Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 2364/05, oddalił skargę Stacji Paliw "P" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...], nakładającą na skarżącą Spółkę karę pieniężną w kwocie 3000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych. Podstawę prawną decyzji stanowiły: art. 42 ust, 1 i 2, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i Ip. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 Nr 204, poz. 2088 ze zm.), § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 6 czerwca 2005 r. funkcjonariusz Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] skontrolował samochód ciężarowy marki DAF nr rej. [...] należący do Stacji Paliw "P" Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Jak wynika z protokołu kontroli, kierowca pojazdu okazał kartę opłaty drogowej o serii i numerze [...] bez wypełnienia rubryki dotyczącej wskazania numeru rejestracyjnego pojazdu. Według organu, karta opłaty drogowej bez wskazania numeru rejestracyjnego pojazdu, nie może być przypisana do kontrolowanego pojazdu, a tym samym nie stanowi dowodu uiszczenia przez skarżącą opłaty drogowej z tytułu poruszania się kontrolowanego pojazdu po drodze krajowej.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Stacji Paliw "P" sp. z o.o. z siedzibą w [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Spółka zaprzeczyła jakoby nie uiściła opłaty drogowej. W ocenie strony skarżącej, w niniejszej sprawie może wchodzić w grę co najwyżej nieprawidłowe wypełnienie karty drogowej, w rozumieniu lp. 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, co jest zagrożone znacznie niższą sankcją finansową, bo kwotą 500 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając powyższą skargę, stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy strona skarżąca w ogóle wykupiła kartę opłaty drogowej, lecz czy fakt ten udokumentowała w sposób przewidziany przepisami § 4 i 5 cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. Powołane przepisy, wydane zostały na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, w myśl której minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi w drodze rozporządzenia - rodzaj i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia i sposób rozliczania tej opłaty, w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzory dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. W ocenie Sądu, wskazane w zaskarżonej decyzji przepisy § 4 i § 5 omawianego rozporządzenia mieściły się w ramach ustawowej delegacji. Te szczegółowe regulacje mają m. in. na celu zminimalizowanie ewentualnych nadużyć przy posługiwaniu się kartami opłat, aby jedna opłata drogowa nie była wykorzystywana na potrzeby przejazdu po drogach krajowych dwóch lub więcej pojazdów.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów administracji publicznej, że brak wypełnienia w karcie drogowej rubryki dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu, jak tego wymaga przepis § 5 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, dyskwalifikuje taką kartę opłaty jako dowód uiszczenia opłaty z tytułu poruszania się pojazdu po drogach krajowych. Numer rejestracyjny pojazdu jest bowiem najważniejszym elementem identyfikującym pojazd, do którego odnosi się opłata drogowa. Bez wskazania numeru rejestracyjnego pojazdu w karcie opłaty drogowej nie wiadomo, jakiego pojazdu dotyczy ta opłata. Dlatego też - zdaniem Sądu pierwszej instancji - brak jest podstaw dla przyjęcia domniemania, że karta opłaty drogowej bez wskazania numeru rejestracyjnego pojazdu jest dowodem na okoliczność wniesienia opłaty drogowej na pojazd, będący przedmiotem kontroli drogowej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że okazanie przez kierowcę pojazdu poruszającego się po drodze krajowej karty opłaty drogowej niewypełnionej w sposób wskazany w powołanych wyżej przepisach, jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy tego wykroczenia. Wystarczające jest, dla przeanalizowania takiego zachowania, stwierdzenie samego tylko faktu takiego zdarzenia.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że aby w niniejszej sprawie mógł mieć zastosowanie przepis pkt 1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, to powinny być wypełnione wszystkie rubryki karty drogowej, a w tej sprawie wymóg ten nie został spełniony. Ponadto karta niewypełniona prawidłowo, o której mowa w tym przepisie, powinna w sposób niebudzący wątpliwości wskazywać na wniesienie opłaty odnoszącej się do pojazdu stanowiącego przedmiot kontroli.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nieprawidłowość wypełnienia karty odnosi się do drugorzędnych uchybień przy jej wypełnieniu np. wpisanie danych przewidzianych w § 5 ust. 3 powyższego rozporządzenia, w rubryki nie do tego przeznaczone.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą Ppsa, skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Stacja Paliw P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] i zaskarżając wyrok w części orzekającej obowiązek zapłaty przez skarżącą kary pieniężnej ponad kwotę 500 zł, podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu pkt 1.4.1 w zw. z pkt 1.4.4. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych poprzez ustalenie opłaty karnej za przejazd po drodze, bez opłaconej opłaty drogowej kary w kwocie 3.000 zł, w sytuacji, gdy prawidłowo wyliczona kara, w oparciu o ustalony stan faktyczny winna wynosić 500 zł.
Powołując się na powyższe naruszenie prawa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie, że skarżąca ma obowiązek zapłaty kary jedynie w wysokości 500 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej wskazano, że strona, zgodnie z treścią przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, uiściła opłatę za przejazd po drogach krajowych. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w postaci karty drogowej, która stosownie do treści przepisów § 4 i 5 rozporządzenia w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, była wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu, co w ocenie strony skarżącej automatycznie przesądza, że dokument ten świadczył o wniesieniu stosownej opłaty. Tym samym, nie został naruszony pkt 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten nakłada bowiem karę za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Ponadto autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w niniejszej sprawie wpisanie w karcie daty jej ważności powoduje, że w tym konkretnym przypadku (karta dobowa) nie ma żadnej możliwości jej równoległego wykorzystania dla innego pojazdu. Drugi pojazd automatycznie nie miałby tej karty w pojeździe, co jednoznacznie potwierdza, że karta ta była przypisana dla konkretnego pojazdu kontrolowanego i nie mogła być okazana w innym pojeździe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 §1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują.
Z uwagi na to, że skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutu naruszenia prawa materialnego, dla oceny trafności tego zarzutu miarodajne są niepodważone ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Istota sprawy sprowadza się do wyjaśnienia, czy w sytuacji gdy przedsiębiorca wykonujący transport drogowy z dobową kartą opłaty drogowej, niewypełnioną w rubryce, w której wpisywany jest numer rejestracyjny, stanowi podstawę do wymierzenia mu kary pieniężnej za przewóz wykonywany bez uiszczenia opłaty drogowej, czy też kary pieniężnej za przewóz wykonywany z nieprawidłowo wypełnioną kartą drogową.
W świetle § 4 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5. Stosownie do treści § 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia, kartę wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m. in. numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających terminem ważności karty, daty wydania karty. Termin ważności karty musi być wpisany tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (§ 5 ust. 4). Wprawdzie przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty, to jednak zauważyć należy, iż przepis ten w zakresie w jakim stwierdzał, że niewypełniona karta drogowa nie jest dokumentem potwierdzającym wniesienie opłaty, stracił aktualność po wejściu w życie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452).
Do dnia 28 września 2003 r. ustawodawca na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia wykonawczego, przewidywał karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty.
Znowelizowana ustawa w art. 92 ust. 4 wprowadziła wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia i stwierdziła, że określa je załącznik do ustawy. Pkt 1.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym dotyczy wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.
Stosownie do pkt 1.4.1. cyt. załącznika, wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 3.000 zł. Wysokość zagrożenia świadczy o tym, że delikt ten dotyczący odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących opłat, stanowi typ podstawowy.
Analiza dalszych przepisów tego załącznika prowadzi do wniosku, iż ustawodawca wyodrębniając dodatkowe znamiona, stworzył kilka typów uprzywilejowanych zagrożonych niższą karą pieniężną. I tak w pkt 1.4.4 załącznika przewidziano, iż naruszenie przepisów polegające na wykonywaniu transportu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej, kara pieniężna wynosi 500 zł.
Podkreślić należy, iż ustawodawca nie definiuje pojęcia nieprawidłowego wypełnienia karty opłaty drogowej i nie wskazuje, jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty.
W przedmiotowej sprawie należało zatem rozważyć, czy przedsiębiorca wykonujący transport drogowy po uiszczeniu opłaty, lecz okazujący kartę opłaty drogowej niewypełnioną w rubryce, w której wpisuje się numer rejestracyjny pojazdu, powinien zostać ukarany karą pieniężną w wysokości określonej w pkt 1.4.4 załącznika przyjmując, że opłata została uiszczona lecz karta została nieprawidłowo wypełniona, czy też odpowiada na warunkach określonych w pkt 1.4.1 załącznika, albowiem brak wypełnienia karty opłaty drogowej w wyżej wymienionej rubryce należy zakwalifikować jako niewypełnienie tej karty.
Karta opłaty drogowej za przejazd drogą krajową jest związana z konkretnym przejazdem, wykonywanym określonym pojazdem, w określonym czasie i stanowi dowód uiszczenia należnej opłaty za taki przejazd. Oznacza to, że karta, w której nie wpisano numeru rejestracyjnego pojazdu, a więc podstawowego identyfikującego go elementu, która mogła być użyta dla kilku przewozów np. innym pojazdem, nie jest dowodem uiszczenia opłaty za konkretny przejazd. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. W czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 6 czerwca 2005 r. o godz. 1100 kierowca pojazdu okazał dobową kartę opłaty drogowej, w której wpisano termin ważności od dnia 6 czerwca 2005 r. godz. 1100 do dnia 7 czerwca 2005 r. godz. 1100, a niewypełniono rubryki dotyczącej wskazania numeru rejestracyjnego pojazdu. Niewątpliwie tak wypełniona karta opłaty drogowej w określonym w niej terminie ważności mogła być użyta przez kilka pojazdów.
Zatem na przedsiębiorcę wykonującego przewóz z taką kartą opłaty drogowej mogła być – na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym – nałożona kara pieniężna za naruszenie obowiązku określonego w art. 42 ust. 1 cyt. ustawy, za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, w wysokości określonej w pkt 1.4.1 załącznika do ustawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw – oddalił.
O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i 3 oraz 209 cyt. ustawy, a ich wysokość określono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c w związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).