacji tego pojęcia należy odwołać się do przepisów prawa cywilnego, jak to słusznie uczynił sąd I instancji. Skoro zaś do niewykonania zobowiązania doszło wskutek zaniechania współdziałania ze strony wierzyciela - to dłużnikowi nie można w żadnej mierze przypisać winy za opóźnienie w płatności - poczynając od daty, w której skarżący został powiadomiony o możliwości odebrania należności w kasie ewentualnie o możliwości przelania świadczenia na wskazane konto bankowe.
Na marginesie tylko należy przywołać przepis art. 450 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała wierzytelność była już wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony interes. Zatem bynajmniej nie usprawiedliwia odmowy podjęcia czynności umożliwiających spełnienie świadczenia przez dłużnika twierdzenie wierzyciela, że przedstawiona do wypłaty kwota nie wyczerpuje całości jego roszczeń.
Wbrew zarzutom skarżącego uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom art. 141 §4 p.p.s.a., zawiera bowiem szczegółowo i trafnie wyjaśnioną podstawę prawną rozstrzygnięcia. Nie został także naruszony art. 133§1 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji należycie ocenił i przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Wobec powyższego zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za całkowicie nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzając, że wyrok sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.