Uzasadnienie
W dniu 25 sierpnia 2008 r. M. O. zwrócił się do Starosty Powiatowego w Choszcznie z wnioskiem o rejestrację pojazdu marki Eagle Motorsports Lyda 203, określając jego rodzaj i przeznaczenie jako "pojazd samochodowy inny".
Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Starosta Choszczeński, powołując się na art. 68 ust. 1 i 2, art. 69, art. 71 ust. 1 pkt 3 oraz art. 86a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz §2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322), odmówił rejestracji pojazdu rodzaju "samochodowy inny", podrodzaju "czterokołowiec", kategorii homologacji "L7e" Eagle motorsports ATV LYDA 203E, VIN: [...].
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że do wniosku o rejestrację strona dołączyła wyciąg ze świadectwa homologacji udzielonego przez organ inny niż Minister Infrastruktury. Zgodnie z pierwszymi trzema znakami w numerze homologacji "e13" – świadectwo homologacji zostało udzielone w Luksemburgu – państwie członkowskim Unii Europejskiej. Z uwagi jednak na treść art. 86a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przedłożony wyciąg ze świadectwa homologacji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem zwolnienie z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji wydanego przez Ministra Infrastruktury dotyczy wyłącznie pojazdów z rodzaju samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocyklu i motoroweru.
Od decyzji tej M. O. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie podnosząc, że przywołane w niej przepisy nie mają zastosowania do jego pojazdu. M. O. zarzucił organowi I instancji pominięcie art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który nie wymaga świadectwa homologacji ministra transportu. W ocenie odwołującego się, odmowa rejestracji kłóci się ze stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury, które wydało zgodę na druk karty pojazdu, która nie zostałaby wydana, gdyby pojazd nie był dopuszczony do ruchu drogowego przy uwzględnieniu homologacji państwa Unii Europejskiej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 72 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że z obowiązujących przepisów wynika, iż jednym z dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli jeden z tych dokumentów jest wymagany. Powołując się na art. 68 ust. 1 i ust. 2, art. 69 i art. 86a ustawy Prawo o ruchu drogowym organ wywodził, że zasadą jest, iż właściciel nowego pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy, występujący o jego pierwszą rejestrację na terenie RP powinien przedstawić otrzymane od importera, producenta lub podmiotu wprowadzającego do obrotu na terytorium RP w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia, świadectwo homologacji. W przypadku pojazdu innego niż wymienione w art. 68 ust. 2 ustawy, tj. samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocykla i motoroweru, świadectwo homologacji może zostać wydane, zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji, przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zatem dla pojazdów innych niż wymienione w art. 68 ust.2 ustawy, świadectwo homologacji musi zostać wydane przez ministra właściwego do spraw transportu.
Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wskazało, że dla pojazdu typu "quad" jakim jest pojazd Eagle motorsports ATV LYDA 203E, tj. pojazdu z rodzaju "pojazd samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec", kategorii homologacyjnej "L7e", producent, importer lub podmiot dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia są obowiązani uzyskać i przekazać właścicielowi pojazdu wyciąg ze świadectwa homologacji wydanego przez ministra właściwego do spraw transportu. Mając na uwadze to, że wyciąg ze świadectwa homologacji przedstawiony przez M. O. uzyskany został w Luksemburgu, nie może zostać uwzględniony. Świadectwo homologacji powinno zostać bowiem wystawione dla przedmiotowego pojazdu przez Ministra Infrastruktury, gdyż zaliczany jest on do pojazdów samochodowych, co do których, zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, świadectwo homologacji wydaje minister właściwy do spraw transportu.
Skoro strona nie przedłożyła wyciągu ze świadectwa homologacji wymaganego przez art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 86a i art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wystąpiła negatywna przesłanka do rejestracji pojazdu.
M. O. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej:
1.niewłaściwe zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przez przyjęcie, że do zarejestrowania pojazdu typu "quad" niezbędne jest świadectwo jego homologacji wydane przez Ministra Infrastruktury naszego kraju, 2.nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy postanowień obowiązującego Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r., opublikowanego w Dz. U. z 1979 r. Nr 16, poz. 98 i 99 ze zm. Dz. U. z 2001 r., Nr 104, poz. 1135 i 1136.
Wskazując na powyższe naruszenia M. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 100/09, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że bezsporną jest okoliczność, iż skarżący nie przedstawił świadectwa homologacji wydanego przez właściwego ministra do spraw transportu dla zgłoszonego we wniosku o rejestrację pojazdu. Nie został zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3, który nakazuje przy pierwszej rejestracji nowego pojazdu na terenie RP przedłożenie wyciągu ze świadectwa homologacji.
Sąd stwierdził, że skoro przedmiotem wniosku o rejestrację stał się tzw. "quad", tj. "pojazd samochodowy inny" oznaczony według producenta i według kategorii homologacji jako "L73", to niewątpliwie pojazd ten nie mógł być uznany jako samochód osobowy spalinowy, ciągnik rolniczy, motorower, tramwaj lub przyczepa, których to pojazdów importerzy zostali zwolnieni z obowiązku posiadania świadectwa homologacji wystawionego przez ministra właściwego do spraw transportu na mocy art. 68 ust. 2 ustawy, jeżeli pojazd taki posiada świadectwo homologacji wydane zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji przez właściwy organ Państwa Wspólnotowego.
Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia przez Kolegium Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 1979 r. Nr 16, poz. 98 i 99 ze zm.) Sąd stwierdził, że Porozumienie to stanowi swego rodzaju zbiór uzgodnionych i postulowanych rozwiązań ukierunkowanych na ujednolicenie wymagań technicznych umożliwiających wzajemne uznawanie homologacji przez państwa je podpisujące, celem ułatwienia używania pojazdów, wyposażenia i części, jeżeli zostały one honorowane zgodnie z tymi wymaganiami przez właściwe władze. We wstępie tego Porozumienia strony zastrzegły jednak, że przyjęcie określonych wymagań ma nastąpić "jeśli to będzie możliwe".
Oznacza to, że zawarte w tym akcie regulacje, które nie zostały w pełni przeniesione na grunt prawa krajowego, nie mogą stać się skuteczną podstawą zarzutu ich nieuwzględnienia przez organy prawo to stosujące.
W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
M. O. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj: 1.art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez błędną jego wykładnię;
2.Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r., opublikowanego w Dz. U. z 1979 r. Nr 16, poz. 98 i 99 ze zm. Dz. U. z 2001 r., Nr 104, poz. 1135 i 1136, przez błędną jego wykładnię.
Na tych podstawach wnosił o: 1.uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty, 2.zasądzenie od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Choszczeńskiego w Choszcznie kosztów procesu i opłat za obie instancje sądowe, lub 3.uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, przy uwzględnieniu kosztów i opłat za obie instancje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie błędnie przyjął, że do zarejestrowania przez skarżącego przy pierwszej rejestracji pojazdu typu "quad", o którym mowa w zaskarżonym wyroku na terenie Rzeczypospolitej Polskiej niezbędne jest przedłożenie wyciągu ze świadectwa homologacji, wymienionego w art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym, wydanego przez właściwego ministra. W ocenie skarżącego stanowiska Sądu nie można podzielić ponieważ skarżący przedłożył świadectwo homologacji wydane przez Luksemburg, który jest stroną – tak jak Polska – Porozumienia z dnia 20 marca 1958 r., o którym mowa w petitum skargi kasacyjnej. Według skarżącego, znajdujące się we wstępie do tego Porozumienia sformułowanie "jeśli to będzie możliwe" nie oznacza, że Porozumienie z dnia 20 marca 1958 r. nie zostało przyjęte do stosowania w Polsce.
Skarżący podnosił, że zapis ten tylko uzależnia jego realizację od możliwości kraju, który przyjął Porozumienie. Skarżący wskazywał, że Sąd nie wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej lub faktycznej przyjął taki tok rozumowania, nie wyjaśnił także które regulacje Porozumienia nie zostały w pełni przeniesione na grunt prawa naszego kraju. Stanowisku Sądu przeczą czynności podjęte przez naczelne organy Polski w zakresie przestrzegania tego Porozumienia. Skarżący wskazywał, że przedmiotowe Porozumienie zostało przez Polskę "przyjęte, ratyfikowane i potwierdzone".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 §2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych. Według art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. "Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia". Konstytucja RP wyróżnia umowy których ratyfikacja musi poprzedzać uprzednio uchwalona ustawa (art. 89 ust. 1 Konstytucji RP) oraz pozostałe umowy, których ratyfikacja nie wymaga uchwalenia ustawy akceptującej (art. 89 ust. 2 Konstytucji RP). Zasady oraz tryb zawierania, ratyfikowania, zatwierdzania, ogłaszania, wykonywania, wypowiadania i zmian zakresu obowiązywania umów międzynarodowych reguluje ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 ze zm.). Według art. 2 powołanej ustawy o umowach międzynarodowych "umowa międzynarodowa oznacza porozumienie między Rzecząpospolitą Polską a innym podmiotem lub podmiotami prawa międzynarodowego, regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie czy w większej liczbie dokumentów, bez względu na jego nazwę oraz bez względu na to, czy jest zawierane w imieniu państwa, rządu czy ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego do spraw, których dotyczy umowa międzynarodowa".
W świetle ogólnych (Konstytucja RP) i szczegółowych (ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych) regulacji, powołane Porozumienie dotyczące przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzone w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1135) stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, zostało ratyfikowane, a to decyduje o jego skuteczności prawnej w wewnętrznym porządku prawnym.
Decyzją Rady z dnia 27 listopada 1997 r. Wspólnota Europejska przystąpiła do powołanego Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań (Dziennik Urzędowy L 346, 17/12/1997 P. 0078 – 0094) mając na celu usuwanie barier technicznych w handlu pojazdami silnikowymi między umawiającymi się stronami. Wymienione Porozumienie jest prawnie skuteczne w systemie prawa Unii Europejskiej, a tym samym w systemach prawnych wszystkich państw członkowskich.
Wykładnia art. 68 ust. 1 i pozostałych przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) powinna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem nakazu interpretacji norm prawa polskiego zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego.
Sąd obowiązany był ustalić znaczenie terminu "pojazd samochodowy inny" mając na uwadze rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 968) zgodnie z którym pojazd kategorii homologacyjnej "L7e" należy do podrodzaju "czterokołowiec" (załącznik nr 4, Tabela 1) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych mających dwa lub trzy koła, niektórych pojazdów samochodowych mających cztery koła oraz motorowerów (Dz. U. Nr 162, poz. 1360 ze zm.) zgodnie z którym pojazdy czterokołowe kategorii homologacyjnej "L7e" zaliczane są do "grupy czterokołowych pojazdów samochodowych" i powinny spełniać wymagania techniczne stosowane do motocykli trójkołowych kategorii "L5e" (załącznik nr 1).
Konsekwencje prawne wobec ustaleń dokonanych na podstawie wewnętrznego porządku prawnego powinny uwzględniać, że na gruncie powołanego Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, określenie "pojazd kołowy", których to dotyczy to Porozumienie, obejmuje każdy pojazd kołowy (art. 1).
Art. 68 ust. 2 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym określając przesłanki zwolnienia z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji wydanego przez ministra właściwego do spraw transportu normuje, że z obowiązku tego zwolniony jest producent lub importer samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocykla, motoroweru, który uzyskał w odniesieniu do poszczególnych tych pojazdów świadectwo homologacji wydane zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Stosowanie wobec pojazdów czterokołowych kategorii homologacyjnej "L7e" wymagań technicznych przewidzianych dla motocykli trójkowych kategorii "L5e", zaliczenie pojazdów czterokołowych kategorii "L7e" do grupy pojazdów samochodowych, związanie Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniami powołanego Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, nakaz interpretacji norm prawa polskiego zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej oraz określenie w tym Porozumieniu mianem "pojazdu kołowego" każdego pojazdu kołowego, nie mogą prowadzić do przyjęcia wykładni uniemożliwiającej odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 powołanej ustawy – Prawo o ruchu drogowym w stosunku do pojazdów samochodowych kategorii homologacyjnej "L7e".
Prawa i wolności mogą być interpretowane rozszerzająco, tym bardziej w sytuacji, w której wykładnia taka realizuje nakaz wykładni norm prawa polskiego zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego. O konieczności respektowania unijnej swobody przepływu towarów i uznawaniu okresowych badań technicznych przeprowadzonych w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej orzekł Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt C 170/07 (Dz. U. UE C 2008/183/4).
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia przepisu prawa materialnego, na mocy art. 185 §1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1) powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.