Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 listopada 2004 r. studentka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie Małgorzata L.-Ć. zwróciła się do rektora tej Szkoły o zwolnienie jej z opłaty w kwocie 2.950 zł za XI semestr studiów dziennych. Opłaty tej zażądał od niej dziekanat Studium Dyplomowego szkoły w związku z przedłużeniem terminu studiów na XI semestr w celu ukończenia pracy magisterskiej. W treści swego pisma wnioskodawczyni wskazała, iż nieukończenie przez nią studiów nastąpiło z przyczyn losowych, w sytuacji której nie można uznać za powtarzanie zajęć dydaktycznych z powodu niezadawalających wyników w nauce a także zakwestionowała samą zasadę odpłatności za studia dzienne.
W odpowiedzi na to pismo z dnia 9 grudnia 2004 r. Rektor Szkoły Głównej Handlowej odmówił zwolnienia wnioskodawczyni z żądanej opłaty, powołując się na przepisy własnego zarządzenia nr 45 z dnia 4 czerwca 2004 r. w sprawie pobierania i wysokości opłat za zajęcia dydaktyczne na SGH.
Kolejnym pismem z dnia 21 grudnia 2004 r. Małgorzata L.-Ć. wezwała w trybie art. 52 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej: p.p.s.a - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Rektora SGH do usunięcia naruszenia prawa poprzez żądanie od niej opłaty za przedłużenie studiów będące skutkiem wyłącznie przygotowania pracy magisterskiej. Na to pismo wezwany organ w dniu 19 stycznia 2005 r. ponownie udzielił odpowiedzi odmownej, powołując się na to, iż zgodnie z regulaminem studiów SGH nieterminowe złożenie pracy magisterskiej uniemożliwia zaliczenie seminarium dyplomowego a tym samym i całego semestru i jest równoznaczne z przedłużeniem studiów "z powodu niezadawalających wyników w nauce".
Małgorzata L.-Ć. odpowiedzi te uznała za negatywne decyzje administracyjne i w dniu 21 lutego 2005 r. wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę tę oparła na podstawie przepisu art. 161 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385/, żądając nią uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Rektora do zwrotu pobranej już, kwestionowanej opłaty. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, iż żądanie od niej opłaty za XI semestr stanowi naruszenie przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni /Dz.U. nr 84 poz. 380 ze zm./.
Rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie wniósł o oddalenie tej skargi podając, iż skarżąca otrzymała zgodę na przedłużenie studiów na XI semestr na warunkach odpłatności a w okresie od lipca do listopada 2004 r. nie informowała szkoły o obiektywnych przyczynach niezłożenia w terminie pracy dyplomowej.
Postanowienie z dnia 16 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę jako niedopuszczalną z powołaniem się na przepis art. 58 par. 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a. W motywach tego orzeczenia Sąd stwierdził, iż pismo Rektora SGH z dnia 9 grudnia 2004 r. nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie spełnia wymogów z art. 107 par. 1 Kpa. Pismo to jest natomiast przekazaną stronie informacją o mających zastosowanie w tej sprawie przepisach. Podstawą do pobierania zakwestionowanej opłaty jest wewnątrzzakładowy akt normatywny nie stanowiący podstawy do działania w formie decyzji administracyjnych ani w żadnej z form określonych w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a. Przepis par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 sierpnia 1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni przewiduje wprawdzie możliwość zwalniania studenta z uiszczenia opłaty w drodze decyzji administracyjnej, lecz dotyczy to sytuacji gdy student uznaje zasadność odpłatności za studia i wnosi tylko o zwolnienie od nich z powodu swojej sytuacji.
Powyższe postanowienie Małgorzata L.-Ć. zaskarżyła skargą kasacyjną, zarzucając mu:
- - naruszenie art. 58 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 par. 1 i par. 2 tej ustawy i art. 1 par. 1 i par. 2 ustawy z 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych a także art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP przez przyjęcie, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych;
- - naruszenie art. 134 par. 1 i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 pkt 1 lit. "a i b" przez utrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanu sprzecznego z prawem;
- - obrazę par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni /Dz.U. nr 84 poz. 380/ przez przyjęcie, iż zwolnienie z opłaty za studia dzienne dotyczy przypadku, gdy zainteresowany "uznaje zasadność odpłatności za studia" i wnosi o zwolnienie od opłaty ze względu na szczególną sytuację.
Na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Małgorzata L.-Ć. zwracając się do Rektora SGH a następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionowała wprawdzie zasadność wprowadzonych na tej uczelni opłat za zajęcia, lecz - przede wszystkim - wnosiła o zwolnienie jej od konkretnej opłaty za przedłużenie studiów na XI semestr. Zaskarżone do Sądu odpowiedzi Rektora SGH odmawiały uwzględnienia tego ostatniego wniosku. Ustalając, iż nie były one decyzjami administracyjnymi lecz tylko informacjami WSA pominął to, że zgodnie z ustalonym orzecznictwem SN i NSA przesłanką kwalifikacji zaskarżonego aktu jako decyzji administracyjnej, w wątpliwych przypadkach, stanowi materialne pojęcie decyzji administracyjnych konstruowane z elementów niespornych w nauce prawa administracyjnego /por. J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, wydanie 7 C.H. Beck z 2005 r. s. 470/. Wbrew stanowisku Sądu I instancji zaskarżone pisma Rektora SGH zawierają wszystkie istotne elementy decyzji administracyjnej w sensie materialnym, gdyż stanowią akt rozstrzygający merytorycznie indywidualną sprawę należącą do właściwości organu administracji publicznej. Z treści tych pism wynika też, że zawierają one wszystkie istotne formalne elementy decyzji, wymagane art. 107 Kpa.
W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r. /OPS 5/03 - ONSA 2004 Nr 1 poz. 9/ Sąd powołując się między innymi na poglądy Trybunału Konstytucyjnego wskazał, iż z art. 161 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 poz. 385 ze zm./ wynika zasada, że we wszystkich decyzjach podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Wynika stąd, iż odmowa organu szkoły w sprawie zwolnienia od opłaty za studia jest aktem indywidualnym, który należy traktować jako decyzję administracyjną, do której stosuje się przepisy Kpa i przepisy o zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Konstatacje powyższe prowadzą do wniosku, iż zaskarżone postanowienie naruszyło przepis art. 58 par. 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy też zauważyć niekonsekwencję Sądu I instancji, który stwierdzając brak przedmiotu zaskarżenia odrzucił skargę nie na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 p.p.s.a., lecz na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, bowiem Sąd I instancji, odrzucając skargę z powodów wskazanych w uzasadnieniu swego orzeczenia przepisów tych ani nie oceniał ani nie stosował.
Z tych względów Sąd na mocy art. 182 par. 1 i par. 3 oraz art. 185 p.p.s.a. a także art. 203 pkt 1 tej ustawy oraz par. 18 ust. ust. 1 pkt 2 "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie... /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.