Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2019 r. Wójt Gminy Zabierzów, w oparciu o art. 22 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu Wójt Gminy Z. wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2018 r. otrzymał wniosek Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego pod adresem R., u. [...]. z M. B., która ubiega się o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w [...]. Wywiad środowiskowy wraz z zebraną dokumentacją został przesłany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. GOPS w [...] przekazał sprawę do rozpatrzenia GOPS w [...], wskazując, że M. B. pomimo zameldowania na pobyt stały pod adresem [...] nie zamieszkuje tam, a jej centrum życiowym jest miejscowość R., ul. [...].
Tymczasem z zebranych w sprawie informacji jednoznacznie wynika, że miejscem zamieszkania M. B. była i jest Gmina B. Pobyt M. B. u syna w miejscowości R. związany jest jedynie z obecnym stanem zdrowia wnioskodawczyni oraz sytuacją rodzinną w jakiej się znalazła. M. B. dotychczas mieszkała w należącym do niej domu w B. z córką i mężem, którzy sprawowali nad nią opiekę, jednak w ostatnim czasie oboje zmarli. Syn M. B. mieszka w R. w odległości ok. 300 km i nie był w stanie zapewnić matce opieki w jej miejscu zamieszkania, a sama M. B. z uwagi na stan zdrowia nie mogła pozostać w dotychczasowym miejscu zamieszkania i tam oczekiwać na miejsce w domu pomocy społecznej. Syn R. B. zabrał matkę do siebie w październiku 2018 r. na okres przejściowy, tj. do momentu umieszczenia w domu pomocy społecznej. M. B. w czasie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...] grudnia 2018 r. oświadczyła na piśmie, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, dom w B. stanowi współwłasność jej i jej zmarłego męża, a jej pobyt u syna w R. związany jest z sytuacją zdrowotną i rodzinną.
W świetle powyższych okoliczności zdaniem Wójta Gminy Z. nie można przyjąć, że M. B. przebywa w miejscowości R. z zamiarem stałego pobytu, a jej miejscem zamieszkania jest B. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy B. wniósł o wskazanie Wójt Gminy Z. jako organu właściwego w sprawie.
W uzasadnieniu podał, że zgodnie z przedłożoną dokumentacją tj. kwestionariuszem rodzinnego wywiadu środowiskowego, oświadczeniem majątkowym oraz oświadczeniem o sytuacji zdrowotnej i rodzinnej zainteresowanej wynika, że przebywa ona u syna pod adresem R., ul. [...], bez zamiaru powrotu do miejsca stałego pobytu, tj. do [...]. Organowi z urzędu wiadomym jest przy tym, że dom mieszkalny i działka będące po śmierci męża w połowie własnością M. B. pod adresem [...] jest wystawiony do sprzedaży - na ogrodzeniu nieruchomości jest przytwierdzona tablica z napisem "DO SPRZEDANIA" z podanym numerem telefonu komórkowego. Należy zatem przyjąć, że M. B. przebywa w miejscowości R.., ul. [...] z zamiarem stałego pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny), lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.).
W niniejszej sprawie spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem zarówno Wójt Gminy Z., jak i Wójt Gminy B. uznają się za organy niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku M. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508; dalej: "u.p.s."), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje przy tym pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym – wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa – należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Z akt sprawy wynika, że M. B. od października 2018 r. mieszka w miejscowości R. u syna R. B., albowiem z uwagi na stan zdrowia potrzebuje stałej opieki. Jak sama wskazuje, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Z uwagi na sytuację zdrowotną wnioskodawczyni nie może więc powrócić do domu w B. i tam oczekiwać na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Również okoliczność, że należący do M. B. dom został wystawiony na sprzedaż wskazuje, że wnioskodawczyni opuściła miejsce zamieszkania w B. w sposób definitywny, bez zamiaru powrotu. Natomiast zameldowanie samo w sobie nie może przesądzać o tym, w którym miejscu znajduje się centrum życiowe zainteresowanej. Meldunek posiada bowiem jedynie znaczenie rejestracyjne.
W konsekwencji należało uznać, że to gmina Z. stanowi aktualnie centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej. W chwili obecnej, ze względu na stan zdrowia zainteresowanej, nie można przyjąć odmiennego stanowiska (art. 25 ustawy Kodeks cywilny).
Z art. 59 ust. 1 u.p.s. wynika, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki. Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 101 ust. 1 w związku z art. 59 ust. 1 u.p.s. jest Wójt Gminy Z. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.