Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2015 r. Prezydent Miasta Stargard Szczeciński wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Długołęka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia podania J.K. z dnia 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wskazał, że J.K. od 20 grudnia 2013 r. do 15 października 2014 r. przebywał w schronisku dla bezdomnych mężczyzn T. W dniu 15 października 2014 r. J.K. opuścił schronisko dla osób bezdomnych przy czym nie poinformował o tym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim. Ww. nie wskazał również nowego miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163) osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Uchybienie temu obowiązkowi stało się przyczyną odmowy dalszej wypłaty zasiłku stałego oraz opłaty składek zdrowotnych. Decyzja odmawiająca z dnia 29 grudnia 2014 r. [...] została wysłana na ostatni znany adres J.K. i dwukrotnie awizowana w dniu 12 stycznia 2015 r. oraz powtórnie 20 stycznia 2015 r. Z uwagi na niepodjęcie w terminie została zwrócona do tut. Ośrodka 2 lutego 2015 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 26 stycznia 2015 r. J.K. w dniu 10 lutego 2015 r. (tj. po terminie ustawowym) złożył odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, które 30 marca 2015 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia ww. odwołania. J.K. wnioskiem z dnia 19 stycznia 2015 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim o przesyłanie zasiłku stałego na podane konto bankowe, ponieważ przebywa przy ul. [...]. Wniosek w przedmiocie podjęcia wypłaty zasiłku stałego został uznany przez Ośrodek w Stargardzie Szczecińskim za wniosek o ponowne przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego. Jednocześnie organ w Stargardzie Szczecińskim uznał się za miejscowo niewłaściwy do jego rozpatrzenia i pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. znak: [...], przekazał przedmiotowy wniosek Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Długołęce. GOPS w Długołęce uznał, że J.K. nie ubiega się o przyznanie zasiłku stałego, a jedynie o przesyłanie zasiłku stałego już wcześniej przyznanego decyzją [...] z dnia 8 lipca 2014 r. Ponadto uzasadnił swoje działanie tym, że J.K. jest nadal osobą bezdomną, a w miejscu przebywania nie posiada "meldunku i nie jest to jego centrum życiowe". Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim nie podzielił tego stanowiska.
W odpowiedzi na wniosek Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Długołęce wniósł o uznanie za organ właściwy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim. Zwrócił on uwagę na uchybienia w procedowaniu w sprawie przez MOPS w Stargardzie Szczecińskim.
W piśmie z dni 9 czerwca 2015 r. Kierownik GOPS w Długołęce wskazał, że w miejscowości W., J.K. uzyskał tylko "kąt w pokoju i materace na podłodze u obcych ludzi", który trudno uznać za centrum aktywności życiowej osoby z zamiarem stałego zamieszkiwania.
W piśmie z dnia 26 czerwca 2015 r. Dyrektor MOPS w Stargardzie Szczecińskim niezgodził się ze stanowiskiem Kierownika GOPS w Długołęce. Zarazem wskazał, że od dnia 2 czerwca 2015 r. J.K. został umieszczony w Schronisku w Szczodrym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygając sprawę z wniosku w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zasady ustalania właściwości miejscowej organów administracji publicznej określają art. 21 § 1 i 2 k.p.a. Przepisy zawarte w ustawach materialnych mogą jednak wprowadzać odmienne reguły ustalania właściwości miejscowej lub regulować pewne odstępstwa od zasad ustalania właściwości miejscowej (patrz: Barbara Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 156). Stosownie do treści art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju.
Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).
Stosownie do treści art. 21 § 2 k.p.a., jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m. st. Warszawie (art. 21 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że w zakresie w jakim ustalenie organu właściwego miejscowo w sprawie nie jest możliwe w oparciu o przepisy cyt. ustawy o pomocy społecznej, to ustalanie właściwości miejscowej organu następuje na podstawie art. 21 § 1 i 2 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 18 listopada 2011 r., I OW 128/11).
W niniejszej sprawie brak jest możliwości ustalenia właściwości miejscowej w sposób określony w art. 21 § 1 k.p.a., gdyż J.K. nie posiada sprecyzowanego miejsca, w którym przebywałby z zamiarem stałego pobytu. Takim miejscem nie była w ocenie Sądu lokalizacja w miejscowości Wilczyce [...], o czym świadczy chociażby wskazane w piśmie Dyrektora MOPS w Stargardzie Szczecińskim z dnia 26 czerwca 2015 r. umieszczenie z dniem 2 czerwca 2015 r. wskazanej osoby w Schronisku [...] w Szczodrym, jak również oświadczenie J.K. z dnia 6 lutego 2015 r., że lokal w Wilczycy nie jest jego miejscem zamieszkania, lecz przebywa w nim tylko czasowo na okres zimy i nie ma zamiaru tu pozostać, zatem nie jest to jego "centrum życiowe". Zarazem nie posiadał J.K. innego miejsca, które w świetle akt można by uznać za jego ośrodek życiowy, w którym przebywa on ze stałym zamiarem. Tym samym zastosowanie znalazł art. 21 § 2 k.p.a., zgodnie z którym sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego – w niniejszej sprawie w przedmiocie zasiłku stałego. Zdarzeniem powodującym wszczęcie postępowania było wniesienie przez J.K. pisma z dnia 19 stycznia 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Stargardzie Szczecińskim w dniu 21 stycznia 2015 r. Tym samym właściwy w sprawie jest Prezydent Miasta Stargard Szczeciński, działający przez Dyrektora MOPS w Stargardzie Szczecińskim.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 21 § 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.