Postanowienie NSA z 16 stycznia 2008 r., I OW 101/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

z wniosku Starosty N. o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą N. a Starostą O. w przedmiocie udzielenia pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. M. w rodzinie zastępczej postanawia: wskazać Starostę O. jako organ właściwy do udzielenia pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania A. M. w rodzinie zastępczej.

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech Joanna Runge- Lissowska
Magdalena Cieślak protokolant

Uzasadnienie

Starosta Nidzicki wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Starostą O. co do właściwości organu w sprawie udzielania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka (A. M.) w rodzinie zastępczej.

W uzasadnienie wniosku Starosta N. wskazał, że w sprawie utworzenia rodziny zastępczej i umieszczenia w niej małoletniej A. M., ur. [...] i zameldowanej wraz z rodzicami w miejscowości Z., [...] B., w Powiecie O., Sąd Rejonowy w O. Wydział III Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r., sygn. akt III [...], obowiązki rodziny zastępczej powierzył dziadkom małoletniej - C. i H. M., zam. S. [...],[...] K., Powiat N..

Rodzinie zastępczej przysługuje miesięczna pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka (art. 78 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). W razie umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej (art. 86 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). W związku z tym Powiat N., na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, wystąpił do Powiatu O. z wnioskiem o zawarcie stosownego porozumienia w sprawie umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej i zwrotu ponoszonych wydatków. Powiat O. odmówił jednak zawarcia takiego porozumienia, wyjaśniając, że małoletnia A. M. przed umieszczeniem jej w rodzinie zastępczej, przebywała już w tej rodzinie, dlatego nie jest dzieckiem pochodzącym z Powiatu O..

Dziecko przed wydaniem postanowienia Sądu z dnia [...] kwietnia 2007 r. o umieszczeniu go w rodzinie zastępczej nigdy nie było zameldowane na terenie gminy K. w Powiecie N.. Dziecko zameldowane jest na pobyt stały w miejscowości Z. Powiat O. od dnia [...] kwietnia 1994 r. W związku z powyższym Powiat N. stoi na stanowisku, że Powiatem właściwym do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej jest Powiat O., gdyż:

• zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców. Sąd ograniczył rodzicom władzę rodzicielską dopiero postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r.;
• miejscem zamieszkania rodziców dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej jest Powiat O.;
• postępowanie o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej prowadził Sąd Rejonowy w O., uznając tym samym małoletnią za "swoje dziecko", gdyż dziecko przed wydaniem postanowienia Sądu zameldowane było wraz z rodzicami w Powiecie O.;
• w oparciu o art. 86a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, można ustalić, że dziecko zamieszkiwało Powiat O. przed umieszczeniem go w pierwszej formie opieki zastępczej.

Starosta O. w odpowiedzi na wniosek wniósł o rozpoznanie sporu kompetencyjnego ze wskazaniem jako zobowiązanego Powiatu N.. W przypadku uznania, że brak jest podstaw w przedmiotowej sprawie do zastosowania art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. wniósł o:

• sądowe ustalenie miejsca zamieszkania małoletniej A. M. przed umieszczeniem jej w rodzinie zastępczej;
• dopuszczenie dowodu w sprawie z akt sądowych sygn. akt: III [...],[...] i III [...], znajdujących się w Sądzie Rejonowym w N. Wydział Rodzinny i Nieletnich.

Starosta O. podkreślił, że - jak się wydaje - bezspornym między stronami jest ustalenie, iz rodzice małoletniej przez wiele lat, aż do stycznia 2006 r. mieszkali w O., mając jednocześnie różne miejsca stałego zameldowania: na terenie Powiatu O. - matka, zaś N. - ojciec. Dziecko zameldowane było na pobyt stały przy matce, a zatem na terenie Powiatu O..

W styczniu 2006 r., po interwencji Policji w O., faktyczną opiekę nad małoletnią A. M. przejęli jej dziadkowie C. i H. M. zamieszkali w S. na terenie Powiatu N.. Dziecko od początku 2006 r. uczęszczało do szkoły w R. gm. K. pow. N., a więc małoletnia A. M. nie zamieszkiwała wspólnie z żadnym z rodziców, mających dwa różne miejsca stałego zameldowania.

Z akt sprawy wynika, według Starosty O., że rodzice nie wykonywali nad dzieckiem opieki rodzicielskiej, którą sąd opiekuńczy powierzył dziadkom, określając tym samym miejsce zamieszkania dziecka po opuszczeniu O.. Było ono, zgodnie z art. 27 K.c., takie samo jak miejsce jego opiekunów, czyli dziadków, ponieważ - jak wskazuje art. 28 Kc - można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Ostatecznie dziadkowie od kwietnia 2007 r. stali się dla małoletniej A. M. również rodziną zastępczą z jednoczesnym ograniczeniem władzy rodzicielskiej rodziców - I. i R. M.. Zatem fakty są takie, że do stycznia 2006 r. małoletnia A. M. zamieszkiwała stale wraz z rodzicami sprawującymi nad nią władzę rodzicielską w O., a od stycznia 2006 r. aż do chwili obecnej zamieszkuje ze swoimi dziadkami C. i H. M., zamieszkałymi w S. Powiat N., którzy stanowią dla niej rodzinę zastępczą. Powiat O. nigdy nie był dla małoletniej A. M. miejscem zamieszkania, mimo faktycznego zameldowania na pobyt stały jej oraz matki - I. M.. Sama matka, mimo zameldowania na pobyt stały w Zawadach, na terenie Powiatu O. aż do stycznia 2006r. również tam nie mieszkała, bowiem stale przebywała w O. z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 K. c.

W tych okolicznościach wniosek o rozpoznanie sporu kompetencyjnego ze wskazaniem na Powiat N. jako zobowiązanego do ponoszenia wydatków na utrzymanie dziecka jest zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 86 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z pózn. zm.), powiatem właściwym do ponoszenia kosztów wydatków na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej jest powiat miejsca zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pierwszej formie opieki zastępczej nad dzieckiem. Jeżeli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy do ponoszenia wydatków na to dziecko jest powiat ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Jeżeli nie można ustalić ostatniego miejsca zameldowania dziecka na pobyt stały, właściwy jest powiat siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej.

W niniejszej sprawie niewątpliwie występuje ostatnia z wymienionych sytuacji, dlatego też powiatem właściwym do ponoszenia wydatków na małoletnią A. M. jest Powiat O., gdyż to na jego obszarze ma siedzibę Sąd Rejonowy, który postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2007 r. orzekł o umieszczeniu małoletniej w rodzinie zastępczej, której obowiązki powierzono jej dziadkom C. i H. M..

Między Starostą Powiatu N. a Starostą Powiatu O. doszło do negatywnego sporu o właściwość związanego z wykonywaniem zadań własnych powiatu w zakresie pokrywania kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w rodzinach zastępczych (art. 19 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej).

Należy uznać, że w sporze tym chodzi o ustalenie organu, który ma rozstrzygnąć o treści konkretnych stosunków prawnych w sprawie indywidualnej. Kognicją sądów administracyjnych objęto między innymi rozstrzyganie sporów między organami administracji publicznej, jak to przewiduje art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; zwanej dalej P.p.s.a.), który ustala kognicję sądów administracyjnych do rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.