Uzasadnienie
Skarżący J. B. w dniu 20 stycznia 2009 r. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wojewody Podlaskiego polegającą na nierozpatrzenia jego wniosku z 5 kwietnia 2007 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] i [...].
W dniu 24 marca 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynęła do sądu decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2009 r. wydana w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. Jak wskazał Sąd stosownie do art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 2 tego przepisu lub gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe - pkt 3. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, jeżeli po wniesieniu skargi zaistnieją okoliczności powodujące niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe niewątpliwie w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji lub dokonania czynności po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd.
Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. W niniejszej sprawie Wojewoda Podlaski po wniesieniu skargi przez J. B. zarzucającej bezczynność polegającą na nierozpatrzeniu jego wniosku z 5 kwietnia 2007 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., wydał w dniu [...] marca 2009 r. decyzję w przedmiocie wznowienia tego postępowania. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Od powyższego postanowienia J. B. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając je w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucając naruszenie:
- 1) Art. 45 ust.1 Konstytucji w zw. z art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego w następstwie pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu umorzeniem postępowania, bez stwierdzenia zaistnienia lub braku zaistnienia zarzucanej bezczynności.
- 2) Art. 135 p.p.s.a. przez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, mimo iż nie zostały usunięte wszystkie bezczynności w granicach sprawy i zachodziła potrzeba wydania wyroku nakładającego obowiązek załatwienia nierozpoznanej części wniosku o wznowienie postępowania i wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania celem rozstrzygnięcia wyrokiem o wszystkich zarzutach bezczynności zgłaszanych w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym przez J. B. oraz zasądzenie od skarżonego organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów pełnomocnika według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zgodnie z art.4171 § 3 Kodeksu cywilnego: "Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z prawem niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej." Zaś w świetle art.3 § 2 pkt 1 i 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne oraz bezczynność organów. Z tychże przepisów w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wynika, że konstytucyjne prawo do sądu, w zakresie odszkodowania za bezczynność organu administracji publicznej, po wniesieniu skargi, jest uzależnione od stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności. Tak zatem mimo zaistnienia bezprzedmiotowości wydawania wyroku o jakim mowa w art.149 p.p.s.a. zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania obowiązku wynikających z przepisów prawa istnieje konieczność wydania wyroku potwierdzającego fakt bezczynności i jej okres, jako niezbędnego do celów odszkodowawczych w postępowaniu cywilnym.
Wojewoda Podlaski przez wydanie w dniu [...] marca 2009 r. decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego usunął wszystkich bezczynności tego postępowania. J. B. nie jest zadowolony z załatwienia jego sprawy przez Wojewodę Podlaskiego decyzją umarzającą postępowanie. Uważa, że przez cały czas od siedmiu lat Wojewoda Podlaski wykorzystuje wszystkie instrumenty prawne, aby doprowadzić do przedawnienia sprawy. Niezależnie od kwestionowania umorzenia postępowania administracyjnego na drodze odwoławczej, skarżący ma prawo żądać zabezpieczenia swoich praw, przez wstrzymanie dalszego wykonywania spornej decyzji komunalizacyjnej. Tymczasem Wojewoda Podlaski, mimo wielu żądań, nadal pozostaje w kwestii wstrzymania wykonania decyzji bezczynny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że postępowanie w sprawie bezczynności organu staje się bezprzedmiotowe w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji lub dokonania czynności - po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Sytuacja opisana na wstępie zachodzi w sprawie niniejszej, ponieważ po wniesieniu przez J. B. w dniu 20 stycznia 2009 r. skargi na bezczynności Wojewody Podlaskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie własności nieruchomości Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2009 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania.
Kwestia rodzaju rozstrzygnięcia w przypadku, gdy organ po wniesieniu skargi na bezczynność dokonał czynności lub wydał akt była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2006 r. (sygn. akt I OPS 6/08), w której wyrażono pogląd, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono m.in., iż stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to – mimo, że pozostawał on w zwłoce - przestaje tkwić w bezczynności. Postępowanie sadowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się więc bezprzedmiotowe również i z tego powodu i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd wyrażony w powyższej uchwale. Zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest więc nieusprawiedliwiony.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że skoro organ, któremu zarzucono bezczynność wydał decyzję i Sąd uznając dalsze postępowanie w sprawie bezczynności za bezprzedmiotowe umorzył postępowanie, to nie mógł jednocześnie – jak tego oczekiwał skarżący – wypowiadać się czy zarzucona organowi bezczynność miała miejsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które dawały podstawę do wydania kwestionowanego postanowienia.
Nie można podzielić wyrażonego w skardze kasacyjnej poglądu, że w sprawie tej doszło do naruszenia przez Sąd art. 45 ust.1 Konstytucji w zw. z art.161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego. Należy także zauważyć, że decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2009 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania kończy postępowanie w tym zakresie, uniemożliwiając również orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji zapadłej w postępowaniu objętym wznowieniem. Kwestia, że skarżący jest niezadowolony z decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2009 r. o umorzeniu postępowania wznowieniowego pozostaje natomiast poza zakresem przedmiotu sprawy niniejszej, którym jest bezczynność organu i prawidłowość tej decyzji nie podlega ocenie w tej sprawie.
W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku umarzając zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Wojewody Podlaskiego nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną należało oddalić.