Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1175/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. W. na akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zawarcia umowy najmu oraz wydania skierowania do zawarcia takiej umowy.
Sąd wskazał, że w dniu [...] maja 2010 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek B. W. o nabycie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu przy ul. [...] ze względu na wyprowadzenie się najemcy.
Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Prezydent Miasta K. poinformował B. W., iż zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3 uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 2 grudnia 2009r. Nr LXXXVII/1155/09 w sprawie wprowadzenia szczególnych zasad regulacji tytułów prawnych do bezumownie zajmowanych lokali mieszkalnych stanowiących mieszkaniowy zasób Gminy Miejskiej Kraków (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 30 grudnia 2009r. Nr 850, poz. 6825), wynajem lokalu w oparciu o jej zasady nie może nastąpić na rzecz osób, które przekazały nieodpłatnie tytuł prawny do lokalu, budynku mieszkalnego lub innej nieruchomości umożliwiający samodzielne zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych na rzecz osoby, która wobec nich posiada potencjalny obowiązek alimentacyjny. Zdaniem organu przekazanie przez B. W. udziału równego połowie nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. przesądza o negatywnym rozpatrzeniu jej wniosku o nabycie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w K. Pismo to zostało doręczone B. W. w dniu 18 czerwca 2010 r.
Pismem z dnia 7 lipca 2011 r. B. W. wezwała Prezydenta Miasta K. do usunięcia stanu niezgodności z prawem i stwierdzenia, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 2 grudnia 2009r. Nr LXXXVII/1155/09 nabyła uprawnienia do zawarcia z Gminą Miejską K. umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. na czas nieoznaczony. B. W. wniosła również o wydanie jej skierowania do zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...] Prezydent Miasta K. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2011r. B.W. wniosła skargę na akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010r. i na pismo tego organu z dnia [...] sierpnia 2011r. domagając się ich uchylenia.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta K. wniósł o odrzucenie skargi, gdyż sprawa będąca jej przedmiotem nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Pismem z dnia [...] listopada 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał skarżącą o wykazanie, że poprzedziła skargę wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wniesionym w terminie przewidzianym w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a.
W piśmie z dnia 28 listopada 2011 r. skarżąca wyjaśniła, iż zaskarżony akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010r. Nr [...] otrzymała w dniu 18 czerwca 2010r. wraz z pouczeniem, iż nie przysługuje jej od niego tryb administracyjnego odwołania lub kontroli sądowoadministracyjnej, a jedynie pozew do sądu powszechnego. Pouczenie takie znajdowało się w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta K. dla procedury ML - 37. W dniu 28 czerwca 2010r. w trakcie spotkania z Zastępcą Prezydenta Miasta skarżąca wezwała do zmiany rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2010r., lecz ponownie nakazano jej składać pozew do sądu powszechnego. Pozew taki skarżąca złożyła w dniu 29 czerwca 2010r. W pozwie tym domagała się m.in. zmiany w/w aktu administracyjnego. Skarżąca uważa więc, iż już w trakcie rozmowy z Zastępcą Prezydenta Miasta, a także w pozwie, po raz pierwszy wezwała Gminę do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie po prawomocnym rozstrzygnięciu jej powództwa postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 24 lutego 2011r., sygn. akt II Cz 387/11, które skarżąca otrzymała w dniu 14 kwietnia 2011r., zgodnie ze wskazaniem tego Sądu, pismem z dnia 21 kwietnia 2011r. skarżąca złożyła za pośrednictwem Prezydenta Miasta K. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2010r. Dopiero po wydaniu przez SKO w K. postanowienia z dnia z dnia [...] czerwca 2011r. w sprawie znak [...] skarżąca uzyskała informację, iż winna jeszcze dodatkowo wezwać Prezydenta Miasta K. do usunięcia stanu niezgodności z prawem co uczyniła pismem z dnia 27 lipca 2011r. Skarżąca uważa, że nie uchybiła terminowi do wezwania organu do usunięcia stanu niezgodności z prawem zwłaszcza w kontekście całego wprowadzania jej w błąd tak przez Wydział Mieszkalnictwa Urzędu Miasta K., jak i sądy powszechne. Na wypadek, gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględnił jej argumentów skarżąca wniosła o przywrócenie tego terminu, gdyż jego uchybienie nie było przez nią zawinione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że wniesienie skargi na akt Prezydenta Miasta K. powinno być, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., poprzedzone wezwaniem organu na piśmie, w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca wezwała wprawdzie organ do usunięcia naruszenia prawa jak wymaga tego w/w przepis, ale uczyniła to po terminie. Zaskarżony w niniejszej sprawie akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010r. został doręczony skarżącej w dniu 18 czerwca 2010r. (czego skarżąca nie kwestionuje). Termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał zatem w dniu 2 lipca 2010r.
Natomiast skarżąca dopiero pismem z dnia 7 lipca 2011r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Oznacza to, że już w momencie sporządzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa było ono po terminie.
W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącej, że została błędnie pouczona przez organ i przez sądy powszechne o sposobie zaskarżenia przedmiotowego pisma nie zmieniają faktu, że wezwanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Brak pouczenia lub błędne pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia stanowi natomiast podstawę do wniesienia przez skarżącą do Prezydenta Miasta K. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero po ewentualnym przywróceniu tego terminu skarżąca będzie mogła ponownie wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010r.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga na wydany przez Prezydenta Miasta K. akt z dnia [...] czerwca 2010r. jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła B. W., wnosząc o jego uchylenie.
Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego i procesowego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, co zdaniem skarżącej skutkuje nieprawidłowością rozstrzygania, tj.
- 1) art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że w dniu 28 czerwca 2010 r. skarżąca nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa;
- 2) art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. oraz art. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiocie przywrócenia terminu dla wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie takiego terminu jest organ administracyjny, którego akt podlega zaskarżeniu, a nie sąd administracyjny.
- 3) art. 89 p.p.s.a. poprzez niewstrzymanie rozpoznania skargi do czasu rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, gdy jest to zagadnienie istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa następuje na piśmie, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Dla ustalenia, czy zachowano wszelkie wymogi formalne, które winny poprzedzać wniesienie skargi konieczne jest załączenie przez stronę skarżącą kopii wezwania do usunięcia naruszenia prawa wraz z dowodem jego przesłania do organu (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją prof. R. Hausera, prof. M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 284). W rozpoznawanej sprawie Sąd wezwał skarżącą do wykazania, że poprzedziła skargę wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wniesionym w terminie określonym w art. 52 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie wykazała jednak, że dokonała takiego wezwania.
Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej za takie wezwanie nie można uznać rozmowy z Zastępcą Prezydenta Miasta stwierdzoną notatką służbową sporządzoną podczas spotkania w dniu 28 czerwca 2010 r. w ramach "przyjęć stron". Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, skarżąca dopiero pismem z dnia 7 lipca 2011r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. W związku z powyższym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w dniu 28 czerwca 2010 r. skarżąca nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa.
Za nieusprawiedliwiony należało także uznać zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w przedmiocie przywrócenia terminu dla wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa właściwym do rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie takiego terminu jest organ administracyjny, którego akt podlega zaskarżeniu, a nie sąd administracyjny. Wskazać bowiem należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi surogat środka odwoławczego, którego zastosowanie jest niezbędne do uruchomienia sądowej kontroli w tych przypadkach, gdy prawo nie przewiduje zwykłych środków odwoławczych. Adresatem, do którego ten środek jest kierowany, na mocy art. 52 § 3 p.p.s.a., uczyniono organ, który wydał akt lub dokonał czynności, przeciwko którym ma być wniesiona skarga. Organ ten jest zatem właściwy do przywrócenia terminu do dokonania wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Sąd administracyjny władny jest jedynie do przywracania terminów w postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu toczącym się przed organem. Prawidłowo zatem Sąd I instancji wskazał, że brak pouczenia lub błędne pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia stanowi podstawę do wniesienia przez skarżącą do Prezydenta Miasta K. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Dopiero po ewentualnym przywróceniu tego terminu skarżąca będzie mogła ponownie wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na akt Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2010r. Z powyższych przyczyn za niezasadny należało uznać także zarzut naruszenia art. 89 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), orzekł jak w sentencji postanowienia.