Uzasadnienie
Prezydent Miasta Olsztyn wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Olsztyn – Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Olsztynie a Prezydentem Miasta Łodzi – Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi przez wskazanie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi jako organu właściwego do udzielenia pomocy finansowej – zasiłku okresowego W. D. W uzasadnieniu podniesiono, iż postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r., Kierownik Działu Pomocy Materialnej i Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej Filia Ł. – G. przekazał do załatwienia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Olsztynie w/w wniosek, bowiem nie jest on właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy, albowiem W. D. posiada adres zameldowania w O. przy ul.[...], a obecnie tylko tymczasowo przebywa u znajomych w Ł. przy ul. [...]. Ponadto jego sytuacja nie jest niecierpiąca zwłoki by zastosować art. 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.
Zdaniem wnioskodawcy, przekazanie sprawy przez Kierownika postanowieniem z dnia 21 maja 2010 r. jest niewłaściwe. Z ustaleń wnioskodawcy jednoznacznie wynika, iż W. D. jest żonaty, posiada wykształcenie zasadnicze – zawodowe – wyuczony zawód fryzjer. Od ponad 7 lat mieszka w Ł. Wspólnie z żoną oraz dwójką dzieci zamieszkiwał w Ł. przy ul. [...], do którego to lokalu tytuł własności ma teściowa, z którą aktualnie wymieniony ma konflikt i z racji tego nie może przebywać w powyższym lokalu. Ponadto oświadczył, iż jest w trakcie rozwodu, zaś na rzecz małoletnich dzieci nie płaci alimentów, gdyż są niezasądzone. Od 17 maja 2010 r. przebywa u znajomych A. i D. J. pod adresem Ł., ul. [...], w mieszkaniu kwaterunkowym, w którym, zgodnie z oświadczeniem A. J., może przebywać do czas znalezienia pracy i mieszkania. Ponadto W. D. nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w Ł., który odmówił jego zarejestrowania w decyzji z dnia [...] maja 2010 r. z uwagi na miejsce zameldowania w O., jednakże posiada on status osoby bezrobotnej. W. D. oświadczył, iż nie może się zarejestrować w O. z powodu barku środków finansowych tj. kwoty 120 zł na podróż.
Zdaniem wnioskodawcy, organ wydając postanowienie kierował się wyłącznie miejscem stałego zameldowania, które jest u matki w O., zaś zupełnie pominął inne okoliczności faktyczne istotne dla określenia właściwego organu.
Argumentacja Kierownika byłaby zasadna z uwagi na miejsce zameldowania, gdyby W. D. był osobą bezdomną, bowiem zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Natomiast definicja osoby bezdomnej przewidziana w art. 6 pkt 8 cyt. ustawy nie ma zastosowania do wymienionego, bowiem jest on zameldowany na pobyt stały i nie ma żadnych informacji jakoby w miejscu stałego zameldowania nie mógł zamieszkiwać.
W związku z tym konieczne jest ustalenie właściwości miejscowej gminy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, na podstawie art. 25 K.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zaś zameldowanie nie oznacza zamieszkiwania co powoduje niemożność ustalenia miejsca zamieszkania osoby fizycznej.
Z wywiadu środowiskowego jak również z oświadczenia wynika, iż W. D. zamieszkuje wraz z rodziną od 7 lat w Łodzi, obecnie jest w trakcie rozwodu, ale pracy poszukuje na terenie Miasta Ł. o czym świadczy chociażby próba zarejestrowania jako osoba bezrobotna, zamieszkiwanie u znajomych w Ł. do czasu znalezienia pracy i mieszkania. Te okoliczności świadczą również o tym, iż wymieniony traktuje miasto Ł. jako centrum swoich spraw życiowych i osobistych, zaś z miastem O. łączy go tylko meldunek i fakt zamieszkiwania tam rodziców, z którymi utrzymuje sporadyczny kontakt.
W odpowiedzi na wniosek wskazano, iż przy ocenie mającej na celu ustalenie miejsca zamieszkania należy brać pod uwagę takie okoliczności jak zaspokajanie swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzenie działalności zawodowej czy posiadania składników majątkowych w określonym miejscu. W ramach zaś dokonywanej oceny całokształtu nie można wyłączyć adresu zameldowania. W toku postępowania ustalono, iż W. D., pomimo, że od 7 lat przebywa na terenie Ł., w dalszym ciągu jest zameldowany na stałe w O. przy ul. [...]. Obecnie nie dysponując uprawnieniami do lokalu mieszkalnego przebywa u swoich znajomych w Ł. przy ul. [...], jest osobą bezrobotną i nie może się zarejestrować w Urzędzie Pracy w Ł. z uwagi na zameldowanie w O., z którego nie chce zrezygnować, pomimo, iż wymeldowanie pozwoliłoby uzyskać mu pomoc w poszukiwaniu pracy na terenie Ł. Co świadczy o tym, iż będąc w trudnej sytuacji życiowej, nie chce rezygnować z łączących go z O. więzów. Trudno więc traktować Ł. jako miejsce stabilnego ześrodkowania jego funkcji życiowych.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadkach, o których mowa w art. 101 ust. 3, można przyznać świadczenie wymienione w art. 37-42 i 47-50.
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Mając na względzie jednolitość systemu prawa należy odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tego pojęcia przez pryzmat art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej K.c.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.
Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać, że w okolicznościach tej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 K.c. spełnia w odniesieniu do W. D. miasto Ł. Z akt sprawy wynika, że W. D. od 7 lat mieszka w Ł. najpierw z rodziną zamieszkiwał przy ul. [...], obecnie przebywa u znajomych A. i D. J. przy ul. [...] do czasu znalezienia pracy i nowego lokum. Ponadto próbował zarejestrować się w Urzędzie Pracy w Ł. jako osoba bezrobotna. Te okoliczności ewidentnie świadczą o tym, że centrum życiowe W. D. mieści się w Ł., gdzie przebywa i mieszka, tam też utrzymuje kontakty ze swoimi małoletnimi dziećmi, a owo mieszkanie i przebywanie ma cechy założenia tam ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Brak zatrudnienia czy też brak wymeldowania z O. nie świadczy, wbrew twierdzeniu strony przeciwnej sporu, iż nie zamierza on związywać się z Gminą Ł. Tym bardziej, iż w okolicznościach faktycznych sprawy w żadnym razie nie można przyjąć, że miejscem zamieszkania jest O., bowiem w tej miejscowości W. D. fizycznie nie przebywał od bardzo dawna, nie zamierza tam wracać, choć ma taką możliwość.
Oznacza to, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia złożonego przez W. D. wniosku o przyznanie zasiłku okresowego jest Prezydent Miasta Łodzi reprezentowany przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi.
Z tego względu na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.