Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1744/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]. Decyzjami tymi udzielono Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Warszawie na Ursynowie, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej współwłasność T. C. i F. D., nadając zezwoleniu rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki ustalił lokalizację inwestycji – budowa drogi ekspresowej w korytarzu autostrady A2 (Południowa Obwodnica Warszawy) – odcinek: węzeł "Lotnisko" – węzeł "Puławska" wraz z przebudową infrastruktury technicznej, a w tej części droga miała przebiegać m.in. przez działkę nr [...]. Wnioskiem z dnia 21 marca 2007 r., uzupełnionym 18 września 2007 r., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego co do tej działki oraz udzielenie zezwolenia na niezwłoczne jej zajęcie w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, wskazując, iż pilna potrzeba realizacji inwestycji wymaga uzyskania prawa do dysponowania terenem, że właściciele wyrazili jedynie warunkową zgodę na sprzedaż co jest równoznaczne z odmową, że inwestycja jest realizowana na podstawie "Porozumienia w sprawie realizacji infrastruktury okołolotniskowej w związku z budową Terminala 2 w Porcie Lotniczym Warszawa Okęcie", zawartego między Skarbem Państwa, Miastem Stołecznym Warszawa i Przedsiębiorstwem Państwowym "Porty Lotnicze", że droga jest ujęta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustalenia Programu rzeczowo-finansowego dla inwestycji drogowych realizowanych z wykorzystaniem środków Krajowego Funduszu Drogowego, że w harmonogramie prac uzyskanie prawa do terenu przewidziano na 30 marca 2007 r., gdyż rozpoczęcie robót przypada na koniec I kwartału 2008 r. Wojewoda Mazowiecki udzielił decyzją z dnia [...] marca 2010 r. zezwolenia, zaś w odwołaniu od decyzji T. C. podniosła, że w sprawie nie mogły mieć zastosowania przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., gdyż zostały uchylone.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody, wyjaśniając, że art. 17 ust. 1 ww. ustawy w brzmieniu pierwotnym zezwala w uzasadnionych przypadkach na udzielenie zezwolenia po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a takie zostało wszczęte, o czym powiadomiono strony pismem z dnia 24 lutego 2010 r., które doręczono pełnomocnikowi F. D. 4 marca 2010 r., a sprawa zawiadomienia T. C. nie była kwestionowana, a zawiadomienie odebrał jej pełnomocnik 10 lipca 2008 r., natomiast biorąc pod uwagę znaczenie inwestycji dla systemu połączeń komunikacyjnych w centrum Warszawy i odciążenia przebiegających przez miasto dróg krajowych, przez zmniejszenia ruchu tranzytowego istnieje też uzasadniony przypadek udzielenia zezwolenia.
W skardze na ww. decyzje T. C. kwestionowała możliwość prawną stosowania po dniu 1 stycznia 2008 r. art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w brzmieniu pierwotnym z uwagi na to, że przepis ten, stosownie do art. 45 tej ustawy, utracił moc z dniem 31 grudnia 2007 r., co wynika z analizy przepisów przejściowych ustaw nowelizacjach tę ustawę, zatem zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w sprawie orzekać starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Nadto zwróciła uwagę na nieskuteczność doręczenia F. D. zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wobec sfałszowania podpisu jego pełnomocnika, a także wywodziła, że stroną postępowania jest M. C., gdyż w dacie nabycia przez nią własności nieruchomości (przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r.) był jej mężem, zatem nieruchomość weszła do ich wspólności majątkowej. Stwierdziła też, że na działce nr [...] mają być realizowane dwa cele – odcinek drogi ekspresowej oraz budowa przepompowni wód opadowych, zatem wydanie decyzji na podstawie art. 17 co do całej nieruchomości (zbiorniki retencyjne) narusza przepisy ustawy o drogach publicznych.
Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził:
Prawidłowość zastosowanej podstawy prawnej zaskarżonych decyzji, a co za tym idzie właściwość organu nie budzi wątpliwości, co wynika z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o takim samym tytule, a które stanowią, że przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w dotychczasowym, pierwotnym, brzmieniu stosuje się do nieruchomości objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. W sprawie dla terenu obejmującego działkę nr [...] decyzja o lokalizacji drogi ekspresowej została wydana [...] kwietnia 2006 r., zatem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w brzmieniu pierwotnym miał zastosowanie. Przesłanki przewidziane tym przepisem, tj. wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego i uzasadniony przypadek udzielenia zezwolenia, zostały spełnione.
Z akt sprawy wynika, że postępowania wywłaszczeniowe zostało wszczęte, o czym skutecznie powiadomiono strony legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości, wynikającym z postanowień sądów powszechnych. Ocena przez organy okoliczności wskazanych we wniosku o udzielenie zezwolenia – znaczenie inwestycji, harmonogram robót – jako uzasadniających udzielenie zezwolenia i nadanie zezwoleniu rygoru natychmiastowej wykonalności należy uznać za uzasadnione. Inwestycja ma charakter priorytetowy, finansowana jest ze środków publicznych, co obliguje inwestora do wykorzystywania ich w ściśle określonych terminach, to wszystko uzasadnia udzielenie zezwolenia. Natomiast co do pominięcia M. C. w postępowaniu to zarzut nie jest zasadny, gdyż nie przedstawiono żadnego dowodu wskazującego na jego tytuł prawny do nieruchomości.
Reprezentowana przez radcę prawnego, T. C. wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- 1) naruszenie przepisów postępowania – art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej w skrócie: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej w skrócie: p.p.s.a.) w zw. z:
- a) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., ewentualnie także w zw. z art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 1 p.p.s.a., w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, w zw. z art. 184 Konstytucji,
- b) art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. (także w zw. z art. 28 k.p.a., art. 29 k.p.a., art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, 4, 5 k.p.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2, 4, 7 k.p.a. oraz art. 7, 8, 9 k.p.a., art. 77 § 1 i 4 k.p.a.), w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, w zw. z art. 184 Konstytucji,
- – przez pominięcie i nieustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń odnośnie naruszeń w toku postępowania administracyjnego, a przez to ich nierozpatrzenie mimo istotności dla rozstrzygnięcia sprawy, a także w konsekwencji nierozważenie i pominięcie naruszeń w toku postępowania administracyjnego, a przez to brak merytorycznego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz brak rzetelnej i rzeczywistej kontroli organów postępowania administracyjnego (art. 184 Konstytucji),
- c) art. 141 § 4 p.p.s.a. – przez brak właściwego ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych w skardze istotnych dla rozstrzygnięcia, a przez to niepełne wyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia w kontekście zarzutów odnośnie naruszeń w toku postępowania administracyjnego,
- 2) naruszenie prawa materialnego – art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. (Dz.U. Nr 220, poz. 1601) (w brzmieniu znowelizowanym art. 2 ustawy z dnia 10 maja 2007 r., Dz.U. Nr 112, poz. 767) w zw. z art. 45 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (w pierwotnym brzmieniu) (dalej w skrócie: specustawa), w kontekście art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 18 października 2006 r. w zw. z art. 6 ustawy z 18 października 2006 r., w zw. z art. 43 ust. 1 i 2 specustawy (w. z art. 1 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a.) – przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej subsumcji,
- 3) naruszenie prawa materialnego – art.17 ust. 1 specustawy (w zw. z art. 1 p.u.s.a. oraz art.3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a.) – przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnej subsumcji,
- 4) naruszenie prawa materialnego – art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji (w zw. z art. 1 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a.) – przez naruszenie prawa własności, zwłaszcza pozbawienie posiadania i korzystania z nieruchomości bez ustawy i bez uzasadnionego przypadku koniecznego w demokratycznym państwie prawnym,
- 5) naruszenie przepisów postępowania – art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 a/ i/lub b/ i/lub c/ p.p.s.a. lub art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – przez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, a w konsekwencji przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo podstaw do jej uchylenia.
Naruszenia przepisów postępowania, wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej, skarżąca upatruje w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny prawidłowości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego w aspektach: czy dokonał tego właściwy organ (pracownik nie działający z umocowania Wojewody), czy zawiadomienie o wszczęciu zostało doręczone wszystkim stronom postępowania (pominięcie M. C. jako współwłaściciela nieruchomości), czy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto aby zrealizować cel publiczny (na większej części nieruchomości miały być budowane zbiorniki retencyjne), co jest równoznaczne z brakiem rzetelnej i rzeczywistej kontroli działania organów administracji, a zwłaszcza zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 17 ust. 1 specustawy, z uwagi na to, że przesłanki w nim wymienione zaistniały w sprawie. Jeśli zaś idzie o naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów intertemporalnych art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. to błędne jest stanowisko Sądu, że na jego podstawie miał zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1 w brzmieniu pierwotnym, gdyż z mocy art. 45 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., utracił on moc obowiązującą, zatem decyzja została wydana bez podstawy prawnej, a w konsekwencji odebrane zostało prawo własności, co narusza gwarancje konstytucyjne.
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej i pełnomocnik Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad złożyli dokumenty mające świadczyć o tytule prawnym M. C. do części nieruchomości, bądź braku takiego tytułu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów prawa procesowego oraz materialnego, wskazanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą, jak wskazano wyżej, zarówno naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i materialnego, należałoby zatem rozpocząć rozważania od tych pierwszych, jednak na wstępie należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, w brzmieniu Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721, dalej "ustawa", przez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem zarzuty naruszenia prawa procesowego sprowadzają się w istocie do nieustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu faktycznego i błędne uznanie spełnienia przesłanek tego przepisu. Zarzut naruszenia tego przepisu wiąże się ściśle z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.), dalej "ustawa nowelizująca 1".
Zdaniem skargi kasacyjnej art. 17 ust. 1 ustawy nie powinien mieć w sprawie zastosowania, a tylko błędna wykładnia art. 5 ustawy nowelizującej 1 spowodowała, że był on podstawą materialnoprawną zaskarżonej do Sądu decyzji. Jednak stanowisko skarżącej nie jest słuszne.
Artykuł 45 ustawy stanowił, że traci ona moc z dniem 31 grudnia 2007 r., z wyjątkiem rozdziału 6 "Przepisy przejściowe i końcowe", jednak ustawą nowelizującą 1, dokonano jego zmiany, z której wynikało, że ustawa traci moc 31 grudnia 2013 r. Taka nowelizacja oznaczała, że ustawa, ze zmianami wynikającymi z ustawy nowelizującej 1, będzie obowiązywała do 31 grudnia 2013 r. Ustawą nowelizującą 1 dokonano zmiany art. 17 ustawy, jednak stosownie do art. 5 ustawy nowelizującej 1, zmienionego z dniem 12 lipca 2007 r., do spraw wszczętych a niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1), ale do nieruchomości objętych decyzjami o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów, stosuje się przepisy rozdziału 3 ustawy, w jego dotychczasowym brzmieniu. W rozdziale 3 ustawy, zatytułowanym "Nabywanie nieruchomości pod drogi", zmienił się art. 17, co oznacza, że jeżeli na jego podstawie toczące się postępowanie nie zostało zakończone, lub nieruchomość była objęta decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, to do niej miał zastosowanie rozdział 3, m.in. art. 17 ustawy w brzmieniu dotychczasowym – pierwotnym, ogłoszonym w Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721. Kolejna nowelizacja ustawy została dokonana ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 154, poz. 958), dalej "ustawa nowelizująca 2", która również dokonała zmiany art. 17 ustawy, jednak w przepisach przejściowych w art. 6 zawarto regulację, że do spraw wszczętych a niezakończonych stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1), zaś dla przedsięwzięć drogowych, dla których przed dniem wejścia w życie ustawy została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi, stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 2), a tylko co do ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania przepisy w brzmieniu nowelizującym (ust. 3). Z tej regulacji wynikało również że do spraw w toku i dla przedsięwzięć drogowych, dla których została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi, stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. ustawę ze zmianami wynikającymi z ustawy nowelizującej 1, z zastrzeżeniami wynikającymi z przepisów przejściowych tej drugiej ustawy, w tym art.
5. Przepisy przejściowe obu ustaw nowelizujących, tj. art. 5 ustawy nowelizującej 1 i art. 6 ustawy nowelizującej 2 wprowadziły zatem generalnie zasadę stosowania przepisów dotychczasowych do spraw będących w toku i do nieruchomości, dla których decyzje o ustaleniu lokalizacji drogi zostały wydane na podstawie przepisów dotychczasowych.
Jeśli idzie o nieruchomość na Ursynowie oznaczonej jako działka nr [...] została ona objęta decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia [...] kwietnia 2006 r., zatem na mocy ww. przepisów przejściowych ustaw nowelizujących zastosowanie do niej będą miały przepisy dotychczasowe na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy nowelizującej 2, ale w brzmieniu pierwotnym, tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 721 na mocy art. 5 ust. 2 ustawy nowelizującej 1. W związku z tym art. 17 ust. 1 ustawy mógł stanowić podstawę decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2010 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 8 lipca 2010 r., będącymi przedmiotem skargi T. C.. Artykuł 17 ust. 1 ustawy stanowi, iż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny odnoszą się do niewłaściwej oceny przesłanki – wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Jednak z zarzutami tymi nie można się zgodzić.
W sprawie działał Wojewoda Mazowiecki, zatem organ właściwy tak rzeczowo – art. 17 daje kompetencje wojewodzie, jak i miejscowo – nieruchomość jest położona w m.st. Warszawie, w woj. mazowieckim, a w imieniu organu może działać upoważniony pracownik, co miało miejsce w sprawie. Na czym zaś ta niewłaściwość organu lub upoważnienie miałoby polegać w istocie ze skargi kasacyjnej nie wynika.
Wadę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego skarżąca upatruje także w tym, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zostało skierowane do wszystkich stron postępowania, bowiem pominięty został M. C., który zdaniem skargi kasacyjnej, jest współwłaścicielem nieruchomości. Prawo M. C. do nieruchomości wynika z tego, że w dniu 1 stycznia 1985 r., tj. dacie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie przez skarżącą i H. D., M. C. był jej mężem, zatem nabycie nieruchomości nastąpiło do majątku wspólnego. Fakt ten mają potwierdzać wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2011 r., I SA/Wa 1295/11 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. I OSK 2448/11, a także Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa z dnia 22 marca 2012 r., II C 168/11.
Zaskarżone decyzje zostały wydane w 2010 r. przez Wojewodę – [...] marca 2010 r., przez Ministra – [...] lipca 2010 r., zaś wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 1 lutego 2011 r., zatem przed wydaniem ww. orzeczeń, nie mogły one zatem mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że ocena przez wojewódzkie sądy administracyjne zaskarżonych decyzji jest dokonywana na stan sprawy – faktyczny i prawny – jaki miał miejsce w dacie wydawania decyzji. W sprawie niniejszej postępowanie o wydanie zezwolenia zostało wszczęte wnioskiem z dnia 21 marca 2007 r., a z dokumentacji sprawy wynikało niezbicie, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowiła własność T. C. i H. D. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa z dnia 13 października 1992 r., I Ns 251/90, które nabyły ją przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r., przy czym H. D. zmarła 18 czerwca 2002 r., a spadek po niej nabył F. D. – postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy- Woli z dnia 23 kwietnia 2007 r., I Ns 560/07.
Wobec tego w dacie orzekania z dowodów przesądzających o prawie własności do nieruchomości wynikało, że współwłaścicielami nieruchomości byli T. C. i F. D. w udziałach ustalonych ww. postanowieniami sądów powszechnych. Nawet jeśli skarżąca podniosła, że w dacie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie pozostawała w związku małżeńskim z M. C., zatem nieruchomość została nabyta do majątku wspólnego, to żadnego miarodajnego dowodu nie przedstawiła. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy, tj. zezwalającym na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, organ administracji nie jest władny decydować kto jest właścicielem nieruchomości, a jedynie ma obowiązek ustalić kto legitymuje się tytułem do nieruchomości, wydanym przez uprawniony podmiot.
Nie można zatem czynić ani Wojewodzie Mazowieckiemu, ani Ministrowi Infrastruktury zarzutu, że M. C. nie został uznany za stronę postępowania, gdyż z dowodów przesądzających o prawie własności to nie wynikało, zaś do własnej oceny w tym zakresie organy te nie były uprawnione. Zasadnie też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku ocenił tę kwestię, nie uznając M. C. za stronę postępowania o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, gdyż nie jest rolą sądów administracyjnych wkraczanie w kompetencje sądów cywilnych, a musiałoby to mieć miejsce w sprawie.
Stwierdzić zatem należy, że ani w dacie orzekania przez organy, ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wynikało, aby M. C. legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości. Przed Naczelnym Sądem Administracyjnym taki tytuł również nie został przedstawiony.
Natomiast co do zarzutu, że na nieruchomości mają być zbudowane zbiorniki retencyjne, a pas drogowy tylko na niewielkiej części, zatem wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nie powinno mieć miejsca na podstawie ustawy, to stwierdzić należy, że decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi na działce nr [...] obejmuje także budowę zbiorników retencyjnych, jako niezbędnej infrastruktury drogi, podlega i ten element inwestycji regulacji szczególnej.
Ocena zatem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do spełnienia przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego jest w świetle materiału dowodowego sprawy w pełni uzasadniona.
Zgodzić się również należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, iż zaskarżona decyzja wyczerpuje i pozostałe przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy.
Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, zatem na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad mogło być wszczęte postępowanie o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie działki nr [...] na realizację inwestycji drogi. Jeśli idzie o kwestię przeznaczenia nieruchomości to niewątpliwie była ona przeznaczona pod realizację drogi, co wynika z decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji z dnia [...] kwietnia 2006 r. i bez znaczenia dla oceny spełnienia tej przesłanki z art. 17 ust. 1 – przeznaczenie na pasy drogowe – jest to, że na części nieruchomości mają być zlokalizowane zbiorniki retencyjne. Cała bowiem inwestycja, jak wynika z ww. decyzji o ustaleniu lokalizacji obejmuje realizację przedsięwzięcia – drogi ekspresowej.
Natomiast jeśli idzie o kwestię uzasadnionych przypadków mających przesądzać o udzieleniu zezwolenia to należy stwierdzić, iż okoliczności wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako wyczerpujące tę przesłankę, są właśnie tymi uzasadnionymi, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy.
Niewątpliwie bowiem zarówno droga, ujęcie jej w akcie normatywnym powszechnie obowiązującym, podmioty porozumiewające się co do jej realizacji, źródła finansowania, ale przede wszystkim znaczenie dla ruchu w stolicy – część południowej obwodnicy miasta, odciążenie dróg krajowych przebiegających przez miasto, zmniejszenie ruchu tranzytowego, usprawnienie komunikacji miejskiej – są okolicznościami, które mogły stanowić podstawę do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przed zakończeniem postępowania wywłaszczeniowego.
Z podanych wyżej przyczyn nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu naruszenia prawa, a wobec tego skargę kasacyjną oddalić jako nieusprawiedliwioną, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., poz. 270).