Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2044/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku zwrotu świadczenia alimentacyjnego.
Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że decyzją z [...] listopada 2008 r. Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku D. Ś., przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci G., N. i J. Ś. na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. po 300 złotych miesięcznie na każde dziecko. Decyzja ta została uchylona przez decyzję tego organu z [...] maja 2009 r. od dnia 1 kwietnia 2009 r.
Wójt Gminy [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. zobowiązał A. G. jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu kwoty 3700,41 zł wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych w okresie od 1 października 2008 r. do 31 marca 2009 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał, że w tym okresie wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 300 zł miesięcznie na każde dziecko. Łącznie wypłacono kwotę 5400 zł. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gliwicach wyegzekwował i przekazał organowi łącznie kwotę 1735,66 zł, w tym 36,07 zł z tytułu odsetek ustawowych. Do spłaty pozostało zatem 3700,41 zł. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowym odsetkami.
Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. G., decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] – utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa Wydział V Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 stycznia 2007 r. sygn. akt V RC 626/06 skarżąca była zobowiązana do alimentów na rzecz dzieci w wysokości po 300 zł na każde dziecko.
Dopiero wyrokiem z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt III RC 170/08 Sąd Rejonowy w Piasecznie zmienił zakres obowiązku alimentacyjnego. Oznacza to, że skarżąca była dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu powołanej ustawy i organ wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym.
W ocenie organu, Wójt Gminy [...] prawidłowo uznał, że zastosowanie w sprawie znajduje art. 27 ust. 1 powołanej ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż w myśl art. 27 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dochodzenie zwrotu wypłaconych należności jest obowiązkiem organu. Niniejsze postępowanie ma na celu odzyskanie należności z tytułu świadczeń, które wypłacił organ pierwszej instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ niesłusznie wypłacił świadczenie nienależne, a zatem w tym zakresie nie może domagać się ich zwrotu. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji SKO lub o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 r. ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma prawidłowe odczytanie wyroku Sądu Rejonowego w Piasecznie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 31 marca 2009 r. sygn. III RC 170/08. Skarżąca twierdzi, że powództwo o alimenty za okres od 1 września 2008 r. do 1 lutego 2009 r. zostało oddalone. Takiego rozstrzygnięcia powołany wyrok nie zawiera. Z wyroku wnika, że sąd zasądził od A. G. na rzecz małoletnich dzieci G., J. i N. Ś. alimenty za okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 1 lutego 2009 r. w łącznej kwocie 1300 zł, płatne do rąk ich ojca D. Ś. (pkt. 3 wyroku). W pozostałej części powództwo za okres o dnia 1 września 2008 r. do dnia 1 lutego 2009 r. sąd oddalił (pkt 4 wyroku).
Sąd zasądził też od A. G. na rzecz syna G. alimenty w kwocie po 450 zł miesięcznie płatne do rąk ojca dziecka – D. Ś. od dnia 1 marca 2009 r. (pkt 5 wyroku). W pozostałej części powództwo za okres od dnia 1 marca 2009 r. zostało oddalone (pkt 6 wyroku). W żadnym razie z powołanego wyroku nie wynika, że powództwo o alimenty za okres od 1 września 2008 r. do 1 lutego 2009 r. zostało oddalone w całości. Z wyroku wynika, że skarżąca została zobowiązana do alimentów za wymieniony okres w kwocie ustalonej przez sąd, a tylko w pozostałej części powództwo zostało oddalone. Nie ma więc podstaw do stanowiska, że skarżąca nie była w ogóle w okresie od 1 września 2008 r. do 1 marca 2009 r. na podstawie tego wyroku zobowiązana do alimentów, jak przyjmuje skarżąca.
W ocenie Sądu wojewódzkiego, organy obu instancji prawidłowo odczytały ten wyrok i uznały, że skoro w okresie od 1 października 2008 r. do 31 marca 2009 r. wypłacano świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 5400 zł, a komornik sądowy wyegzekwował i przekazał organowi łącznie kwotę 1735, 66 zł. Do spłaty pozostała więc kwota 3700, 41 zł. Z powołanego już art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W tej sprawie przepis ten został prawidłowo zastosowany, a twierdzenie skarżącej, że na mocy wyroku Sądu Rejonowego z 31 marca 2009 r. nie była zobowiązana do alimentów za okres od 1 września 2008 r. do 1 lutego 2009 r. nie znajduje żadnego oparcia w jego treści, a wynika z nieuwględnienia, że w pkt 4 i 6 wyroku wyraźnie mowa jest o oddaleniu powództwa w pozostałej części, a nie powództwa w ogóle.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. G., domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, bądź uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Wnosząca skargę kasacyjną przedmiotowemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez jego niewłaściwe zastosowanie albowiem organ niesłusznie wypłacił świadczenie nienależne, a zatem w tym zakresie nie może domagać się jego zwrotu od skarżącej, skoro nie była ona do niego zobowiązana.
W uzasadnieniu wskazano, iż w okresie od 1 października 2008 r. do 31 marca 2009 r., skarżąca nie była zobowiązana do żadnych świadczeń alimentacyjnych, albowiem zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt III RC 170/08, powództwo o alimenty za okres od 1 września 2008 r. do 1 lutego 2009 r. zostało oddalone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona, albowiem nietrafny jest przedstawiony w niej pogląd jakoby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niewłaściwie zastosował art. 27 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr. 1 poz. 7 ze zm.).
Zgodnie z tym przepisem dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej art. 27 ust. 1 ustawy został nieprawidłowo zastosowany przez Sąd I instancji, a to dlatego, że skarżąca nie była dłużnikiem alimentacyjnym, ponieważ wyrokiem Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 31 marca 2009r. sygn. III RC 170/08 powództwo o zasądzenie od skarżącej alimentów na rzecz trojga małoletnich dzieci za okres od dnia 1 października 2008r. do dnia 31 marca 2009r. zostało oddalone.
Twierdzenie to pozostaje jednak w oczywistej sprzeczności z rozstrzygnięciem zawartym w powołanym wyżej wyroku. W jego pkt. 3 zasądzono bowiem od skarżącej na rzecz jej ma małoletnich dzieci G., J. i N. Ś. alimenty za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 1 lutego 2009r. w kwocie po 450 zł. na rzecz G. i J. oraz po 400 zł,.na rzecz N. tj. łącznie kwotę 1300 zł. miesięcznie, płatne do rąk ojca dzieci D. Ś. do 10 dnia każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia płatności którejkolwiek rat.
Istotnie w pkt. 4 wyroku powództwo w pozostałej części za ten sam okres zostało oddalone. W tym miejscu trzeba jednak wyjaśnić, że występując o zasądzenie alimentów ojciec dzieci żądał zasądzenia od ich matki (skarżącej) alimentów w wysokości wyższej niż zostały zasądzone wyrokiem Sądu. Domagał się bowiem na rzecz J. alimentów w kwocie po 800 zł. miesięcznie, na rzecz G. po 700 zł miesięcznie i na rzecz N. po 500 zł miesięcznie. Oddalenie powództwa w pkt. 4 wyroku koresponduje z jego pkt. 3, z którego wynika że żądanie pozwu nie zostało w całości uwzględnione (Sąd zasądził alimenty w niższej wysokości), co musiało skutkować oddaleniem powództwa w pozostałej części tj. w zakresie żądanym w pozwie, ponad to co zostało zasądzone.
W świetle powyższego niezrozumiałe są twierdzenia skarżącej, że w w/wym. okresie nie była zobowiązana do płacenia alimentów. Zresztą twierdzenia te pozostają w sprzeczności z treścią odwołania skarżącej z dnia 30 czerwca 2009r. od decyzji kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] czerwca 2009r., w którym skarżąca kwestionuje wyłącznie decyzję w zakresie zobowiązującym ja do zwrotu alimentów wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za miesiąc luty i marzec 2009r., argumentując że alimenty były zasądzone do dnia 1 lutego 2009r.
Stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z powyższego przepisu wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz wydania przez organ właściwej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji gdy zakończy się okres wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu.
Wyrok w przedmiocie alimentów, na jaki powołuje się skarżąca (zmieniający zakres jej obowiązku alimentacyjnego) został wydany dopiero w dniu w dniu 31 marca 2009r., zaś kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] maja 2009r. uchylił decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci skarżącej od dnia 1 kwietnia 2009r. Uwzględniając daty w jakich doszło do wydania wspomnianego wyroku oraz decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji o wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, niewątpliwie wypłata świadczeń alimentacyjnych w miesiącu lutym i marcu 2009r. była uzasadniona w świetle decyzji z dnia [...] listopada 2008r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia 30 września 2009r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa z dnia 16 stycznia 2007r. sygn. V RC 626/06, którym zobowiązano skarżącą w trybie zabezpieczenia do łożenia alimentów miesiecznie w kwocie po 300 zł. na każde dziecko.
Reasumując należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżąca prawidłowo zobowiązana została do zwrotu świadczeń wypłaconych na rzecz jej dzieci z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 27 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Skarżąca wbrew ciążącemu na niej z mocy prawa obowiązkowi łożenia na utrzymanie dzieci, z obowiązku tego nie wywiązywała się, co uzasadniało sądowne zobowiązanie jej do realizacji obowiązku alimentacyjnego. Wobec niemożności wyegzekwowania od skarżącej alimentów, obowiązek ich wypłaty przejął fundusz alimentacyjny. Powyższe jak trafnie ocenił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czyniło zaskarżoną decyzję zgodną prawem. Tym samym zarzut na jakim oparta została skarga kasacyjna okazał się nieusprawiedliwiony.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.