Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy [...], a Burmistrzem Miasta i Gminy [...] i wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku S. i M.B. z zakresu pomocy społecznej.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz akt sprawy, w dniu 18 sierpnia 2010 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]wpłynął wniosek S. i M.B. dotyczący przyznania odszkodowania z tytułu zalania piwnicy w budynku.
Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2010 r. Wójt Gminy [...] uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie świadczenia z pomocy społecznej i przekazał wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Organ wskazał, że wnioskodawcy nie zamieszkują na terenie Gminy [...]. Strony są zameldowane jak również zamieszkują z zamiarem stałego pobytu w gminie [...], a zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, i z tego względu istnieją przesłanki do uznania gminy [...] jako właściwej do rozpatrzenia wniosku S. i M.B..
Pismem z dnia 2 września 2010 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] odesłał powyższe postanowienie wraz z aktami Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...]uznając, iż nie jest właściwy do rozpoznania wniosku S. i M.B..
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wskazano, iż ze względu na treść art. 21 § 1 Kpa właściwym do rozpoznania wniosku S. i M,.B. jest Wójt Gminy [...] gdzie położona jest nieruchomość, której dotyczy wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Złożony przez Wójta Gminy [...] wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niedopuszczalny.
Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Negatywny spór kompetencyjny pojawia się zatem nie w każdym przypadku rozbieżności poglądów między organami administracji publicznej co do ich właściwości do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz tylko wówczas, gdy postanowienie o przekazaniu sprawy do innego organu (właściwego) zostało utrzymane w mocy w postępowaniu zażaleniowym, albo stało się ostateczne w skutek upływu terminu do wniesienia zażalenia. Jedynie bowiem w takim przypadku można uznać, iż konkretne podanie w danej sprawie administracyjnej zostało skutecznie przekazane do innego organu administracji.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W przypadku gdy organ, do którego wniesiono podanie uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w danej sprawie.
Przekazanie podania do innego organu w trybie art. 65 § 1 k.p.a. może nastąpić po wykluczeniu przez organ, do którego wpłynęło podanie, swojej właściwości i po jednoznacznym, opartym na przepisach prawa ustaleniu, iż organem właściwym jest inny organ, do którego przekazuje się sprawę. Organ, do którego przekazano podanie w trybie art. 65 § 1 k.p.a., nie ma już takich kompetencji (obowiązku), jak organ, który przekazał mu podanie (sprawę) w oparciu o powyższy przepis. Organ, któremu przekazano podanie (sprawę) jest związany postanowieniem o przekazaniu, gdyż istnieje domniemanie, że organ przekazujący prawidłowo ustalił organ właściwy. Zmienić ten stan może jedynie zaskarżenie postanowienia o przekazaniu w toku instancji lub w trybie nadzwyczajnym. Na postanowienie o przekazaniu sprawy do organu właściwego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przysługuje stronie zażalenie, a następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zaskarżenie postanowienia o przekazaniu według właściwości, powoduje taki stan rzeczy, iż w tym przedmiocie toczy się postępowanie, przed którego zakończeniem niedopuszczalne jest złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość (sporu kompetencyjnego) przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 15 § 1 i 2 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie, postanowieniem wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Wójt Gminy [...] uznał swoja niewłaściwość i przekazał sprawę Państwa B. dotyczącą zasiłku celowego, OPS w [...]. Jak wynika z akt sprawy, na powyższe postanowienie nie zostało wniesione zażalenie, zatem stało się ono ostateczne i wiązało Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Zatem jedynym legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość był Burmistrz Miasta i Gminy [...].
Powyższe oznacza, że nie zaistniał między wyżej wskazanymi organami jednostki samorządu terytorialnego spór o właściwość w rozumieniu art. 4 P.p.s.a., a zatem wniosek w tym zakresie złożony przez Wójta Gminy [...] jest niedopuszczalny.
Ubocznie należy zauważyć, że rozstrzygnięcie ewentualnego sporu sprowadzałoby się do ustalenia organu właściwego do załatwienia sprawy dotyczącej przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Wynika to jednoznacznie z wniosku S. i M.B., jak i z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, w którym wnioskodawcy wskazali, iż oczekują wypłaty zasiłku celowego w związku ze zdarzeniem losowym (zalanie piwnicy).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwa do przyznania świadczenia jest gmina ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Osobami ubiegającymi się o świadczenie z pomocy społecznej są S. i M.B.. Wnioskodawcy zameldowani są na pobyt stały w [...] przy ul. [...]. Natomiast jak wynika z oświadczenia wnioskodawców, z nieruchomości położonej w [...] korzystają w weekendy i urlopy.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". W konsekwencji przy ustalaniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
Zważywszy zatem na fakt, iż miejscowością, z którą wnioskodawcy łączą zamiar stałego pobytu jest Gmina [...], należy stwierdzić, że miejscowość ta jest miejscem zamieszkania S. i M.B. w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego.
Brak jest podstaw do stosowania w tej sprawie przepisów art. 21 Kpa, gdyż przepis art. 101 ustawy o pomocy społecznej stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kpa. Przyjmuje się bowiem, że co prawda art. 21 Kpa określa zasady ustalania właściwości organów administracji publicznej, to jednak przepisy zawarte w ustawach prawa administracyjnego materialnego mogą wprowadzać odmienne reguły ustalania właściwości miejscowej. W takim przypadku przepisy szczególne mają w tym zakresie pierwszeństwo przed przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego od wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).