Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28.02.2005 r. sygn. akt II SAB/Wa 380/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. J. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie przekazywania składek emerytalnych na konto otwartego funduszu emerytalnego. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń społecznych w sprawach indywidualnych przewidzianych w tym przepisie (zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych, przebieg ubezpieczeń, ustalanie wymiaru składek i ich poboru, umarzanie należności z tytułu składek, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, wymiar świadczeń z ubezpieczeń społecznych) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w k.p.c., zaś zgodnie z art. 47 ust. 9 przekazywanie składki do otwartego funduszu emerytalnego następuje w określonym tym przepisem terminie, a jeżeli tak się nie stanie, nalicza się odsetki.
Należy uznać, że zarówno kwestie wymienione przykładowo w art. 83, jak też związane z przekazywaniem składek do otwartych funduszy oraz związanych z tym roszczeń, nie należą do właściwości sądów administracyjnych i skarga M. J. jest niedopuszczalna na mocy art. 58 § 1 pkt 1 oraz 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skonkludowal Sąd.
Skargę kasacyjną od tego postanowienia złożyła M. J., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58§ 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 83 ust. 1, 2, 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd nie wziął pod uwagę, iż sprawa nie dotyczy wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w trybie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ale przekazywania składek do otwartego funduszu emerytalnego, a to są czynności z zakresu administracji publicznej inne niż decyzje i postanowienia i na bezczynność w tych sprawach służy skarga (art. 3 § 1 pkt 4 i 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Nadto podkreślono, iż skarżąca jest przekonana, że odwołanie do sądu powszechnego także zakończyłoby się jego odrzuceniem, jako niemieszczące się w możliwościach zaskarżenia przewidzianych w art. 83 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń, a tego ostatniego przepisu Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jak wynika z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), a wobec tego, sprawa musi mieć charakter administracji publicznej i mieścić się w katalogu ujętym w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) lub być taką, o której mowa w § 3 tego artykułu (przewidziana do kontroli przez przepisy szczególne i na zasadach w nich przewidzianych).
Sprawa, której dotyczyła skarga na bezczynność wniesiona przez M. J. nie jest z zakresu administracji publicznej, nie mieści się również w wykazie spraw, o którym mowa w art. 3 § 2 ww. ustawy, ani nie jest taką, o której mowa w art. 3 § 3. Jest to sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, regulowana przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), pozostająca w kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie będącego organem administracji publicznej.
Jak to wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w sprawach indywidualnych, powołując art. 83 ust. 1, ale nie oznacza to, że sprawa traci swój charakter ubezpieczeń społecznych i staje się sprawą z zakresu administracji publicznej, zwłaszcza, że ust. 2 tego artykułu wyraźnie przewiduje tryb odwoławczy, jednak jako właściwy wskazuje sąd powszechny, a nie administracyjny. Bezczynność Zakładu w sprawach wymienionych w art. 83 ust. 1 jest zagrożona odwołaniem, ale również do sądu powszechnego, a nie administracyjnego jak stanowi ust. 3 tego artykułu. Przepisy te zostały podane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako przykład tego, że jeżeli nawet ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje wydawanie decyzji, to i tak niezaskarżalnych do sądu administracyjnego, ale do sądu powszechnego.
Skarga M. J. dotyczy bezczynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, polegającej na nieprzekazaniu składek emerytalnych do otwartego funduszu emerytalnego i skarżąca uważa, że jest to sprawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem jest to czynność dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa.
Zwrócić należy uwagę, iż przepis ten wymaga aby była to sprawa z zakresu administracji publicznej, a przekazywanie składek emerytalnych jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pkt 8 art. 3 § 2 tej ustawy dopuszcza skargę na bezczynność do sądu administracyjnego w sprawach, o których mowa pkt 1-4 tego paragrafu, a sprawa M. J. w żadnym z tych punktów się nie mieści. Wymuszenie działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych musi się odbyć na innej, właściwej w tej sprawie drodze.
Skarga kasacyjna nie posiada zatem usprawiedliwionych podstaw i zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż sprawa nie podlega kognicji sądownictwa administracyjnego i wobec tego należało ją oddalić, na podstawie art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.