Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 października 2006r. Marszałek Województwa [...] wystąpił o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego między Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w K. a Marszałkiem Województwa [...] przez wskazanie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej jako organu właściwego w sprawie wydania decyzji o przyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 13 września 2006r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek A. K. zamieszkałej w K. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając na podstawie Zarządzenia nr [...] Burmistrza Miasta K. z dnia 28.04.2004r. w sprawie zlecenia zadań związanych z realizacją świadczeń rodzinnych, uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i postanowieniem z dnia 20 września 2006r. przekazał w/w wniosek Marszałkowi Województwa [...], wskazując tenże organ jako właściwy do przyznania jednorazowej zapomogi ze względu na fakt, że A. K. urodziła dziecko w Niemczech i przebywa tam ze względu na legalne zatrudnienie męża. Zdaniem tego organu legalne zatrudnienie na terenie Unii Europejskiej i jednoczesne ubieganie się o świadczenia na dziecko w innym kraju Unii niż miejsce zamieszkania i zatrudnienia, powoduje konieczność koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Zdaniem Marszałka Województwa [...] stanowisko takie nie znajduje uzasadnienia prawnego bowiem zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz postępowanie w tych sprawach prowadzi na podstawie art. 20 ust. 1 i 2 powołanej ustawy właściwy organ, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne. W sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy, decyzje wydaje samorząd województwa. Organ wskazał, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami pobytu lub zamieszkania. Dotyczy zatem osób, które pracowały kolejno w kilku państwach i w tych państwach podlegały ubezpieczeniu. Koordynacja oparta jest na uprzednim stwierdzeniu odrębności i niemożliwej do usunięcia różnorodności krajowych systemów zabezpieczenia społecznego, które zazębiają się w stosunku do konkretnej osoby.
Zdaniem Marszałka Województwa [...], nie występują przesłanki do wydania decyzji w sprawie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Zatem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wnioskodawczyni jest bowiem obywatelką Polski, mieszka na jej terytorium i spełnia warunki określone w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie uzyskuje żadnych dochodów z pracy wykonywanej za granicą, ani nie otrzymuje świadczeń z innego kraju Unii Europejskiej. Nie zachodzi zatem w sprawie konieczność wyeliminowania skutków podlegania odmiennym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, a tym bardziej nie występują w sprawie niemożliwe do usunięcia odrębności co najmniej dwóch krajowych systemów zabezpieczenia. Odrębną kwestią jest natomiast sprawa pobytu męża A. K. na terenie Niemiec i jego uprawnień do świadczeń rodzinnych w kraju zatrudnienia, co nie jest jednak przedmiotem niniejszej sprawy. W tej sytuacji organem właściwym do wydania decyzji w niniejszej sprawie pozostaje, działający na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta K. – Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K..
W odpowiedzi na wniosek, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wskazał, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka jest świadczeniem rodzinnym, które podlega zasadom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powołał się na informację z dnia 13 września 2006r., która ukazała się na stronie internetowej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, z której wynika, że w przypadku, gdy osoba składająca wniosek poinformuje organ właściwy o tym, że członek jej rodziny przebywa na obszarze jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub w Szwajcarii i wykonuje legalną pracę, postępowanie należy wstrzymać i przekazać sprawę do rozpoznania przez działający przy urzędzie marszałkowskim Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej (ROPS). Zdaniem Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w myśl art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sprawach związanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego to marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o te świadczenia, wydaje decyzję w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych. Po otrzymaniu informacji z ROPS organ właściwy podejmuje odpowiednie działania. Mając powyższe, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy i postanowieniem z dnia 20 września 2006r. przekazał wniosek do załatwienia Marszałkowi Województwa [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczenia te przysługują obywatelom polskim, cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175, z późn. zm.), zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy, jeżeli zamieszkują łącznie z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta w rozdziale 2a, dodanym przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. (Dz.U. z 2006r. Nr 12, poz.
- zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 9 lutego 2006r., wprowadziła świadczenie w postaci jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Zgodnie z art. 15 b z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. Zapomoga ta przysługuje ojcu lub matce albo opiekunowi prawnemu niezależnie od ich dochodów na wniosek złożony w terminie 3 miesięcy od dnia narodzin. Do tego świadczenia rodzinnego nie stosuje się przepisów art. 23 ust. 3-5 ustawy, który to przepis ustala wymogi formalne wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych przewidzianych ustawą, w tym między innymi obowiązek dołączenia zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zawierającego informacje o wysokości dochodu, składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, wysokości i formie opłacanego podatku dochodowego, wysokości dochodu po odliczeniu należnych składek i podatku. Zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, oraz postępowanie w tych sprawach prowadzi - zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 powołanej ustawy - organ właściwy, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 3, pkt 11 cytowanej ustawy). Jednakże w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego - na mocy art. 21 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy - decyzje wydaje samorząd województwa.
Wymieniona powyżej koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego pozwala na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania. Dotyczy zatem osób, które pracowały kolejno w kilku państwach i w tych państwach podlegały ubezpieczeniu. Jak wynika z unormowań zawartych w rozporządzeniach Rady (EWG): Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5 lipca 1971r.) oraz rozporządzenia wykonawczego Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. (Dz. Urz. WE L 74 z 27 marca 1972r.), koordynacja oparta jest na uprzednim stwierdzeniu odrębności i niemożliwej do usunięcia różnorodności krajowych systemów zabezpieczenia społecznego, które zazębiają się w stosunku do konkretnej osoby.
W niniejszej sprawie nie występują przesłanki do wydania decyzji w sprawie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego w związku z czym organem właściwym do rozpoznania wniosku w sprawie wydania decyzji o przyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka przez wnioskodawczynię ubiegającą się o powyższe świadczenie jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Wnioskodawczyni bowiem jest obywatelką Polski, mieszka na jej terytorium i spełnia warunki określone w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zapomoga, o której przyznanie się ubiega, przysługuje w określonej przez ustawodawcę na kwotę 1000 złotych wysokości na jedno dziecko, z tytułu urodzenia się żywego dziecka, niezależnie od dochodów. Wnioskodawczyni nie uzyskuje żadnych dochodów z pracy wykonywanej za granicą, ani nie otrzymuje świadczeń z innego kraju Unii Europejskiej. Nie zachodzi zatem w sprawie konieczność wyeliminowania skutków podlegania odmiennym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, a tym samym nie występują w sprawie niemożliwe do usunięcia odrębności co najmniej dwóch krajowych systemów zabezpieczenia.
Trafnie zauważa we wniosku wniesionym w niniejszej sprawie Marszałek Województwa [...], że sprawa pobytu męża wnioskodawczyni na terenie Niemiec i jego uprawnień do świadczeń rodzinnych w kraju zatrudnienia jest odrębną kwestią, która nie jest jednak przedmiotem niniejszej sprawy.
W tej sytuacji organem właściwym w niniejszej sprawie do wydania decyzji o przyznaniu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka wnioskodawczyni jest - działający na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta K. – Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.