Postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., I OSK 930/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

sprawy ze skargi kasacyjnej L. S. – Z. w sprawie ze skargi L. S. – Z. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne miejsce służbowe postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący, sprawozdawca

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2455/11 odrzucającego skargę

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 75 § 3 w z art. 75 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) oraz w wykonaniu prawomocnej uchwały Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt ASDo 1/2009 w sprawie przeniesienia służbowego utrzymanej w mocy uchwałą Sąd Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt SNO 22/11 na mocy której wyznaczono nowe miejsce służbowe, przeniósł z dniem 1 września 2011 r. Sędziego Sądu Rejonowego P. – N. M. i W. w P. L. S. – Z. na stanowisko Sędziego Sądu Rejonowego J. W dniu 5 października 2011 r. L. S. – Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższy akt. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie dokument ten ma charakter decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 104 kpa. Ponadto zarzuciła zaskarżonemu aktowi brak oparcia w konstytucyjnym trójpodziale władz i bezpośrednią ingerencję w niezależność sądownictwa. Stwierdziła, że decyzja winna być uchylona, a skarżąca ponownie przeniesiona do Sądu Rejonowego P. – N. M. i W. w P. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie, wskazując na brak kognicji sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżony akt nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to natomiast akt wykonawczy w stosunku do orzeczenia sądu dyscyplinarnego, co wynika z art. 75 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.), zgodnie z którym przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe może nastąpić tylko za jego zgodą (§1). Zgoda sędziego na przeniesienie na inne miejsce służbowe nie jest wymagana w przypadkach: 1) zniesienia stanowiska wywołanego zmianą w organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu, 2) niedopuszczalności zajmowania stanowiska sędziego w danym sądzie wskutek zawarcia między sędziami związku małżeńskiego albo powstania powinowactwa, o którym mowa w art. 6, 3) gdy wymaga tego wzgląd na powagę stanowiska, na podstawie orzeczenia sądu dyscyplinarnego, wydanego na wniosek kolegium właściwego sądu lub Krajowej Rady Sądownictwa, 4) przeniesienia w wyniku kary dyscyplinarnej (§ 2).

Sąd uznał, że skoro w niniejszej sprawie w stosunku do skarżącej zapadło orzeczenie dyscyplinarne, o którym mowa w powołanym art. 75 § 2 pkt 3, to Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 75 § 3 tego przepisu wydał decyzję o przeniesieniu skarżącej. Sąd przyjął, że ów akt ma jedynie charakter następczy w stosunku do uchwały sądu dyscyplinarnego i jest swoistym aktem władczym, właściwym procedurom obowiązującym wewnątrz władzy sądowniczej oraz kształtującym jej zakres terytorialny. Nadanie natomiast zaskarżonemu aktowi innego charakteru – decyzji administracyjnej podlegającej kontroli sądu administracyjnego, doprowadziłoby do sprzecznej z ustawą zasadniczą sytuacji, w której prawomocne orzeczenie sądu dyscyplinarnego podlegałoby kontroli organu administracji, a następnie kontroli sądu administracyjnego.

Sąd zauważył, że taka ocena w żaden sposób nie ogranicza też konstytucyjnego prawa strony do sądu, ponieważ powszechnym jest pogląd i oparta na tym praktyka sądów, że od orzeczenia sądu dyscyplinarnego w przedmiocie przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe bez jego zgody, ze względu na powagę stanowiska, wydanego na podstawie art. 75 § 2 pkt 3 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, przysługuje odwołanie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2003 r. sygn. akt SNO 59/03, publ. LEX nr 470255). W niniejszej sprawie skarżąca z prawa tego skorzystała.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 6 lutego 2012 r., na podstawie art. 58 §1 pkt 1 i §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca L. S. – Z., zaskarżając je w całości.

W skardze kasacyjnej zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 75 §3 i art. 75 §2 pkt 3 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.),
2. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 3 §2 pkt 1 oraz art. 58 §1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 75 §3 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które miało decydujący wpływ na wynik sprawy.

W głównych motywach uzasadnienia skargi kasacyjnej, że zaskarżonym postanowieniem odmówiono skarżącej prawa do sądu pomimo tego że przedmiot skargi stanowiło rozstrzygnięcie o charakterze jednostronnym i władczym, pochodzące od organu administracji publicznej. Wywodzono, że zaskarżona decyzja pochodzi od organu administracji publicznej, jakim jest Minister Sprawiedliwości oraz, że adresowana jest do podmiotu stojącego "na zewnątrz" aparatu administracji publicznej. Wskazywano, że sędzia nie podlega organizacyjnie Ministrowi Sprawiedliwości, a zaskarżona decyzja nie jest aktem obowiązującym wewnątrz władzy sądowniczej.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przy wykładni normy odniesienia, wyznaczającej zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne w sprawie, pomocne będzie odwołanie się do wykładni w zgodzie z konstytucją. Zgodnie z art. 180 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. "Złożenie sędziego z urzędu, zawieszenie w urzędowaniu, przeniesienie do innej siedziby lub na inne stanowisko wbrew jego woli może nastąpić jedynie na mocy orzeczenia sądu i tylko w przypadkach określonych w ustawie". Ze wskazanego przepisu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. wynika jednoznacznie, że: 1) przeniesienie następuje na mocy orzeczenia sądu w tym przedmiocie, 2) przeniesienie to może nastąpić wbrew woli sędziego, 3) przeniesienie następuje tylko w przypadkach określonych w ustawie. Ustawą tą jest Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 ze zm.).

Zgodnie z art. 75 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) "Przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe może nastąpić tylko za jego zgodą (§1). Zgoda sędziego na przeniesienie na inne miejsce służbowe nie jest wymagana w przypadkach: 1) zniesienia stanowiska wywołanego zmianą w organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego albo przeniesienia siedziby sądu, 2) niedopuszczalności zajmowania stanowiska sędziego w danym sądzie wskutek zawarcia między sędziami związku małżeńskiego albo powstania powinowactwa, o którym mowa w art. 6, 3) gdy wymaga tego wzgląd na powagę stanowiska, na podstawie orzeczenia sądu dyscyplinarnego, wydanego na wniosek kolegium właściwego sądu lub Krajowej Rady Sądownictwa, 4) przeniesienia w wyniku kary dyscyplinarnej (§2). O przeniesieniu sędziego w przypadkach określonych w §1 i 2 wydaje decyzję Minister Sprawiedliwości, z tym że przeniesienie sędziego z przyczyn wymienionych w §2 pkt 1 może nastąpić, jeżeli uwzględnienie wniosku sędziego co do nowego miejsca służbowego nie jest możliwe (§3). W przypadkach, o których mowa w §2 pkt 1 i 2, od decyzji Ministra Sprawiedliwości sędziemu przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego (§4)".

Zgodnie z dyrektywami wykładni systemowej, przy wykładni konkretnego przepisu należy odwołać się do wszystkich przepisów regulujących daną kwestię. W sprawie kwestią tą jest przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe. W przypadkach o których stanowią §2 pkt 1 i 2 art. 75 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawodawca przewidział możliwość odwołania się od decyzji Ministra Sprawiedliwości do Sądu Najwyższego. Jednak w przypadkach tych podstawą przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe nie jest orzeczenie sądu. Z tego względu w pełni zasadnie zapewniono jednostce prawo do kontroli decyzji, choć i tak kontrola ta sprawowana jest przez Sąd Najwyższy, a nie przez sąd administracyjny. W przypadku o którym stanowi §2 pkt 3 art. 75 przeniesienie następuje na mocy orzeczenia sądu, a jak trafnie wskazał sąd I instancji, w praktyce sądowej od orzeczenia takiego przysługuje odwołanie. Skoro w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i praktykę sądową jednostka ma zagwarantowane prawo do kontroli rozstrzygnięcia zapadłego w jej sprawie przez sąd II instancji, to nie można skutecznie wywodzić o braku takiego prawa. To mocą orzeczenia sądu – tak jak wskazuje Konstytucja Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – a nie decyzją Ministra Sprawiedliwości, następuje przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe. To sąd powszechny rozstrzyga o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe i z tego względu sprawa w tym przedmiocie podlega kognicji sądów powszechnych.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji postanowienia.