Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 927/17

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 520/16 oddalił skargę M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 28 września 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M.T. z dnia 1 września 2015 r., na podstawie m.in. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7-8, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 2, art. 38, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej w skrócie "u.p.s."), odmówił przyznania wyżej wymienionej pomocy w postaci zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu decyzji powołał przepisy: art. 38 u.p.s. określającego prawo do zasiłku okresowego, art. 8 u.p.s. zawierającego definicję pojęcia dochodu oraz art. 6 pkt 14 u.p.s. definiującego pojęcie rodziny. Wskazał, że nie dał wiary wyjaśnieniom M.T. oraz jej ojca K.T., jakoby prowadziła ona odrębne (samodzielne i jednoosobowe gospodarstwo domowe). Ustalił, że wnioskodawczyni opiekuje się niepełnosprawną matką, rodzina składająca się z czterech osób korzysta wspólnie z posiadanych środków pieniężnych, ściśle współpracuje w załatwianiu spraw życia codziennego, w tym prowadzenia gospodarstwa domowego. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 2.552,20 zł i przekracza kryterium dochodowe. Poza tym organ podał, że w grudniu 2014 r. rodzina T. otrzymała wypłatę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 32.487 zł, a w kolejnych miesiącach dodatkowe zaległe świadczenia pieniężne.

Na skutek wniesienia przez M.T. od powyższej decyzji odwołania sprawę rozpoznawało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, które decyzją z dnia 25 stycznia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.") w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 106 ust. 1 u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skarżąca nie prowadzi odrębnego jednoosobowego gospodarstwa domowego, nie jest osobą samotnie gospodarującą, tylko jest osobą pozostającą w rodzinie. Organ odwoławczy, dokonując analizy pojęcia "wspólnego gospodarowania" wskazał, że nie chodzi jedynie o wspólne zamieszkiwanie, ale związane z tym wspólne zaspokajanie potrzeb życiowych, w tym wzajemną współpracę w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, zarobkowaniem i pozostawaniem w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podało, że jest mu znana sytuacja życiowa rodziny T., albowiem K.T. – ojciec M.T. nieprzerwanie od listopada 2011 r., co miesiąc, a M.T. regularnie od marca 2015 r., ubiegają się o pomoc społeczną. M.T. nie posiada własnego dochodu. Mieszka z rodzicami i siostrą w trzypokojowym mieszkaniu stanowiącym własność rodziców. Nie ma swojego pokoju, nie posiada żadnych własnych sprzętów gospodarstwa domowego. Rodzina utrzymuje się z szeregu świadczeń socjalnych, otrzymuje też dodatek mieszkaniowy. M.T. sprawuje opiekę nad matką, przygotowuje posiłki, sprząta, pierze – dla całej rodziny, rodzina wspólnie korzysta ze wszystkich pomieszczeń, robi zakupy, korzysta z magazynu odzieży.

W ocenie organu odwoławczego, oświadczenia K.T. i A.T., że nie będą łożyli na składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na rzecz M.T. nie stanowi o tym, że prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe, albowiem opłacanie składek ubezpieczeniowych nie stanowi o utrzymaniu członka rodziny. Przedmiotowe składki są bowiem związane z tytułem do ubezpieczenia wynikającym z zabezpieczenia socjalnego samej wnioskodawczyni, a nie z dochodem innych członków rodziny. Nieopłacanie składek ZUS i NFZ przez innych członków rodziny, którzy nie są do tego zobowiązani, nie ma znaczenia dla ustalenia, że w świetle zebranego materiału dowodowego cała rodzina wspólnie zamieszkuje i gospodaruje, tworząc rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku nie dało wiary M.T., że jest ona osobą samotnie gospodarującą. Złożone przez nią wyjaśnienia pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Zdaniem organu odwoławczego, zmiana w sytuacji M.T., polegająca na rzekomym prowadzeniu przez nią odrębnego gospodarstwa domowego, wynika nie z rzeczywistego stanu rzeczy, lecz z działań jej ojca K.T., próbującego uzyskać w ten sposób dostęp do kolejnych świadczeń z pomocy społecznej. On sam, po otrzymaniu stałego świadczenia pielęgnacyjnego oraz zaległych świadczeń w wysokiej kwocie, nie może uzyskać kolejnych świadczeń z pomocy społecznej w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego, wobec czego prawdopodobnie próbuje uzyskać dostęp do kolejnych zasiłków, poprzez manipulację wyjaśnieniami co do sytuacji rodziny, w tym córki M. K.T. ma ogromny wpływ na wnioskodawczynię. Z tego względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uznało, że twierdzenia K.T. o zaprzestaniu utrzymywania córki M. i prowadzeniu przez nią odrębnego gospodarstwa domowego są niewiarygodne. Podobnie oświadczenia A.T., chorującej na [...] i niepełnosprawnej [...] w stopniu znacznym, pozostającej pod całkowitym wpływem ojca, nie zasługują na to, aby dać im wiarę.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że skoro M.T. jest osobą pozostającą w rodzinie, w której dochód na osobę przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s., to organ pierwszej instancji zasadnie przy uwzględnieniu treści art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. odmówił przyznania jej zasiłku okresowego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że nie prowadzi ona odrębnego, jednoosobowego gospodarstwa domowego oraz że nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie zasiłku okresowego. W związku z powyższym organ błędnie ustalił dochód rodziny i uznał, że przekracza on kryterium dochodowe, uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie skarżącej, sam fakt zamieszkiwania wspólnie z rodzicami nie uprawnia do zaliczenia danej osoby w poczet członków rodziny.

Ponadto M.T. podała, że sama musi zaspokajać swoje potrzeby, przeznaczając na to swój dochód. Nie istnieje element współpracy i wspólnego gospodarowania pomiędzy nią a jej krewnymi. Nie czerpie wspólnych korzyści z gospodarstwa domowego i nie ma możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb bytowych. Z uwagi na to, że nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, musi ponosić w pełnym wymiarze koszty częstych wizyt lekarskich (również związane z tym koszty dojazdu) i wykupu drogich, nierefundowanych leków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

1. - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2. - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Z powołanych przepisów wynika, że zasiłek okresowy, co do zasady, nie jest świadczeniem uznaniowym, gdyż spełnienie określonych w nich warunków obliguje organ do jego przyznania. Natomiast uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest (w określonych ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo przewidzianą możliwość miarkowania. Oznacza to, że odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona, jeżeli w okolicznościach sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych wymienionych w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (odmowa obligatoryjna), a przede wszystkim, gdy zostało przekroczone kryterium dochodowe osoby (rodziny) ubiegającej się o to świadczenie.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania M.T. zasiłku okresowego było ustalenie, że jest osobą pozostającą w rodzinie, w której dochód na osobę przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s. W ocenie skarżącej, w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej jest ona osobą samotnie gospodarującą.

Z art. 6 pkt 14 u.p.s. wynika, że osoby spokrewnione ze sobą w świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią "rodzinę", o ile wspólnie zamieszkują i gospodarują, a także pozostają w związku faktycznym. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca mieszka z rodzicami i siostrą w trzypokojowym mieszkaniu, stanowiącym własność rodziców. Nie ma swojego pokoju, ani własnych sprzętów gospodarstwa domowego. Korzysta ze sprzętu gospodarstwa domowego, jaki znajduje się w mieszkaniu oraz nie ma własnego dochodu. Cała rodzina utrzymuje się z szeregu świadczeń socjalnych. Wydatki mieszkaniowe są opłacane z dodatku mieszkaniowego i dochodów innych członków rodziny. Skarżąca sprawuje opiekę nad matką, gotuje obiady, przygotowuje inne posiłki, sprząta mieszkanie, robi pranie wspólnie dla całej rodziny, a nie tylko dla siebie.

Rodzina wspólnie korzysta ze wszystkich pomieszczeń i sprzętów gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że wyjaśnienia skarżącej, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe są niewiarygodne i nakierowane na chęć otrzymania dalszej pomocy. Podnoszona przez nią okoliczność, że członkowie rodziny nie będą finansować składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne nie ma w sprawie znaczenia, gdyż nie stanowi o utrzymaniu członka rodziny. Składki te są związane z tytułem do ubezpieczenia samej skarżącej, a nie z dochodem innych członków rodziny. Poza tym, niezależnie od zakresu wzajemnego wspierania się skarżącej i jej rodziny, o wspólnym gospodarowaniu, poza faktem wspólnego zamieszkiwania, świadczy jej sytuacja finansowa – nie osiąga ona własnego dochodu. Okoliczność ta pozwala na stwierdzenie, że M.T. – wbrew swoim twierdzeniom – cały czas pozostaje na utrzymaniu rodziców.

Z akt sprawy wynika, że dochód czteroosobowej rodziny T. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (sierpień 2015 r.), ustalony na podstawie art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., wyniósł 2.552,20 zł. Składały się na niego: renta socjalna A.T. w kwocie 643,02 zł, dwa zasiłki pielęgnacyjne na rzecz A.T. i I.T. – po 153 zł, świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez K.T. w kwocie 1.200 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 387,78 zł oraz dodatek energetyczny w kwocie 15,40 zł. Dochód rodziny przekracza zatem obowiązujące kryterium dochodowe, wynoszące dla rodziny 1.824 zł.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wydane w sprawie decyzje prawa nie naruszają i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M.T., reprezentowana przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzuciła:

1. 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że rodzinę w rozumieniu tego przepisu stanowią "osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące" w tym znaczeniu, iż czynnik wspólnego gospodarowania nie obejmuje pozostawania na utrzymaniu osób, z którymi się wspólnie gospodaruje, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że definicja wspólnego gospodarowania zawiera w sobie także i tę cechę, a w konsekwencji tego błędu przyjęcie, że skarżąca współtworzy z rodzicami i siostrą rodzinę w rozumieniu w/w ustawy, gdyż wspólnie z nimi zamieszkuje i współpracuje przy załatwianiu spraw bieżących, mimo iż została ona pozbawiona środków utrzymania ze strony rodziny i okoliczność tę zgłaszała od początku trwającego postępowania administracyjnego, a także opisywała w skardze do Sądu pierwszej instancji, co samoistnie przesądza o braku możliwości wspólnego gospodarowania skarżącej i pozostałych członków rodziny;
2. 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a w związku z art. 80 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję, mimo że ta podlegała uchyleniu z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez organy wydające decyzje w pierwszej i drugiej instancji, a polegające na ustaleniu, z przekroczeniem zasady swobody oceny dowodów, iż zeznania skarżącej są niewiarygodne w części, w jakiej zaprzecza ona wspólnemu gospodarowaniu z pozostałymi zamieszkującymi z nią członkami rodziny na tej tylko podstawie, że – w ocenie organu – zeznania strony nie są zeznaniami samodzielnymi, a złożonymi z inspiracji ojca skarżącej K.T., przy czym wniosek ten oparto nie na analizie treści wyjaśnień skarżącej a na "znanej" organom postawie ojca skarżącej w licznych inicjowanych przez niego postępowaniach, a zatem ustalenia tego dokonano z całkowitym pominięciem analizy dowodu z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego i w konsekwencji w sposób dowolny uznano, iż dowód nie stanowi wiarygodnego źródła ustaleń, co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na stwierdzeniu, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i siostrą oraz tworzy z nimi rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy z zeznań skarżącej oraz oświadczeń wspólnie zamieszkujących z nią krewnych wynika stanowczy wniosek, iż osoby te rozdzieliły gospodarstwa domowe i obecnie prowadzą je oddzielnie.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów świadczenia pomocy prawnej z urzędu, powiększonych o należny podatek VAT, w wysokości ustalonej według norm przepisanych, ponieważ koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Ponadto oświadczyła, iż zrzeka się rozprawy w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, argumentując w/w zarzuty, wskazała na wadliwość ustaleń dotyczących prowadzenia przez nią wspólnego gospodarstwa z rodzicami i siostrą. Ponadto stwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie dokonano nieprawidłowej oceny wiarygodności przeprowadzonych dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art.183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia prawa materialnego, bowiem zarzut naruszenia przepisów postępowania stanowi procesową konsekwencję dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, zakwestionowanej przez autora skargi kasacyjnej, wykładni przepisu prawa materialnego, a więc jest odzwierciedleniem procesowym koncepcji materialnej przedstawionej przez skarżącą kasacyjnie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał prawidłowej wykładni art. 6 pkt 14 u.p.s. Przepis ten stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Faktyczny związek, o jakim mowa w tym przepisie, oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie oznacza dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 618/13, CBOSA).

Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że M.T., jej rodzice i siostra stanowią rodzinę o której mowa w art. 6 pkt 14 u.p.s. Skarżąca kasacyjnie zamieszkuje wspólnie z nimi w trzypokojowym mieszkaniu. Rodzina utrzymuje się z szeregu świadczeń socjalnych. Otrzymuje także dodatek mieszkaniowy i dodatek energetyczny. Wydatki mieszkaniowe są opłacane z dodatku mieszkaniowego i dochodów innych członków rodziny. M.T. faktycznie prowadzi z nimi również wspólne gospodarstwo domowe. Sprawuje opiekę nad matką, gotuje obiady, przygotowuje inne posiłki, sprząta mieszkanie, robi pranie dla całej rodziny. Wspólnie korzysta ze wszystkich pomieszczeń i sprzętów gospodarstwa domowego, robi zakupy i korzysta z magazynu odzieży. Nie posiada jednak własnego dochodu. Pozostaje na utrzymaniu osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej w orzecznictwie przyjmuje się, że czynnik wspólnego gospodarowania obejmuje pozostawanie na utrzymaniu osób, z którymi się wspólnie gospodaruje (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2836/12 i z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 801/13, publ. CBOSA).

W konsekwencji, określając status M.T. jako osoby pozostającej w rodzinie, prawidłowo ustalono dochód rodziny i stwierdzając, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe, odmówiono przyznania jej zasiłku okresowego.

Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 lit.c P.p.sa. w zw. z art. 80 K.p.a. przyjął, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu art. 145 § 1 lit. c, a jedynie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Powyższa nieprawidłowość nie skutkowała jednak niemożnością rozważenia zasadności tego zarzutu. Istota tego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania zaaprobowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonanej przez organy oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, organy dokonując ustaleń statusu M.T. jako osoby pozostającej w rodzinie, a nie osoby samotnie gospodarującej oparły się na całokształcie zebranych w sprawie dowodów, a wyjaśnienia wyżej wymienionej i oświadczenia zamieszkujących z nią członków rodziny stanowiły tylko jedne z nich.

Zauważyć jednak należy, iż w sytuacji, gdy skarżąca kasacyjnie nie ma własnego dochodu, wspólnie zamieszkuje z rodzicami i siostrą oraz pozostaje na ich utrzymaniu oraz poprzez opiekę nad matką i wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wspólnie z nimi gospodaruje – jej wyjaśnienie oraz wyjaśnienia pozostałych członków rodziny, że jest ona osobą samotnie gospodarującą, prawidłowo uznano za niewiarygodne.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, iż wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.