Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/09 odrzucił skargę W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie, który to termin został w niniejszej sprawie przekroczony, bowiem jak wynika z akt postanowienie SKO w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. skarżący odebrał w dniu 18 sierpnia 2009 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 września 2009 r., a skarżący skargę wniósł do organu dopiero w dniu 14 października 2009 r. Zatem jako spóźniona Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Od powyższego postanowienia, pełnomocnik W. K., na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawa, wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił:
- - stosownie do treści art. 174 pkt 2 ustawy wydanie powyższego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na pozbawieniu skarżącego możliwości obrony swoich praw oraz uniemożliwieniu należytej reprezentacji.
Wobec powyższego, na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia przepisów prawa w zakresie czuwania nad zapewnieniem czynnego i faktycznego uczestnictwa w postępowaniu oraz nad prowadzeniem postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywatela do organów państwa a rozpoznając sprawę całkowicie pominął zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.
Dalej wskazano, iż W. K. jest osobą ze stwierdzonym znacznym stopniem niepełnosprawności, ma poważne problemy ze zdrowiem psychicznym, co znalazło potwierdzenie w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w sprawie przymusowego umieszczenia jego w szpitalu celem leczenia oraz, że cechuje go nieporadność życiowa, która ma wpływ na zrozumienie przez niego zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, sądowego, w tym wysyłanych pouczeń, które sporządzane na szablonach dotyczących różnych spraw zawierały wiele szczegółowych opisów co do możliwości odwołania od przesyłanych orzeczeń, które częściowo nie miały zastosowania do skarżącego np. pouczenie w zakresie opłacenia środków odwoławczych w sytuacji zwolnienia od takich opłat. Wszystko to spowodowało, iż skarżący nie był w stanie poradzić sobie z takimi pouczeniami, w których nie wskazano jakie najważniejsze cechy musi mieć wnoszony przez niego środek zaskarżenia.
Powyższe działania WSA stanowią naruszenie art. 8, 9 i 34 K.p.a., zgodnie z którymi, organy administracji publicznej powinny należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać żeby strona nie poniosła szkody w wyniku nieznajomości prawa udzielając niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, czego zabrakło w niniejszej sprawie. Skarżący nie był należycie pouczony o zasadach prowadzenia postępowania i jego nieznajomość prawa spowodowała, że wszystkie środki zaskarżenia zostały przez kolejne organy odrzucone.
Dlatego też, zdaniem pełnomocnika, dbając o należyte zapewnienie ochrony prawnej i reprezentacji Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien z urzędu, z chwilą dokonania pierwszych czynności, ustanowić dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Naruszenie prawa do pomocy oznaczało pozbawienie możliwości obrony praw skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż skarga kasacyjna jako sformalizowany środek zaskarżenia musi spełniać wymogi formalne przewidziane dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jej nieodzownym elementem jest wskazanie podstaw kasacyjnych, które zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., mogą przybrać postać albo naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt1) bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Wskazanie podstaw kasacyjnych jest szczególnie ważne z punktu zakresu postępowania kasacyjnego wyznaczonego art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zatem nie ma możliwości wychodzenia poza treść ukształtowanych w określony sposób przez stronę zarzutów, ani ich korygowania czy też uzupełniania w jakikolwiek sposób.
Strona skarżąca zobowiązana jest podać wszystkie przepisy, które jej zdaniem zostały złamane kwestionowanym orzeczeniem. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że przedmiotowa powinność musi być zrealizowana przez wskazanie konkretnych norm prawnych, a zatem w przypadku przepisów wieloczłonowych, składających się z ustępów, paragrafów i punktów, niezbędne jest podanie jeszcze jednostki redakcyjnej (jednostek redakcyjnych), którym miał, w ocenie skarżącego, uchybić Sąd I instancji.
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego zauważyć trzeba, iż art. 174 pkt 2 P.p.s.a., wymaga podania zarzutu naruszenia konkretnego przepisu procedury sądowoadministracyjnej, ewentualnie w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonego aktu, które znajdują zastosowanie w ustalaniu stanu faktycznego. W takim przypadku kontrola sądowa ustaleń faktycznych poprzedzających zastosowanie materialnych norm prawnych przez organ administracji, ma w postępowaniu sądowym jedynie charakter pośredni, bowiem sąd administracyjny nie dokonuje samodzielnych ustaleń faktycznych, lecz kontroluje legalność ich dokonania w postępowaniu administracyjnym. Naruszenie reguł tej kontroli może być podstawą skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie zarzut skargi kasacyjnej został obarczony brakami w zakresie elementów konstrukcyjnych, bowiem nie jest wystarczające postawienie zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu i jego jednostki redakcyjnej (ust., §, pkt czy lit.), o czym była mowa powyżej. Natomiast powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepisy art. 8, 9 i 34 Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą być brane pod rozwagę, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny ich nie stosował, zatem nie mógł ich również naruszyć. Odrzucenie skargi nastąpiło bowiem z przyczyn formalnych i Sąd I instancji ani nie odnosił się do kwestii merytorycznych, ani do przyczyn niezachowania terminu do wniesienia skargi, które mogłyby być rozpatrzone, ale w postępowaniu o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Wobec tak sformułowanej skargi kasacyjnej nie jest możliwa skuteczna kontrola zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.