Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 991/12

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2210/11 oddalił skargę A. J. na rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysługi lat i wzrostu uposażenia.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Komendant Powiatowy Policji w G. rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] działając na podstawie § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), ustalił A. J., na dzień przyjęcia do służby [...] maja 1991 r., łączną wysługę lat, uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego w wymiarze 2 lat, 3 miesięcy i [...] dni oraz określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] stycznia 2011 r. w wysokości 21 %. Do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego, policjantowi na dzień przyjęcia do służby [...] maja 1991 r. zaliczono okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] listopada 1990 r. do dnia [...] maja 1991 r., tj. 6 miesięcy; okres pełnienia służby wojskowej od dnia [...] stycznia 1989 r. do dnia [...] października 1990 r., tj. 1 rok, 9 miesięcy i [...] dni oraz jeden dzień służby w Policji. Łącznie wysługa na dzień przyjęcia do służby wynosiła 2 lata, 3 miesiące i [...] dni, natomiast łączna wysługa na dzień [...] stycznia 2011 r. wynosiła 22 lata i [...] dni.

Od powyższego rozkazu personalnego A. J. wniósł odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, w którym domagał się jego zmiany, poprzez zaliczenie do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu wykonywania praktyk podczas nauki w Zasadniczej Szkole Mechanizacji Rolnictwa w [...] od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. oraz okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. i podwyższenie wysokości uposażenia zasadniczego.

[...] Komendant Wojewódzki Policji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania strony i rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu rozkazu wskazał na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) oraz § 4 i § 5 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. Stwierdził, iż określone w odwołaniu okresy nie mogą być uwzględnione do wysługi lat. Podał, że A. J. był uczniem Zasadniczej Szkoły Mechanizacji Rolnictwa w [...] od dnia [...] września 1982 r. do [...] czerwca 1985 r. i na potwierdzenie tego faktu przedłożył dokumenty w postaci świadectwa ukończenia szkoły oraz zaświadczenia Dyrektora tej Szkoły z którego wynika, że we wskazanym okresie był on uczniem i w trakcie nauki 2 razy w tygodniu odbywał praktyki zawodowe w warsztatach szkolnych.

W ocenie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji powyższe dokumenty nie mogą stanowić podstawy zaliczenia przedmiotowego okresu do wysługi lat, jako okresu nauki zawodu, gdyż wyżej wymieniony nie udowodnił, że okres nauki w szkole był jednocześnie okresem nauki zawodu, wykonywanej na podstawie umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego. Z obowiązujących w okresie, gdy A. J. kształcił się w szkole zasadniczej, przepisów prawnych dotyczących nauki zawodu pracowników młodocianych, tj. Kodeksu pracy i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia (Dz. U. Nr 37 poz. 219 ze zm.) wynika bowiem, że zakład pracy był zobowiązany zawrzeć z pracownikiem młodocianym pisemną umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, która powinna określać: rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy), czas trwania przygotowania zawodowego, sposób dokształcania teoretycznego młodocianego i wysokość wynagrodzenia.

Po zakończeniu nauki zawodu młodociany pracownik otrzymywał świadectwo jej ukończenia oraz świadectwo pracy. A. J. nie przedłożył umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego – nauki zawodu, ani świadectwa jej ukończenia. Zawarte w zaświadczeniu Dyrektora Zasadniczej Szkoły Mechanizacji Rolnictwa w [...] stwierdzenie, że wyżej wymieniony w trakcie nauki dwa razy w tygodniu odbywał praktyki w warsztatach szkolnych nie stanowi podstawy do uznania, że był on pracownikiem młodocianym, który ukończył naukę zawodu. Odbywanie praktyk szkolnych przez ucznia nie jest bowiem tożsame z zatrudnieniem pracownika młodocianego w celu nauki zawodu.

Odnosząc się do żądania odwołującego się dotyczącego zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. organ odwoławczy podał, że w świetle art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), w związku z powołanym § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r., w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) do wysługi lat w służbie w Policji wlicza się okresy zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. Wskazał, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 września 1998r. sygn. akt II UKN 230/98 wyraził pogląd, że praca funkcjonariusza w gospodarstwie rolnym powinna być oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania.

Zdaniem organu odwoławczego konsekwencją takiego poglądu stała się konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów obowiązujących do dnia 1 stycznia 1991 r., tj. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2 tej ustawy, domownikiem był członek rodziny rolnika i inna osoba pracująca w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyła 16 lat, nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jej główne źródło utrzymania. Poszczególne elementy definiujące to pojęcie musiały wystąpić łącznie. Niezbędnym wymogiem uznania danej osoby za domownika było między innymi to, że utrzymał się on głównie z pracy w gospodarstwie rolnym.

Przy czym stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zmianami), praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Oznacza to, że w świetle stanu prawnego, obowiązującego do końca 1990 r. A. J nie mógł być uznany za domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej, gdyż z jego akt osobowych bezspornie wynika, iż w przedmiotowym okresie od dnia [...] czerwca 1985 r. do [...] dnia stycznia 1989 r. kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Skutkowało to niemożnością zaliczenia mu wskazanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że kwestia niezaliczenia A. J. do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu wykonywania praktyk podczas nauki w Zasadniczej Szkole Mechanizacji Rolnictwa w [...] od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. oraz okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. była przedmiotem rozkazu personalnego [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymanego w mocy rozkazem personalnym Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Na skutek wniesienia przez A. J. skargi na ten rozkaz personalny sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 skargę oddalił.

W konsekwencji [...] Komendant Wojewódzki Policji uznał, że ustalenie A. J. przez Komendanta Powiatowego Policji w G. rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stał się przedmiotem skargi, wniesionej przez A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:

1. 1) sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na błędnym przyjęciu, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym w latach 1985 – 1988 nie stanowiła jego głównego źródła utrzymania, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż we wskazanym okresie pracował w tym gospodarstwie i praca ta stanowiła jego główne źródło utrzymania (kształcił się w tym okresie w systemie wieczorowym, co nie stało na przeszkodzie w podejmowaniu pracy w gospodarstwie rolnym),
2. 2) naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, co prowadziło do ustalenia, że skarżący w okresie uczęszczania do Zasadniczej Szkoły Mechanizacji Rolnictwa w [...] od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. nie był pracownikiem, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż we wskazanym okresie odbywał on praktyczną naukę zawodu, pozwalającą uznać go za pracownika oraz poprzez uznanie, że w okresie od [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. nie był on osobą pracującą w gospodarstwie rolnym, w sytuacji, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż we wskazanym okresie był on osobą pracującą w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika;
3. 3) obrazę prawa materialnego – § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do uznania, że ww. okres pracy w ZSMR w [...] oraz okres pracy w gospodarstwie rolnym, zbiegający się z pobieraniem nauki w Technikum Ogrodniczym w [...], nie podlega zaliczeniu do wysługi lat podczas, gdy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa okres ten należało zaliczyć do wysługi lat;
4. 4) obrazę prawa materialnego – § 5 ust. 3 w związku z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, poprzez dokonanie ponownego ustalenia w zakresie wysługi lat oraz poszczególnych okresów składowych, w sytuacji gdy wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie rozkazów personalnych organów obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

[...] Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozkazie personalnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku w pierwszej kolejności wskazał, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.

Sąd pierwszej instancji podał, że z akt sprawy wynika, iż Komendant Powiatowy Policji w G. rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] zaliczył skarżącemu na dzień [...] czerwca 1999 r. do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, 16 lat, 9 miesięcy i [...]. Do wysługi lat wliczył skarżącemu okres nauki zawodu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. (2 lata, 9 miesięcy i [...] dni) oraz okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. (3 lata, 6 miesięcy i [...] dni). [...] Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], a Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu tego rozkazu organ wskazał, że wliczenie A. J. do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresu nauki zawodu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem § 74 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 1997 r. nr 29 w sprawie przebiegu służby, praw i obowiązków policjantów, zawieszenia w czynnościach służbowych oraz zaliczenia okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

Natomiast wliczenie okresu od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. jako pracy wykonywanej w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz.310) w związku z § 74 ust. 2 pkt 4 ww. zarządzenia z dnia 11 czerwca 1997 r.

Powyższy rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] stał się przedmiotem skargi wniesionej przez A. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 skargę oddalił. Sąd uznał zatem, że zapadłe w trybie nadzorczym rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w świetle art. 156 § 1 K.p.a., czynność dotknięta nieważnością nie powoduje żadnych uznanych przez prawo skutków, jest traktowana jako niebyła i nikogo niewiążąca z mocy samego prawa. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek nieważności decyzji daje podstawę do obowiązkowego obalenia tego aktu ze skutkiem wstecznym ex tunc. Oznacza to, że z chwilą uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność wadliwej decyzji skutki faktyczne, które dotąd były uznawane za skutki prawne, przestają mieć taki charakter, a sprawa zakończona wyeliminowaną z obrotu prawnego decyzją podlega ponownemu rozpoznaniu. W zaistniałej sytuacji rozkaz personalny pierwotnie ustalający skarżącemu wysługę lat został wyeliminowany z obrotu prawnego, a to z kolei nakładało na Komendanta Powiatowego Policji w G. obowiązek ponownego ustalenia mu na dzień przyjęcia do służby łącznej wysługi lat, uwzględnianej przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

Do tego obligował organ przepis art. 101 ust. 1 ustawy o Policji w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu rozporządzenia, wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu.

Z kolei przepis § 5 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nieudokumentowanych okresów, o których mowa w ust.

1. Termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu (ust. 4). Dalszy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat w Policji nie wymaga wydania odrębnej decyzji (ust. 5).

W ocenie Sądu pierwszej instancji uwzględniając powyższe regulacje prawne, Komendant Powiatowy Policji w G. prawidłowo ustalił skarżącemu na dzień przyjęcia do służby, tj. na dzień [...] maja 1991 r. łączną wysługę lat, uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego w wymiarze 2 lat, 3 miesięcy i [...] dni i określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] stycznia 2011 r. w wysokości 21 %. Przy czym organ, będąc związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII 65/10, nie miał podstaw do zaliczenia skarżącemu spornych okresów od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. (wykonywania praktyk w podczas nauki w Zasadniczej Szkole Mechanizacji Rolnictwa w [...]) oraz od dnia [...] czerwca 1985 do dnia [...] stycznia 1989 r. (pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym przypadającej na okres pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej), albowiem ta kwestia została już przesądzona prawomocnym orzeczeniem sądowym.

W kolejnym postępowaniu organ nie mógł zatem rozstrzygnąć sprawy zaliczenia skarżącemu spornych okresów do wysługi lat inaczej, niż uczyniono to w decyzji poddanej kontroli sądowej w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 65/10.

Mając powyższe na uwadze, uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. J., reprezentowany przez adwokata, i zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 P.p.s.a., zarzucił:

1. - naruszenie art. 170 P.p.s.a. co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegające na przyjęciu, że Sąd pierwszej instancji uznał, że kwestia niezaliczenia A. J. do łącznej wysługi lat, wykonywania praktyk w Zasadniczej Szkole Mechanizacji Rolnictwa w [...] w okresie od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. oraz okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r., została przesądzona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt VIII SA/Wa 65/10, w sytuacji gdy wyżej wskazany wyrok został wydany w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] i nie przesądzał o zasadności zaliczenia do wysługi lat skarżącemu wyżej wskazanych okresów;
2. - naruszenie art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a., co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji, pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono kwestii zasadności uznania okresu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. jako okresu nauki zawodu, wykonywanej na podstawie umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego oraz okresu od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. jako okresu zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r.;
3. - naruszenie prawa materialnego, a to: § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra

Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do zaakceptowania stanowiska organu odwoławczego, a w konsekwencji do uznania, że okres pracy A. J. od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. nie podlega zaliczeniu do wysługi lat, w sytuacji gdy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa okres ten należało zaliczyć do wysługi lat oraz do uznania, iż okres pracy A. J. od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. nie podlega zaliczeniu do wysługi lat, w sytuacji gdy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów prawa okres ten należało zaliczyć do wysługi lat.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że art. 170 P.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt II CKN 655/98, Lex nr 51062). Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 został wydany w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] i nie przesądzał o zasadności zaliczenia skarżącemu do wysługi lat wyżej wymienionych okresów.

Przedmiotowy wyrok utrzymał jedynie w obiegu prawnym decyzję organu drugiej instancji, utrzymującą w mocy rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. stwierdzający nieważność rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...]. Z uwagi na powyższe uznać należy, iż kwestia zaliczenia skarżącemu przedmiotowych okresów do wysługi lat nie została ukształtowana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie o sygnaturze akt VIII SA/Wa 65/10 i tym samym zarówno organy, jak i Sąd pierwszej instancji, nie były związane żadnymi ustaleniami w tym zakresie.

W ocenie autora skargi kasacyjnej naruszenie art. 170 P.p.s.a. w efekcie doprowadziło do braku rozważenia i oceny całego materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia kwestii zasadności uznania okresu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. jako okresu nauki zawodu, wykonywanej na podstawie umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego oraz okresu od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. jako okresu zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. Skarżący wskazał, że uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej w systemie wieczorowym, a więc w trybie innym niż dzienny, a więc nadal pozostawał osobą pracującą w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Przyznał, że wprawdzie nie przedłożył zawartej na piśmie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, to jednak złożył zaświadczenie, z którego wynika, że w okresie 1982 – 1985 wykonywał pracę właśnie w celu przygotowania do zawodu.

Nie można było zatem uznać, iż nie udowodnił on, że omawiany okres nauki w szkole zawodowej był jednocześnie okresem nauki zawodu, w sytuacji, gdy przedstawił wyżej wymienione zaświadczenie, a więc jedyny dowód jaki posiadał. Nie sposób natomiast wymagać, aby mógł on powyższą okoliczność udowodnić tylko i wyłącznie za pomocą świadectwa ukończenia tej nauki i świadectwa pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Ocena zasadności zarzutu naruszenia art. 170 P.p.s.a. sprowadza się do rozważenia, czy Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok, prawidłowo uznał, że w kwestii niezaliczenia A. J. do wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, okresu wykonywania praktyk podczas nauki w Zasadniczej Szkole Mechanizacji Rolnictwa w [...] od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. oraz okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. był związany prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10, którym oddalono skargę wyżej wymienionego na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymujący w mocy rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], stwierdzający nieważność rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], którym zaliczono A. J. wyżej wymienione okresy do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

Wskazać należy, iż moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że zarówno strony, jak i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Co do zasady wprawdzie stan związania jest ograniczony tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku i nie obejmuje jego motywów, to jednak dla prawidłowego odczytania sentencji należy kierować się jego uzasadnieniem. Związanie podmiotów o których mowa w tym przepisie, polega na związaniu ich dyspozycją zawartej w wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Podmioty te muszą zatem zaakceptować to, że dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym wyroku.

W związku z tym, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, LEX nr 74492). Przyjęcie odmiennego poglądu skutkowałoby tym, że wyroki sądowe miałyby jedynie charakter opiniujący, a nie stanowczy i imperatywny.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż niesporne jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 oddalił skargę A. J. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymujący w mocy rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], stwierdzający nieważność rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji G. z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...], którym zaliczono wyżej wymienionemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okres nauki zawodu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. (2 lata, 9 miesięcy i [...] dni) oraz okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r. (3 lata, 6 miesięcy i [...] dni).

Sąd zaaprobował stanowisko organów, które uznały, że wliczenie A. J. do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresu nauki zawodu od dnia [...] września 1982 r. do dnia [...] czerwca 1985 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem § 74 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 1997 r. nr 29 w sprawie przebiegu służby, praw i obowiązków policjantów, zawieszenia w czynnościach służbowych oraz zaliczenia okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. Przepis ten uprawniał do zaliczenia do wysługi lat zakończonych okresów zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy, a okresy pracy wykonywanej równocześnie w wymiarze czasu pracy, nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, sumowało się.

W świetle obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lutego 1974 r. w sprawie zasad organizowania w zakładach pracy praktycznej nauki zawodu dla uczniów szkół zawodowych (Dz. U. Nr 9, poz.

53) praktyczna nauka zawodu nie stanowiła nawiązania stosunku pracy. Tym samym okres nauki skarżącego w zasadniczej szkole zawodowej połączonej z praktyczną nauką zawodu nie mógł być traktowany jako okres zatrudnienia w rozumieniu powołanego paragrafu zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 1997 r. nr 29. Nie podlegał on zatem wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, z mocy odrębnych przepisów. Do tejże wysługi podlegał natomiast wliczeniu okres nauki zawodu młodocianych, o którym mowa w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 1974 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 37, poz. 219 ze zm.). W takim przypadku z młodocianym zawierano pisemną umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Jednakże skarżący nie dysponował zarówno taką umową, jak i jakimkolwiek dokumentem potwierdzającym fakt świadczenia przez niego pracy jako młodociany pracownik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił również stanowisko organów, które uznały, że wliczenie skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresu od dnia [...] czerwca 1985 r. do dnia [...] stycznia 1989 r., jako pracy wykonywanej w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy w związku z § 74 ust. 2 pkt 4 ww. zarządzenia z dnia 11 czerwca 1997 r. nr 29. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na mocy odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Odrębnym przepisem w rozumieniu cytowanego zarządzenia jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), która w art. 1 ust. 1 pkt 3 przewiduje wliczenie pracownikowi przypadających po dniu 31 grudnia 1982 r. okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Definicję domownika określał obowiązujący w momencie wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Przy czym § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zm.) stanowił, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Skoro ze świadectwa dojrzałości skarżącego wynika, że w 1988 r. ukończył on 3-letnie Technikum Ogrodnicze dla Pracujących w [...], to oznacza, że w latach 1985 – 1988 był uczniem szkoły ponadpodstawowej.

Nie można było zatem uznać, że pracował on w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika i wliczyć powołany wyżej okres do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanej sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 została przesądzona kwestia nieważności rozkazu personalnego zaliczającego skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresy nauki w szkole oraz pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając kolejną skargę A. J., tym razem na rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], utrzymujący w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego (wydany po wyeliminowaniu z obrotu prawnego rozkazu personalnego z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...]), prawidłowo uznał, że na podstawie art. 170 P.p.s.a. zarówno strony, jak i sąd, są związane wyrokiem tego Sądu z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10.

W niniejszej sprawie – wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej – zarówno organ, jak i sąd, nie mógł bowiem ponownie ustalać i oceniać, czy w świetle wskazanych przepisów dopuszczalne było wliczenie skarżącemu do wysługi lat wyżej wymienionych okresów, gdyż kwestia ta została już prawomocnie przesądzona w powołanym wyroku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 170 P.p.s.a. jest bezzasadny.

W związku z powyższym, zamierzonego skutku nie mogły odnieść pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 134 § 1 w związku z art. 151 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, oraz art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz § 4 ust. 5 (błędnie podano § 5 ust.

4) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalenia wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zawodowego. W istocie stanowiły one niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 65/10 i w sposób oczywisty zmierzały do zakwestionowania wyrażonego w nim stanowiska wskazującego na niemożność zaliczenia skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, okresów nauki w szkole oraz pracy w gospodarstwie rolnym.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.