Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 8 czerwca 2011 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Ko. w przedmiocie rozpoznania wniosku M. H. – I. z dnia [...] marca 2011 r. o skierowanie jej ojca S. H. do domu pomocy społecznej.
Prezydent Miasta K. nie zgadzając się z postanowieniem Wójta Gminy Ko. z dnia [...] maja 2011r., nr [...] o przekazaniu według właściwości w/w wniosku Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K., domagał się ustalenia, że organem właściwym jest Ośrodek Pomocy Społecznej w Ko. – jako ośrodek właściwy ze względu na miejsce stałego zameldowania S. H. W uzasadnieniu Prezydent Miasta K. wskazał, że S. H., zameldowany na pobyt stały w Ko. przy ul. [...], ze względu na stan zdrowia przebywa obecnie w prywatnym Domu Opieki "[...]" w K., jednakże z miejscem tym nie ma zamiaru wiązać się na stałe, traktując je jako okresowe miejsce pobytu. Jak wynika z oświadczenia córki S. H. z dnia [...] maja 2011 r. oraz wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego, docelowym miejscem pobytu S. H. ma być Dom Pomocy Społecznej w Z. (powiat [...]). S. H. nie przebywa zatem w K. z zamiarem stałego pobytu, brak jest także podstaw do uznania, że nastąpiło przeniesie jego centrum życiowego do K. i uznania tego miasta za ośrodek osobistych i majątkowych interesów. Prezydent Miasta K. powołując się na wystawione w dniu [...] marca 2011 r. przez lekarza prowadzącego z Ko. zaświadczenie lekarskie uznał, że fakt ten potwierdza istniejące trwałe związki S. H. z miejscem jego stałego zameldowania. Wskazał także na fakt wypłaty S. H. renty inwalidzkiej na adres w Ko.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Ko. w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość poprzez wskazanie Prezydenta Miasta K. - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy.
W uzasadnieniu podniósł, że S. H. mieszkając na terenie Gminy Ko. nie ubiegał się o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej, a do prywatnego Domu Opieki "[...]" w K. nie był kierowany przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ko., gdyż nie było wymagane. Zdaniem Wójta S. H. z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia zamieszkał w powyższym domu opieki koncentrując tam swoje czynności życiowe. W K. mieszka jedyna rodzina S. H. – córka M. H.- I., która z uwagi na jego zły stan zdrowia podejmuje w jego imieniu różne czynności, w tym wystąpiła ze spornym wnioskiem o skierowanie do domu pomocy społecznej. Podkreślił również, że S. H. jest osobą samotną, w podeszłym wieku ([...] lat), wymagającą pomocy i stałej opieki ze strony osób trzecich. W miejscu stałego zameldowania nie ma żadnych bliskich, wszelka korespondencja do niego adresowana kierowana jest przez Urząd Pocztowy w Ko. na adres Domu Opieki "[...]" w K. W piśmie procesowym z dnia 1 stycznia 2011 r. Prezydent Miasta K. wskazał, że S. H. z uwagi na stan zdrowia jest osobą niezdolną do orientacji w czasie, miejscu i przestrzeni, niewykazującą żadnych planów życiowych. Można więc postawić tezę, że wskazanie miejscowości, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu nie jest możliwe, stąd biorąc pod uwagę art. 21 § 1 pkt 3 Kpa i art. 14 ustawy o pomocy społecznej za miejsce pobytu należy ustalić mieszkanie w Ko. przy ul. [...]. Nadto Prezydent Miasta K. podniósł, że w dokumentach brak pełnomocnictwa udzielonego M. H. – I. do wystąpienia z wnioskiem o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, że istotnie pomiędzy Prezydentem Miasta K. a Wójtem Gminy Ko. powstał spór o właściwość do rozpoznania sprawy z wniosku M. H. – I. o umieszczenie jej ojca S. H. w domu pomocy społecznej. Żaden z wymienionych organów nie uznaje bowiem swojej właściwości do rozpoznania tej sprawy, co w świetle art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) upoważnia Naczelny Sąd Administracyjny do rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy.
Zasady określenia właściwości miejscowej gminy reguluje przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 101 ust. 1 zasadą jest, że właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis ten koresponduje z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", odwołać się więc należy do rozumienia tego zwrotu wynikającego z art. 25 Kodeksu cywilnego. Przepis ten stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że pojęcie miejsca zamieszkania nie jest pojęciem tożsamym z miejscem zameldowania danej osoby pod określonym adresem. Na gruncie obowiązywania przepisu art. 25 Kodeksu cywilnego ukształtował się pogląd, że pojęcie miejsca zamieszkania zawiera w sobie dwa ściśle ze sobą związane elementy: zamiar stałego przebywania i faktyczne przebywanie osoby w danej miejscowości (por. postanowienie NSA z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt I OW 163/05 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób przyjąć, że faktycznym miejscem zamieszkania, w którym koncentrują się w chwili obecnej sprawy życiowe S. H., jest Ko., a zatem miejscowość, w której jest zameldowany na pobyt stały.
Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że S. H. jest osobą niepełnosprawną, całkowicie zależną od pomocy innych osób, stąd wymagającą stałej i bezpośredniej opieki. Wobec tego, że w Ko. i najbliższej okolicy nie ma rodziny oraz z uwagi na stan zdrowia umieszczony został w Domu Opieki "[...]" w K. Mając na względzie treść zaświadczeń lekarskich trudno nawet założyć, by pobyt S. H. poza miejscem zameldowania na pobyt stały był jedynie przejściowym. Okoliczność, że jedno z tych zaświadczeń wystawił lekarz mający gabinet w Kościelisku nie przesądza o faktycznym przebywaniu w tej miejscowości. Te same uwagi należy odnieść do faktu doręczenia na adres w Ko. decyzji przez organ emerytalny. Pomijając kwestię, na jakiej podstawie umieszczono S. H. w Domu Opieki "[...]" w K., można i należy przyjąć, że w chwili obecnej w tym miejscu koncentrują się wszystkie jego sprawy osobiste, co zresztą zostało stwierdzone w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Nie można podzielić argumentacji Prezydenta Miasta K., by w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe wskazanie miejscowości, w której przebywa S. H. z zamiarem stałego pobytu, a zatem by przepis art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie znajdował zastosowania. Takiego twierdzenia nie uzasadnia treść zaświadczeń lekarskich zarówno specjalisty medycyny rodzinnej, jak i lekarza psychiatry.
W tej sytuacji należało wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy do rozpoznania sprawy z wniosku M. H. – I. o umieszczenie S. H. w domu pomocy społecznej. Należy jednak zauważyć, co trafnie dostrzegł Prezydent Miasta K., że zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W przedstawionych aktach administracyjnych brak jest pełnomocnictwa udzielonego M. H. – I., brak również zgody S. H. na wystąpienie z takim wnioskiem. Akta administracyjne nie zawierają również dokumentu stwierdzającego, by M. H. – I. była przedstawicielem ustawowym S. H., względnie by zachodziły podstawy do umieszczenia S. H. w domu pomocy społecznej przy zastosowaniu przepisów rozdziału 4 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 539 ze zm.). Zagadnienie to, przekraczające ramy postępowania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy, stanowiło będzie przedmiot zainteresowania wyznaczonego organu.
Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.