Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 39/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki gruntu.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Starosta Białogardzki decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosków S. B., I. D., M. S., J. S., M. S. i J. S., przeniósł na rzecz wnioskodawców na współwłasność działkę gruntu oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha położoną w obrębie ewidencyjnym W. oraz w księdze wieczystej Kw nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że decyzją Naczelnika Gminy Tychowo z dnia [...] maja 1978 r. gospodarstwo rolne J. S. zostało przejęte w całości na rzecz Skarbu Państwa z wyłączeniem zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, natomiast właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której budynki te zostały wzniesione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że powierzchnia działki gruntu podlegającej zwrotowi w trybie w art. 6 ustawy z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, nie musi być równa powierzchni działki siedliskowej przekazanej państwu przed dniem 1 stycznia 1983 r. O wielkości działki podlegającej zwrotowi w tym trybie rozstrzyga organ orzekający, oceniając całokształt materiału dowodowego. Z wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień 30 września 2008 r. wynikało bezspornie, że powierzchnia działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym W. wynosi [...] ha.
Kolegium podniosło ponadto, że w postępowaniu o nieodpłatne przeniesienie własności działki w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. organ odwoławczy nie może podważać ani badać danych zawartych w ewidencji gruntów, ani porównywać jej zgodności ze stanem rzeczywistym nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę M. S. na powyższą decyzję stwierdził, że o uprawnieniach skarżącej i uczestników postępowania do złożenia wniosku w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53 ze zm.) o zwrot działki nr [...] świadczy prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2006 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych J. S., S. S. i J. S. Z materiału dowodowego zgromadzonego w prawie wynika, że J. S. w 1978 r. przekazał na rzecz Państwa gospodarstwo rolne za emeryturę, natomiast z decyzji z dnia [...] maja 1978 r. wnikało, że z przekazanego gospodarstwa rolnego zostały wyłączone budynki, które przekazujący zostawił sobie, zaś budynki te znajdują się na działce nr [...].
Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140 ze zm.). Zgodnie z art. 51 ust. 1 tej ustawy, z gospodarstwa przekazanego Państwu, rolnik mógł wyłączyć budynki. Wyłączone budynki stanowiły odrębny przedmiot własności, z którą związana była służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z nich. Ustawa ta wprowadzała, więc wyjątek od zasady superficies solo cedit, sformułowanej w art. 46 § 1 k.c. Stan prawny ukształtowany na gruncie art. 51 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin istniał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 268), która na mocy art. 76 uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę.
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin powróciła do zasady superficies solo cedit. Skutkiem wejścia w życie tej ustawy było zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników w zależności od tego, w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Jeżeli miało to miejsce przed 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, a jeżeli po tej dacie - własność działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, iż obręb ewidencyjny W. (nr [...]), w którym zlokalizowana jest działka nr [...], zgodnie z § 7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) jest określony przez jego nazwę i numer lub wyłącznie przez numer. Prawodawca nie przewidział dla identyfikacji działki, podawania innych danych aniżeli jej numer. Pominięcie w decyzji nazwy wsi W., w danych odnoszących się do działki gruntu nr [...] przekazywanej przez Starostę Białogardzkiego wnioskodawcom, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, prawa nie narusza.
Odnosząc się do powierzchni działki, wynoszącej zgodnie z decyzją Starosty Białogardzkiego [...] ha, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwrócił uwagę, że powierzchnia ta wynika z danych ewidencyjnych (sporządzonego na dzień 30 września 2008 r. wypisu z rejestru gruntów), które starosta ma obowiązek aktualizować.
Przed przekazaniem działki gruntu nr [...] skarżącej i pozostałym współwłaścicielom budynków znajdujących się na tej działce, zostało przeprowadzone m.in. z udziałem ówczesnych dzierżawców, postępowanie w sprawie wznowienia znaków granicznych, wynikiem czego był sporządzony przez uprawnionego geodetę wykaz obliczonych pól powierzchni w oparciu o współrzędne punktów granicznych i obliczenie pola powierzchni działki nr [...] wynoszącego [...] m2.
Badanie legalności postępowania w sprawie wznowienia znaków granicznych wykracza jednak, w ocenie Sądu, poza granice sprawy, wobec tego, że postępowanie to zostało przeprowadzone przed przekazaniem skarżącej i pozostałym uczestnikom postępowania prawa własności działki gruntu nr [...].
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła M. S., wnosząc o uchylenie lub zmianę wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wnosząca skargę kasacyjną przedmiotowemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. w szczególności art. 9, 10 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie była w żadnym stadium przygotowania decyzji Starosty zawiadamiana o postępowaniu w sprawie. Nie mogła zapoznać się z dokumentacją, ani wziąć też udziału we wskazaniu granic przekazywanej działki. Z protokołu wyliczającego punkty graniczne określające powierzchnię działki nr [...] nie wynika jakakolwiek różnica w punktach granicznych określających powierzchnię tej działki, pomiędzy tymi wskazanymi w operacie z 20 lipca 1962 r., w pomiarze działki 2 kwietnia 1979 r. i punktami wskazanymi w dniu 26 września 2008 r.
Ponadto, w ocenie M. S., uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów zawartych w art. 107 § 3 k.p.a. W protokole wskazania granic z dnia 26 września 2008 r. M. S. i J. S. są wykazani jako dzierżawcy, zamiast jako spadkobiercy.
Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną zaskarżona decyzja jest nieważna również w związku z popełnionymi przez organ błędami, czy też "zapisami bez podstawy prawnej", w tym brakiem szczegółowego umiejscowienia działki, a także różnicami w powierzchni działki, które w jej ocenie budzą wątpliwości.
Pismem z dnia 28 czerwca 2009 r. J. S. poparł wniesioną przez M. S. skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 powołanej ustawy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza sama strona wnosząca skargę kasacyjną poprzez konstrukcję podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie oparta została na podstawach określonych w art. 174 pkt.2 powołanej ustawy. Kasator zarzuca naruszenie przepisów art. 9, 10 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do naruszenia przepisów postępowania sądowo - administracyjnego, nie oznacza to jednak, że strona pozbawiona jest możliwości wykazania, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów k.p.a., których sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. Każde bowiem nie dostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia procedury administracyjnej, które miało wpływ na treść decyzji, jest naruszeniem przepisów p.p.s.a., obligujących ten Sąd do kontroli legalności decyzji administracyjnej i do jej uchylenia w przypadku opisanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Innymi słowy, nie jest możliwa sytuacja, w której pozostawienie w obrocie prawnym przez Sąd pierwszej instancji decyzji, istotnie naruszającej przepisy k.p.a. nie będzie stanowiło naruszenia przepisów p.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej powołując przepisy kodeksu postępowania administracyjnego usiłuje podważyć ustalenia organu dotyczące powierzchni działki nr [...]. Zarzuty w tej kwestii są nie uprawnione. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie wznowienia znaków granicznych, w wyniku którego był sporządzony przez uprawnionego geodetę wykaz obliczonych pól powierzchni w oparciu o współrzędne punktów granicznych i obliczenie pola powierzchni działki nr [...] wynoszącego [...] m2., zostało przeprowadzone m.in. z udziałem ówczesnych dzierżawców w tym wypadku spadkobierców J. S. Wznowienie znaków granicznych nie jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy, gdyż sprawa niniejsza dotyczy nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki nr [...]. Z tego względu zarzut naruszenia przepisu art. 9 i art.10 kpa poprzez niezapełnienia skarżącej udziału w postępowaniu dotyczącym wskazania granic działki, do której prawo własności zostało przeniesione skarżoną decyzją jest nietrafny. I nie może być skutecznie podniesiony postępowaniu w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki.
Odnosząc się do zarzutu naruszeni art. 107 § 3 kpa to stwierdzić należy, że jest on także nie uzasadniony. Zgodne z § 7 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). organ prawidłowo w decyzji podał obręb i numer ewidencyjny działki. Pominięcie w decyzji nazwy wsi w której położona jest działka nie narusza prawa, co zasadnie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.
Mając powyższe na uwadze skarga kasacyjna jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.