Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 936/14

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 608/13).Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi M. C., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia spełnienia wymogów do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Starosta S. odmówił M. C. (ur.

w dniu [...] grudnia 1994 r.) stwierdzenia, że spełnia wymogi określone w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A, gdyż - na dzień orzekania - wnioskodawca nie osiągnął minimalnego wieku (24 lat), wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A. Rozpatrując sprawę - w trybie instancji odwoławczej - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z przepisami obowiązującymi na dzień jej wydania. Organ podał, że ustawa o kierujących pojazdami weszła w życie dnia 19 stycznia 2013 r., a jej przepisy przejściowe nie przewidywały możliwości zastosowania przepisów wcześniejszych, zaś wszczęcie postępowania nastąpiło już na podstawie nowych przepisów. Zdaniem organu odwoławczego decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny na dzień wydania prawa jazdy, zatem organ I instancji słusznie zastosował przepisy ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którymi warunkiem wydania prawa jazdy kategorii A jest osiągnięcie minimalnego wieku 24 lat.

Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, w której zarzuciła organowi naruszenie:

art. 134 ust.3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez przyjęcie, że przepis ten nie jest podstawą do uzyskania prawa jazdy, gdyż mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, ustalające inne niż w dotychczasowych przepisach wymagania do otrzymania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, a tym samym przyjęcie, że odmowa wydania prawa jazdy taj kategorii była zasadna. W ocenie Skarżącej naruszono też ogólne zasady interpretacji i stosowania przepisów prawa przejściowego, które to 1

Sygn. akt I OSK 936/14 przepisy w przedmiotowej sprawie nie nakazywały wprost zastosowania nowej ustawy o kierujących pojazdami do zdarzeń zaistniałych przed jej wejściem w życie, a w szczególności - naruszono zasadę nie działania prawa wstecz zwłaszcza, że zastosowanie nowej ustawy wywołało dla Skarżącej niekorzystne skutki.

Uzasadniając zarzuty Skarżąca podkreśliła, że egzamin na prawo jazdy kategorii A zdała [...] stycznia 2013 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami, a zatem Jej zdaniem podlega dotychczasowym przepisom w zakresie nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu zdania egzaminu spełniała wszystkie przesłanki do uzyskania prawa jazdy tej kategorii.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło ojej oddalenie.

Uchylając - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

1. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzje te naruszały prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy administracji naruszyły przepis art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i Sąd ten zważył, że zgodnie z art. 3 ust. 1 obowiązującej od 19 stycznia 2013 r. ustawy o kierujących pojazdami, kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z następujących warunków: 1) posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem;
2. 2) odbywa w ramach szkolenia naukę jazdy; 3) zdaje egzamin państwowy. Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy). Sąd meriti podniósł, że stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy, wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez
3. 2. lata prawa jazdy kategorii A2.

Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 omawianej ustawy, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która 2

Sygn. akt I OSK 936/14 m.in. osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii.

Sąd I instancji podkreślił, że poza wszelką wątpliwością w rozpatrywanym przypadku pozostaje fakt, że w dacie złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy Skarżąca nie osiągnęła minimalnego wieku wymaganego ustawą o kierujących pojazdami do kierowania pojazdami kategorii A. Jednak zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie można pozbawić uprawnień uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, uzasadniając to zwłaszcza złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy już w trakcie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami.

Sąd meriti w pełni podzielił stanowisko wyrażone wyrokach: WSA w Bydgoszczy z 24 września 2013 r. II SA/Bd 635/13 i WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2013 r. III SA/Wr 606/13 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami oznacza, że osoba, która została dopuszczona do tego egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Zdaniem WSA w Białymstoku na szczególną uwagę zasługuje regulacja zawarta w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie bowiem z tymi przepisami, osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem (ust. 1). Zdaniem Sądu I instancji wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział, że nie może być egzaminowana osoba niespełniająca wymagań, o których mowa w art. 50 ust. 1, tzn.

osoba, która nie spełnia kryterium minimalnego wieku.

Wobec powyższego w ocenie Sądu Wojewódzkiego, przywołanych regulacji art. 50 ust. 1 i 2 nie można pominąć przy ustaleniu - zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy - przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Powyższe oznacza zatem, że dopuszczenie osoby ubiegającej się o prawo jazdy do egzaminu państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki minimalnego wieku, o której stanowi art. 11 ustawy o kierujących pojazdami. Tym samym, zdaniem Sądu meriti, minimalny wiek był bowiem elementem warunkującym przystąpienie do szkolenia i podejścia do egzaminu.

W rozważaniach Sąd I instancji odwołał się również do przepisów przejściowych, zawartych w art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, w których przewidziano, że 3

Sygn. akt I OSK 936/14 szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów (art. 134 ust. 1). Z kolei zgodnie z art. 134 ust. 2, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane. Natomiast, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania, o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 2a). Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie (art. 134 ust. 3).

Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy przez osobę, która nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 3a).

Co prawda Sąd Wojewódzki zauważył, że w przepisach przejściowych brak jest jednoznacznego uregulowania sytuacji, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wniosek o wydanie prawa jazdy został przekazany przez WORD do organu już po wejściu w życie nowej ustawy, tym niemniej zdaniem Sądu I instancji, analiza treści art. 134 ustawy wskazuje, że zamiarem ustawodawcy nie było pozbawienie uprawnień osób, które uzyskały je na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów.

WSA w Białymstoku doszedł do przekonania, że Skarżąca zdała egzamin państwowy przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami, ukończyła wiek 18 lat, który pod rządami dotychczas obowiązujących przepisów art. 90 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważniał ją do otrzymania prawa jazdy kategorii A. Wobec powyższego okoliczność, że WORD złożył w jej imieniu wniosek o wydanie prawa jazdy już pod rządami nowej ustawy, nie daje podstaw do zdyskwalifikowania nabytych uprawnień. Zwłaszcza, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym, że dana osoba posiada uprawnienie do kierowania pojazdami. Źródłem tych uprawnień jest zdaniem Sądu Wojewódzkiego spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych przez prawo: zdanie egzaminu państwowego (teoretycznego i praktycznego), odbycie wymaganego szkolenia, uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego i osiągnięcie 4

Sygn. akt I OSK 936/14 wymaganego wieku. Z chwilą spełnienia tych przesłanek dana osoba nabywa uprawnienie do kierowania pojazdami, zaś prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień.

Reasumując, Sąd meriti podał, że rozpatrując ponownie sprawę organy mają obowiązek uwzględnić uwagi poczynione przez Sąd.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżyło powyższy wyrok w całości, opierając skargę kasacyjną na przesłance błędnej wykładni przepisu art. 11 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151 z późn.zm.), poprzez nałożenie na organ obowiązku jego zastosowania w sytuacji faktycznej odmiennej, niż sformułowana w hipotezie wskazanej normy prawa materialnego, czyli na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a. i wniosło o: 1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpatrzenia, 2/ zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w przedmiotowej sprawie, egzamin państwowy w zakresie prawa jazdy kategorii A, M. C. zdała w dniu [...] stycznia 2013r., a więc w stanie prawnym regulowanym przepisami ustawy dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2012.1137 j.t). Zgodnie z treścią art. 90 ust.2 pkt 3 wymagany wiek dla kategorii A wynosił 18 lat. Przepis ten został jednakże, na mocy art. 125 pkt 10 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, w całości uchylony.

Aktualne uregulowanie mieści się w treści art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, że wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata, dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A. W skardze kasacyjnej podniesiono, że wniosek w przedmiocie wydania prawa jazdy wpłynął do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2013r., a więc już w dacie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do treści art. 11 ust.1 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1/osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii, 2/ uzyskała orzeczenie:

a/ lekarskie - o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, 5

Sygn. akt I OSK 936/14 b/ psychologiczne - o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem w określonych kategoriach, 3/ odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii, 4/ zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, 5/ przebywa na terytorium RP co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, ze studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Jednocześnie w art. 8 określono minimalny wiek do kierowania pojazdami, który zgodnie z jego ust.1 pkt 7, wynosi dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A 24 lata. Kolegium zwróciło uwagę, że zarówno pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak i aktualnie obowiązującej ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy wydawane było i jest na wniosek. Przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami określonej kategorii, które stwierdzone są dokumentem prawa jazdy, następowało i następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego starostę.

Sprawa o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami stanowi bowiem sprawę indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej należącą do właściwości organu administracji publicznej jakim jest starosta. Zatem, skarżące SKO podało, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wydania prawa jazdy na wniosek zainteresowanej osoby następuje z zastosowaniem przepisów prawa obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy (wyrok NSA z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt I OSK 1080/06), a od tej reguły mogą być wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi. Zdaniem Kolegium w ustawie o kierujących pojazdami brak jest stosownych przepisów przejściowych, które pozwoliłyby stosować w stosunku do Pani M. C. przepisy nieobowiązujące w dniu wydawania decyzji i co za tym, idzie pozwoliłyby na przyjęcie, że strona spełnia wymóg minimalnego wieku do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, pomimo nieosiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Zdaniem skarżącego takim przepisem przejściowym nie jest art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, bowiem w jego treści ustawodawca normuje jedynie kwestie związane ze szkoleniem osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy, z zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia, egzaminem państwowym złożonym z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy, wynikiem pozytywnym z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, 6

Sygn. akt I OSK 936/14 uzyskanym przed dniem wejścia w życie ustawy oraz kwestię osób, które są uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub zdały egzamin na kartę rowerową, na pozwolenie na kierowanie tramwajem, dla kandydatów na egzaminatorów osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, dla kandydatów na instruktorów, dla kandydatów na instruktorów techniki jazdy. Na uwagę zasługuje w ocenie skarżącego przepis ust. 3a art. 134 ustawy, regulujący w sposób szczególny sytuację osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy, zdały z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy w części teoretycznej, w zakresie kategorii A. Ustawodawca uznał bowiem, że osoba, która nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit a (minimalny wiek), może przystąpić do części praktycznej w zakresie prawa jazdy kategorii A 2 i tylko wówczas egzamin teoretyczny uznaje się za ważny. Analizując ten zapis, Kolegium sformułowało stanowisko, iż celem ustawodawcy jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a zapewnić to może podniesienie minimalnego wieku wymaganego dla prowadzenia pojazdów niektórych kategorii.

Kolegium przywołało również rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (wyrok z dnia 13 listopada 2013r. sygn. akt III SA/Po 926/13), w którym Sąd ten podał, że "ustawa o kierujących pojazdami stanowi implementację dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. Skarżący wskazał, że jednym z podstawowych celów tej dyrektywy jest poprawa bezpieczeństwa na drogach (pkt 2 preambuły), przy czym określenie minimalnych wymagań dla wydania prawa jazdy służy bezpieczeństwu ruchu drogowego (pkt 8).

Kolegium stanęło również na stanowisku, iż uzyskanie uprawnień do prowadzenia pojazdów w zakresie określonej kategorii, następuje w wyniku wydania decyzji administracyjnej. Dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest zatem wystarczające zdanie z wynikiem pozytywnym państwowego egzaminu, o którym była mowa w art. 109 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, a obecnie stanowi regulację z przepisu art. 49 ustawy o kierujących pojazdami.

Z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, w tym z art. 11 ust. 1 tej ustawy, wynika konieczność spełnienia dalszych jeszcze przesłanek, poza zdaniem samego egzaminu, który ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia kwalifikacji osoby ubiegającej się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Kolegium podniosło, że bez wątpienia egzamin państwowy odgrywa bardzo istotną rolę w całej procedurze uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami ale już na tym etapie osoba zainteresowana winna spełniać pozostałe wymogi wynikające z art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Jednakże zdaniem skarżącego powyższe nie zmienia tego, iż pozytywny 7

Sygn. akt I OSK 936/14 wynik z egzaminu państwowego stanowi wyłącznie jedną z pozytywnych przesłanek, od których zaistnienia uzależnione jest uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami.

Natomiast pozostałe przesłanki, ich istnienie lub brak, przed wydaniem uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie określonej kategorii, weryfikuje właściwy do ich wydania organ. Kwestię tę w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami regulują obecnie przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U.2012.1005). Zatem w ocenie Kolegium należy uznać, że na tym etapie weryfikowane jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia przesłanek określonych ustawą, w tym również minimalnego wieku.

W takim stanie rzeczy za całkowicie chybione i nie znajdujące uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku prezentowane w zaskarżonym wyroku, że dopuszczenie Pani M. C. do egzaminu przesądza o fakcie spełnienia w dniu wydawania uprawnień do kierowania pojazdami wymogu minimalnego wieku do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, oraz że zdanie egzaminu państwowego z wynikiem pozytywnym skutkuje nabyciem uprawnień do kierowania pojazdami, które prawo jazdy - dokument - jedynie potwierdza.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik ustanowiony z urzędu M. C. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości jako nieuzasadnionej i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. C. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, że w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze chociaż wskazało na błędną wykładnię art. 11 ust.1 w związku z art.8 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 30, poz. 151 z późn.zm.), to nie wskazało na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia zastosowana przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawidłowo przyjął, iż dopuszczenie osoby ubiegającej się o prawo jazdy do egzaminu państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki minimalnego wieku, o której stanowi art. 11, bowiem ocena przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii musi być powiązana z przepisami ustawy, które 8

Sygn. akt I OSK 936/14 stanowią o nabyciu uprawnienia. Wywiedziono, że skoro egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy według przepisu przejściowego zawartego w art. 134 ust. 2a uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, to tym bardziej należy uznać, że osoba, która dopuszczona została do tego egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Zarzuty te opierały się na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest na obrazie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni: art. 11 ust. 1 w zw.

z art.8 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Kluczowym zagadnieniem jakie wystąpiło w rozpoznawanej sprawie, było ustalenie jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sytuacji, w której wnioskodawczyni w postępowaniu o wydane prawa jazdy kategorii A, zdała w dniu [...] stycznia 2013 r. stosowny egzamin praktyczny, a zatem w okresie, w którym obowiązywały jeszcze przepisy Działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którymi wnioskodawca mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A (spełnił bowiem wszystkie wymagania określone w art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym), a wniosek o wydanie prawa jazdy został wniesiony w dniu 3 kwietnia 2013 r. - czyli po dniu 19 stycznia 2011 r., w którym to dniu weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, która wprowadziła regulację prawną (art. 8 ust. 1 pkt 7), polegającą na podwyższeniu do 24 lat minimalnego wieku, jakiego to wymogu wnioskodawczyni nie spełniała.

Zdaniem organów, skoro nowa ustawa nie przewidywała w rozpatrywanym zakresie żadnych przepisów przejściowych, to winno się podejmować rozstrzygnięcia na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dniu orzekania. Natomiast, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, pogląd wyrażany przez organy nie był prawidłowy, dowodził, że organy administracji dokonały interpretacji art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami z jego naruszeniem, w wyniku czego polecił by organ, ponownie rozpoznając wniosek 9

M. C., ocenił spełnienie przez nią przesłanek, warunkujących przyznanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego nie można się jednak zgodzić.

W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1. 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;
2. 2) uzyskała orzeczenie:
3. a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,
4. b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem
5. - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;
6. 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;
7. 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;
8. 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe, albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Podkreślenia także wymaga, iż po myśli art. 8 ust. 1 pkt 7 ppkt a) omawianej ustawy, wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami wynosi 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzja, nadająca uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii, ma charakter konstytutywny. Powyższe oznacza więc, że skoro w ustawie o kierujących pojazdami nie wprowadzono przepisu przejściowego, który w sposób szczególny określałby wejście w życie w/w przepisów nowej ustawy, to zasadnym był pogląd organów obu instancji, że ustawa ta - w omawianym zakresie - wchodziła w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. Wydając decyzję w sprawie, w której wniosek wpłynął po tej dacie, bo tak zdecydowała sama wnioskodawczyni, organy były zobowiązane stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Przyjęcie odmiennego w tej kwestii poglądu przez Sąd I instancji, naruszało zatem art. 10 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w związku z § 9 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie 10

Sygn. akt I OSK 936/14 wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 1005 z późn. zm.).

W szczególności nie można podzielić stanowiska zajętego w zaskarżonym wyroku, a sprowadzającego się do poglądu, iż nie można pozbawić uprawnień uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, uzasadniając to zwłaszcza złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy już w trakcie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami, czyli innymi słowy, że powyższe postępowanie naruszałoby zasadę lex retro non agit a zatem także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2015 r. (sygn. akt I OSK 2961/13), a który to pogląd podziela w pełni skład obecnie orzekający, odbycie szkolenia oraz zdanie stosownego egzaminu - zarówno w poprzednim, jak i aktualnym stanie prawnym - stanowi jedynie jeden z warunków, który musi spełnić wnioskodawca w postępowaniu o wydanie prawa jazdy. W postępowaniu tym, organ jest bowiem obowiązany zweryfikować nie tylko okoliczność, czy dana osoba uzyskała stosowne kwalifikacje praktyczne do kierowania pojazdem, ale również, czy spełnia ona inne kryteria, warunkujące uzyskanie przedmiotowych uprawnień.

Nie można było zatem twierdzić, jak przyjął to Sąd Wojewódzki, iż w analizowanym stanie faktycznym zdarzenie prawne, mające wpływ na uznanie spełnienia przez uczestnika postępowania przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.

Art. 90, ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który m. in. przewidywał, iż minimalny wiek dla uzyskania prawa jazdy kategorii A wynosi 18 lat, już nie obowiązywał w dniu 6 maja 2013 r. - to jest w dacie orzekania przez Starostę S. W związku z tym za zasadne należało przyjąć, że zaskarżony wyrok naruszał art. 139 oraz art. 125 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd Wojewódzki, iż w stosunku do każdej osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami, która zdała egzamin państwowy, wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii, przed dniem 19 stycznia 2013 r., winien mieć zastosowanie rozdział 1 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r.5 poz. 1137 z późn. zm.).

Wobec odniesienia się przez skarżącego do treści przepisu art. 50 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, podnieść należy, że zgodnie z tym przepisem, osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami 11

Sygn. akt I OSK 936/14 silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Przepis ten zatem nie miał w tym przypadku w ogóle zastosowania, gdyż odnosi się on wyłącznie do egzaminowania kandydatów na kierowców, a ponadto jego adresatem są tylko osoby, które dopiero w aktualnym stanie prawnym przystępują do egzaminu państwowego. Nie dotyczy on natomiast osób, takich jak M. C., która egzamin na prawo jazdy zdała na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Nie można również zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, iż art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje, że egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie, mógł mieć jakiekolwiek prawne znaczenie w rozpoznawanym przypadku. Nikt bowiem nie kwestionował, że uczestniczka postępowania zdała taki egzamin z wynikiem pozytywnym. Natomiast sam fakt, że M. C. została (w czasie obowiązywania poprzedniego stanu prawnego) dopuszczona do egzaminu na prawo jazdy kategorii A nie mógł jeszcze przesądzać o konieczności (w czasie obowiązywania obecnego stanu prawnego) uwzględnienia jej wniosku, zwłaszcza w kontekście tego, że wniosek ten uczestniczka postępowania mogła wnieść w poprzednim stanie prawnym.

Mając na uwadze argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku podkreślić również należy, że wejście w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzedziła szeroka dyskusja społeczna a zwłaszcza bardzo długie bo około dwuletnie vacatio legis. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, iż przepisy, które weszły w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. były zaskoczeniem dla osób, które w latach 2011 -2013 planowały ubiegać się o wydanie prawa jazdy.

Ponadto, jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu w/w ustawy (vide: druk VI 2879), podwyższenie minimalnego wieku dla kierowania pojazdami kategorii A oraz brak jakichkolwiek odstępstw od ustalonego progu wiekowego było świadomym zamysłem projektodawcy. Ustalono bowiem, że najliczniejszą grupą kierowców uczestniczących w wypadkach stanowią osoby w wieku 18-24 lata, posiadające prawo jazdy krócej niż 2 lata. Liczba takich sprawców wypadków wskazywała przy tym tendencję wzrostową i w ostatnich 10-ciu latach wzrosła o 10%. Głównym zatem celem ustawodawcy, który przyświecał mu przy uchwalaniu ustawy o kierujących pojazdami, było zapewnienie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, co zamierzano osiągnąć

1. m. in. poprzez podniesienia minimalnego wieku uprawniającego do posiadania prawa 12

Sygn. akt I OSK 936/14 jazdy kategorii A. Nie ulega zaś wątpliwości, że ochrona życia i zdrowia jest również wartością chronioną konstytucyjnie.

Uznając zatem, że skarga kasacyjna była uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) - orzekł jak w sentencji.

Z uwagi na sytuację życiową uczestniczki postępowania, pozostającej na utrzymaniu rodziców, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego oparto na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a. 13