Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 895/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.M., dalej skarżący, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, oddalił skargę.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi kat. A,B,C,D,B+E,C+E,D+E prawa jazdy, do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Do dnia wydania decyzji skarżący nie poddał się egzaminowi kontrolnemu, zatem zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, należało orzec o cofnięciu uprawnień.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, zarzucając naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ustalenie nieprawdziwego stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że zgromadził 26 punktów karnych w trybie postępowań mandatowych. Podkreślił, że organ niewłaściwie przyjął, że mandat karny seria [...] nr [...] nałożony był zgodnie z prawem, co jest sprzeczne z § 4.1 ust. 1 pkt d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Zarzucił ponadto naruszenie art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, gdyż od daty popełnienia wykroczenia upłynęło już 4 lata (mandat nałożono 10 lipca 2008 r.).
Rozpatrując powyższe odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że wnioskiem z dnia [...] września 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji [...] wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach uprawnień skarżącego, który w okresie od 1 czerwca 2008 r. do 10 lipca 2008 r. otrzymał łącznie 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezydent Miasta [...] skierował skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie posiadanych uprawnień, w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W związku z niepoddaniem się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A,B,C,D,B+E, C+E,D+E.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, do której wpisuje punkty w liczbie przypisanej określonemu naruszeniu. Przepis art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym przewiduje usunięcie punktów wpisanych do ewidencji za naruszenie przepisów ruchu drogowego po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3-20 punktów. Stosownie do art. 130 ust. 3 ustawy, zmniejszenie liczby punktów, a więc ich usunięcie z ewidencji, powoduje odbycie przez kierowcę na własny koszt szkolenia. Z regulacji ustawowej wynika, że usunięcie punktów powiązane zostało, po pierwsze - z upływem określonego czasu, pod warunkiem nie przekroczenia w tym czasie liczby 24 punktów, po drugie - z odbyciem odpowiedniego szkolenia. Ustawa nie wiąże kwestii usunięcia punktów z ewidencji z usunięciem z niej wpisu ostatecznego dotyczącego naruszenia. Z przepisów ustawy wynika, że zasadniczy wpływ na możliwość usunięcia punktów z ewidencji ma fakt przekroczenia 24 punktów. Jeżeli zatem kierowca w ciągu roku od pierwszego naruszenia przekroczył liczbę 24 punktów i nie odbył szkolenia powodującego zmniejszenie liczby punktów, nie podlegają one usunięciu z ewidencji bez poniesienia przez kierowcę konsekwencji prawnych wynikających z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Organ odwoławczy wskazał, że powyższej zasadzie ustawowej odpowiada regulacja zawarta w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Z przepisów § 2, § 4, § 5 i § 6 wynika, że od wpisu ostatecznego zależy definitywne przyznanie punktów. Punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego pozostają w ewidencji do czasu zaistnienia sytuacji skutkującej ich usunięciem. Przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia reguluje, kiedy następuje usunięcie z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego. W punktach 3 i 4 uwzględniono obie sytuacje przewidziane art. 130 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast punkt 1 dotyczy sytuacji, w której wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem decyzji, o której mowa w art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy, zaś punkt 2 stanowi, że usunięcie z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego następuje w razie otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Wobec tego należy stwierdzić, że regulacja § 6 ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia stanowi odzwierciedlenie ustawowej zasady, że przekroczenie przez kierowcę w ciągu roku od pierwszego naruszenia liczby 24 punktów, przy braku odbycia szkolenia powodującego zmniejszenie liczby punktów, skutkuje obligatoryjnie konsekwencjami prawnymi wynikającymi z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W takiej sytuacji dopiero pozytywny wynik kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skutkować będzie usunięciem z ewidencji punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego.
Kwestia ostateczności wpisu wpływa również bezpośrednio na możliwość skierowania przez komendanta wojewódzkiego Policji wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek ten, jak wynika z § 7 ust. 2 rozporządzenia, sporządza się wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych. Zatem w momencie sporządzania wniosku punkty składające się na liczbę przekraczającą 24 muszą być punktami przyznanymi na podstawie wpisów ostatecznych. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce, właściwy komendant wojewódzki Policji jest zobligowany wystąpić do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. W konsekwencji wymieniony organ zobligowany jest skierować takiego kierowcę na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym).
Z powyższego wynika, że ostateczność wpisu decyduje o przyznaniu określonej ilości punktów oraz o obowiązku sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Natomiast bez znaczenia pozostaje kwestia, czy w dniu orzekania przez organ właściwy w sprawach wydawania prawa jazdy w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami wpisy, stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia, zostały z niej usunięte wobec zatarcia ukarania (skazania). Zatarcie ukarania (skazania) za czyny stanowiące naruszenie przepisów ruchu drogowego po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie. Cel nadrzędny jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym zadecydował o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.
- Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, a określonemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje do ewidencji kierowców.
Z akt sprawy wynika, że skarżący dopuścił się w okresie od 1 czerwca 2008 r. do 10 lipca 2008 r. trzech wykroczeń, za które otrzymał łącznie 26 punktów karnych.
Organ wskazał, że decyzje podejmowane na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym są decyzjami związanymi. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji stanowi administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia określonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1371/08 organ odwoławczy wskazał, że starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały kierowcy punkty karne. Niepoddanie się natomiast sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy skutkuje, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a, cofnięciem kierowcy uprawnień.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń organ wyjaśnił, że przepisy Kodeksu wykroczeń w sprawie administracyjnej nie mają zastosowania.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący domagał się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zarzucił naruszenie przepisów art. 6, 7 i 8 w zw. z art. 104 i 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a, w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, w zw. z § 4.1 ust. 2 pkt d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.
W uzasadnieniu podniósł, że nigdy nie zgromadził więcej niż 24 punkty karne za wykroczenia w ruchu drogowym w związku z czym całe postępowanie administracyjne nie ma podstawy prawnej. Organ administracyjny nie sprawdził, czy przypisana we wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami ilość punktów karnych została prawidłowo nałożona i zaewidencjonowana.
Zarzucił także, że nieprawidłowo obciążono go punktami karnymi za mandat karny, w którym nie umieszczono we właściwym polu tego mandatu ilości punktów karnych, gdyż nie taryfikator, lecz konkretny mandat karny powoduje naliczanie punktów. Zaniechanie policjanta w wypełnieniu druku mandatu powoduje, że nie wolno przypisać w ewidencji żadnego punktu za wykroczenie.
Ponadto podniósł, że wszelkie postępowania, w tym administracyjne, będące następstwem represji karnej muszą być umarzane na podstawie art. 45 kodeksu postępowania w sprawach wykroczeń, gdyż z upływem terminu z mocy prawa ustaje możliwość powoływania się na wykroczenia popełnione w okresie wcześniejszym. Postępowania wynikające z kar nałożonych w oparciu o postępowanie mandatowe nie mogą być kontynuowane po upływie 3 lat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem oceny od względem legalności w sprawie niniejszej mogła być tylko zaskarżona decyzja dotycząca cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Sprawa cofnięcia uprawnień jest odrębną sprawą od spraw dotyczących prawidłowości wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ilości punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 130 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym) oraz skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ustawy). Kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie działań, a podjęte w takiej sprawie czynności materialnotechniczne organu poddać kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wiążą organ właściwy w sprawie skierowania kierowcy na kontrolny egzamin sprawdzający i organ ten nie może prowadzić samodzielnie ustaleń w zakresie objętym ewidencją. Również w sprawie cofnięcia uprawnień nie mogą być skutecznie kwestionowane dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Sąd I instancji uznał za niezasadny podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, który był materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji. Wskazał, że przepis ten uprawnia starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. Stanowi on, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 Sąd I instancji wskazał, że zaistnienie stanu faktycznego przewidzianego łącznie w ww. przepisach prawa skutkuje cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy ma charakter związany, a zatem zastosowanie takiej sankcji nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem.
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie niniejszej skarżący został decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. skierowany na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień kat. ABCDE z części teoretycznej i praktycznej - w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy), zatrzymane zostało także prawo jazdy kat. ABCD, B+E, C+E, D+E nr [...] druk [...], wydane przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] lutego 2005 r. do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy (art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy). Decyzję tę wydano w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień skarżącego, który za wielokrotne naruszenia przepisów drogowych uzyskał łącznie 26 punktów karnych. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. jest prawomocna, gdyż nie zostało wniesione od niej skutecznie odwołanie. Oznacza to, że decyzja ta korzysta z domniemania legalności i prawidłowości. Musiała być ona respektowana przez samego skarżącego, który zobowiązany był wykonać ją nie później niż w wyznaczonym terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji, a także przez organy prowadzące postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem, jak również przez sąd rozpoznający skargę na podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie administracyjne.
Sąd I instancji wskazał, że bezspornym w sprawie jest, że skarżący nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje w zakresie uprawnień z części teoretycznej i praktycznej. Skoro z niekwestionowanym przez skarżącego ustaleń wynika, że skarżący w wymaganym trybie został skierowany na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji oraz w zakreślonym terminie obowiązku tego nie dopełnił, to nie może budzić zdaniem Sądu I instancji wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki przewidziane w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy zostały spełnione. Organ działał zatem w granicach prawa, a zarzut naruszenia wskazanych przepisów prawa uznać należy za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. 2012 r. poz. 270), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący M.M., zaskarżając wyrok w całości.
Powołując się na art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz o zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę art. 2, art. 10 i art. 45 w związku z art. 8 Konstytucji RP w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z § 4.1. ust. 2 pkt d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że w wydając zaskarżone orzeczenie Sąd I instancji w istocie swej uchylił się od nałożonego przez art. 10 Konstytucji obowiązku sprawowania władzy sądowniczej polegającej na kontroli działania władzy wykonawczej w oparciu o art. 2 Konstytucji zgodnie z jej art.
- Uchylił się bowiem od badania w oparciu o art. 134 p.p.s.a. legalności całości zagadnień ze sprawy niniejszej wynikający, w szczególności odmówił badania, czy istnieje podstawa faktyczna i prawna decyzji skarżonych w postępowaniu niniejszym.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie ma znaczenia, czy skarżone decyzje są ostateczne i prawomocne, skoro nieważne są z mocy prawa, albowiem oparte zostały po pierwsze, na fałszywych danych w sposób sprzeczny z prawem, co expresis verbis wynika ze znajdującego się w aktach sprawy druku mandatu karnego wielokrotnie opisanego w dotychczasowym postępowaniu i w skardze, który to druk nie określa żadnych punktów karnych nałożonych na skarżącego.
Fałszem jest zatem zdaniem autora skargi kasacyjnej twierdzenie, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji oparty na wpisach ostatecznych z mandatów karnych jest legalny. Z fałszu wynikać może jedynie fałsz, a wszystkie decyzje oparte na fałszu z mocy prawa są nieważne w związku z czym Sąd w oparciu o art. 134 p.p.s.a. winien badać legalność wszelkich decyzji poprzedzających pod rygorem naruszenia art. 2, 10 i 45 Konstytucji RP.
Skarżący kasacyjnie zarzucił, że wywody Sądu I instancji dotyczące możności wykreślania punktów z ewidencji są nietrafne, jako że druk mandatu nie zawiera żadnego pouczenia w tym zakresie, zaś skarżący nie posiada specjalistycznej wiedzy prawniczej i ma prawo oczekiwać, że organy Państwa będą działały w sposób zgodny z prawem.
To, że Starosta nie ma prawa kwestionować ewidencji prowadzonej przez Policję nie świadczy wcale, zdaniem skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji w oparciu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie powinien skontrolować tych wpisów z urzędu w każdym czasie. Prowadzi to do sytuacji, że decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji jest praktycznie niezaskarżalna, jako że wskazany przez Sąd I instancji jako podstawa przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. dotyczy bezczynności organów administracyjnych, a nie merytorycznych rozstrzygnięć.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że w sprawie niniejszej skarżący nigdy nie zgromadził 26 punktów karnych w sposób określony przez prawo, gdyż nigdy nie otrzymał 26 punktów karnych na podstawie prawomocnego wyroku sądu, mandatów karnych lub orzeczeń dyscyplinarnych. Bezprawne są zatem ustalenia w zakresie ilości zgromadzonych punktów karnych.
Zarzucił, że wszystkie decyzje dotyczące skarżącego dotknięte są wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z czym Sąd I instancji wobec podniesionych zarzutów, w oparciu o art. 144 p.p.s.a. winien stwierdzić nieważność tych decyzji, realizując nakazy Konstytucji RP. Z Konstytucji tej bowiem wynika bezwzględny obowiązek prowadzenia sprawiedliwego procesu opartego na całokształcie porządku prawnego a Sąd, z mocy art. 10 Konstytucji RP, winien sprawować władzę i kontrolować wszelkie poczynania władzy wykonawczej w szczególności tych, które naruszają podmiotowe prawa obywateli.
Nie może bowiem być tak, by obywatel, który nie otrzymał punktów karnych zgodnie z prawem poprzez wpisanie ich w odpowiednią rubrykę mandatu, pomimo to miał bezprawnie wpisywane punkty do ewidencji, a sąd uchylał się od kontrolowania tego faktu i stwierdzenia bezprawności działania organów państwa.
Powołując się na powyższe, wniósł jak na wstępie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucił naruszenie art. 2, art. 10 i art. 45 w związku z art. 8 Konstytucji RP w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), dalej u.p.r.d., w związku z § 4.1. ust. 2 pkt d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20, poz. 201 ze zm.).
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji w niczym nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej wydania, działając w ramach przysługujących mu uprawnień wynikających z przepisów ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 3 § 2 pkt 1 i art. 134 tejże ustawy. W niczym też nie uchybił powołanym w skardze kasacyjnej przepisom Konstytucji RP.
Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji, że przedmiotem oceny od względem legalności w niniejszej sprawie mogła być tylko zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2012 r. dotycząca cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w związku z niepoddaniem się przez skarżącego sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. Sprawa dotycząca bowiem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym zakończona decyzją wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 u.p.r.d. stanowi odrębną sprawę od sprawy dotyczącej prawidłowości wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego ilości punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, który to problem reguluje art. 130 u.p.r.d. oraz od sprawy dotyczącej skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o której mowa w art. 114 u.p.r.d.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd rozpoznający skargę na decyzję wydaną w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym nie może z urzędu w każdym czasie, jak tego chce skarżący kasacyjnie, kontrolować wpisów do prowadzonej przez Policję na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Trafnie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11 Sąd I instancji wskazał, że dane z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wiążą organ właściwy w sprawie skierowania kierowcy na kontrolny egzamin sprawdzający i organ ten nie może prowadzić samodzielnie ustaleń w zakresie objętym ewidencją. Dane z prowadzonej na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego nie mogą być także skutecznie kwestionowane w toczącym się przed sądem administracyjnym postępowaniu w sprawie ze skargi zarówno na decyzję o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 u.p.r.d.), jak i na decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym (art. 140 ust. 1 u.p.r.d.). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1009/13 i z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2410/12 dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA i WSA (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), dalej CBOSA.
Trafnie także Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że kierowca zainteresowany wykreśleniem wpisów do prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego może zwrócić się do komendanta wojewódzkiego Policji o podjęcie w tym zakresie działań, a podjęte w takiej sprawie czynności materialnotechniczne organu poddać kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wprawdzie Sąd I instancji powołał w tym względzie pkt 8 art. 3 § 2 p.p.s.a., zamiast pkt 4, jednak owo uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy.
Wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1413/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych należy traktować jako akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a." W wyroku zaś z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji może zwrócić się o podjęcie określonego aktu i czynności, a w razie milczenia organu skorzystać ze skargi w oparciu o art. 3 § pkt 8 p.p.s.a." (ww. orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W świetle powyższego nie może odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 4.1. ust. 2 pkt d rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego albowiem przepis ten nie był w ogóle stosowany przez Sąd I instancji i nie mógł być przez ten Sąd stosowany, skoro prawidłowość wpisów dokonanych w prowadzonej przez Policję na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego są wiążące w sprawach dotyczących skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 u.p.r.d.) oraz w sprawach cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym (art. 140 ust. 1 u.p.r.d.). Mogą być one podane kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w razie bezczynności uprawnionego organu – na podstawie art. 3 § pkt 8 p.p.s.a.
Za nietrafny także uznać należy podniesiony przez skarżącego kasacyjnie zarzut naruszenia art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d., które to przepisy stanowiły materialnoprawną podstawę decyzji będącej przedmiotem kontroli prowadzonej przez Sąd I instancji. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d., decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Przepis zaś art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.
- W myśl zaś ostatnio wymienionego przepisu prawa: "Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji."
Przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. uprawnia starostę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. Decyzja wydana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. jest decyzją związaną.
W wyroku z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zaistnienie stanu faktycznego przewidzianego łącznie w ww. przepisach prawa skutkuje cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, a decyzja, o jakiej mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.d. ma charakter związany, a zatem zastosowanie takiej sankcji nie zależy od uznania organu, lecz jest jego obowiązkiem.
Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący został skierowany decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie uprawnień kat. ABCDE z części teoretycznej i praktycznej - w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d.), zatrzymane zostało także prawo jazdy kat. ABCD, B+E, C+E, D+E nr [...] druk [...], wydane przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] lutego 2005 r. do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy (art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g u.p.r.d.). Decyzję tę wydano w związku z wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] września 2008 r. w sprawie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień skarżącego, który za wielokrotne naruszenia przepisów drogowych uzyskał łącznie 26 punktów karnych. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. jest prawomocna, gdyż nie zostało wniesione od niej skutecznie odwołanie. Korzysta zatem z domniemania legalności i prawidłowości. Skarżący nie poddał się egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje w zakresie uprawnień z części teoretycznej i praktycznej. Zastosowanie w tej sytuacji w sprawie przepisów art. art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w związku z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.r.d. jest w pełni zasadne i w niczym przepisów tych nie narusza.
W świetle tego co powiedziano wyżej, za nietrafne uznać należy stanowisko skarżącego kasacyjnie, że Sąd I instancji winien był w niniejszej sprawie zbadać z urzędu legalność wszelkich decyzji poprzedzających wydanych w sprawie posiadania przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi pod rygorem naruszenia art. 2, 10 i 45 Konstytucji RP. Przepis art. 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 10 Konstytucji ustanawia zasadę podziału władzy. Z ust. 1 tego przepisu wynika, że ustrój polityczny państwa został oparty na podziale i zrównoważeniu władz. W ust. 2 tego artykułu Konstytucja wymienia, jakie organy władze te sprawują. W zakresie władzy ustawodawczej wskazuje Sejm i Senat, w zakresie władzy wykonawczej - Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Radę Ministrów, a w zakresie władzy sądowniczej sądy i trybunały. Zgodnie zaś z art. 45 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. (ust.
- Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie. (ust. 2). Skarżący kasacyjnie nie wskazał na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie przez Sąd I instancji wyżej wskazanych przepisów Konstytucji RP. Pomijając powyższą kwestię zauważyć należy, że przepisy Konstytucji RP znajdują konkretyzację w przepisach ustaw mających zastosowanie w konkretnych sprawach, a naruszenia tych przepisów autor skargi kasacyjnej nie wykazał skutecznie w niniejszym postępowaniu. Wprawdzie powołany w skardze kasacyjnej art. 8 Konstytucji RP stanowi, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczpospolitej Polskiej (ust. 1), a przepisy Konstytucji stosuje się bezpośredni, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (ust. 2), jednak autor skargi kasacyjnej nie wykazał w jaki sposób Sąd I instancji wskazane wyżej przepisy Konstytucji RP naruszył, a rozpoznający skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny samodzielnie interpretować intencji jej autora.
Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.