Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 26 września 2007r., na podstawie art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w L. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta L., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego między nim a Burmistrzem Urzędu Miejskiego w D. o ustalenie właściwego organu do wydania decyzji dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez A. K., poprzez wskazanie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest Urząd Miasta w D. Wniosek ten złożono w następującym stanie faktycznym sprawy: decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznał A. K. zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego za okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Decyzją z dnia [...], nr [...], zmienił decyzję z dnia [...], nr [...] w ten sposób, że dodatkowo przyznał w miesiącu wrześniu 2004 r. jednorazowo kwotę 90 zł.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. zmienił decyzję z dnia [...] i zmniejszył dodatek z 505, 80 zł na 400,00 zł, począwszy od 1 listopada 2004 r. do 31sierpnia 2005 r. w związku z tym, że A. K. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko.
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w L. decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...], nr [...] oraz decyzją z dnia [...], nr [...].
A. K. złożyła odwołanie od decyzji nr [...], wydanej przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...], którą to decyzją uchylono wcześniejsze decyzje o przyznaniu jej świadczeń rodzinnych (decyzje nr [...] i [...]).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], nr SKO-[...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji, wskazując na niewłaściwy tryb weryfikacji decyzji ostatecznych.
Wtedy też A. K. zmieniła miejsce zamieszkania na D. Zgodnie ze złożonym przez nią oświadczeniem, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., działając na podstawie art. 19 k.p.a., przekazał akta sprawy do organu właściwego ze względu na zamieszkanie A. K., czyli do Urzędu Miasta w D. Pismem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. przekazał dokumenty dotyczące świadczeń rodzinnych dla A. K. do Urzędu Gminy D. Burmistrz D. postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie administracyjne w trybie art. 147, 145 § 1 pkt 5, art. 149 k.p.a. i decyzją nr [...]z dnia [...] uchylił decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.: 1) z dnia [...], nr [...], 2) z dnia [...], nr [...] i odmówił A. K. przyznania zasiłku i dodatku do zasiłku rodzinnego.
Wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podkreślił, iż zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne lub otrzymującej świadczenia rodzinne, w związku z czym uznano, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Urząd Miasta w D. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Burmistrz D. podniósł, że sprawę do końca powinien rozpatrzyć Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., ponieważ to on wydał w tej sprawie decyzje w ostatniej instancji. To Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. powinien wznowić postępowanie w przedmiotowej sprawie, jeżeli uzna, że istnieją podstawy do zastosowania tego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej, ponieważ pozostaje on organem właściwym także w przypadku, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość rzeczowa lub miejscowa i organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji nie jest już właściwy w tym względzie.
Organ wskazał, że na podstawie art. 20 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 11 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, Burmistrz D. uznał się za właściwy do rozpatrzenia sprawy i dnia [...] wydał postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu, zakończonego decyzjami ostatecznymi wydanymi przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., Przyczyną wznowienia postępowania było wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, których nie znał organ wydający decyzje w miesiącach czerwcu i sierpniu 2004 r.
Po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. Burmistrz D. uchylił decyzje dotychczasowe i wydał nową decyzję, nr [...] z dnia [...] rozstrzygającą o prawie A. K. do świadczeń rodzinnych.
Na tę decyzję A. K. złożyła odwołanie, które, zgodnie z art. 133 k.p.a., przekazano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie prowadzone przez Burmistrza D., wskazując, że organem właściwym do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzjami ostatecznymi z dnia [...] i z dnia [...] jest Burmistrz Miasta L., jako organ, który wydał w tej sprawie decyzje w ostatniej instancji.
Na tej podstawie Burmistrz D., postanowieniem z dnia [...] uznał się za organ niewłaściwy do załatwienia sprawy i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w L. dokumentację dotyczącą świadczeń rodzinnych A. K. A. K. złożyła zażalenie na postanowienie Burmistrza D. z dnia [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...], nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie w całości, wskazując, że zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje ją do organu właściwego.
Na mocy tego przepisu można zatem przekazać podanie wniesione przez strony wraz ze sprawą.
W niniejszej sprawie strona - A. K. - nie wniosła żadnego podania, a z akt wynika, że organ zamierza wszcząć postępowanie z urzędu.
Odpowiedź na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, złożyła także A. K., która stwierdziła, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. wnosi o rozstrzygnięcie sporu, który w sensie prawnym nie istnieje, wskazując, że do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, kto powinien wypłacić niesłusznie wstrzymane świadczenia, o co wnosi w przedmiotowym piśmie.
Ponadto postawiła wiele pytań i poruszyła merytoryczne zagadnienia związane z kwestią świadczeń rodzinnych, które, w ocenie A. K., są jej należne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej, przy czym powołana ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w sposób wyraźny odróżnia i statuuje kompetencje sądu administracyjnego do rozstrzygania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość.
Ze sporem kompetencyjnym mamy do czynienia wtedy, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy - spór pozytywny, albo gdy każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do jej załatwienia - spór negatywny. Natomiast spór o właściwość związany jest ze sprawą indywidualną i kształtuje się na bazie rozbieżnych poglądów organów jednostek samorządu terytorialnego, bądź samorządowych kolegiów odwoławczych, co do zakresu ich działania.
W związku z tym przyjąć należy, że spór o którym mowa w art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojawia się wtedy, gdy pojawiają się rozbieżne poglądy pomiędzy organami administracji publicznej w zakresie ich właściwości do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej.
Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym, w obu rodzajach sporów rozstrzyganych przez sąd na mocy art. 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przedmiot sporu powinien być precyzyjnie określony, albowiem pozwala to nie tylko określić sprawę, która ma być rozpoznawana, a co za tym idzie daje możliwości ustalenia z jakim dokładnie rodzajem sporu mamy do czynienia, a także w następnej kolejności pozwala wskazać organ rzeczywiście właściwy do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej objętej wnioskiem.
W chwili obecnej nie toczy się żadna sprawa administracyjna.
W związku z powyższym uznać należy, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, czy też sporu kompetencyjnego musi być poprzedzone wszczęciem sprawy administracyjnej i dokładnym ustaleniem przedmiotu sprawy. Ustalenie stanu faktycznego i określenie przedmiotu sprawy należy do organów administracji publicznej, w niniejszej sprawie do Burmistrza Miasta L. i do Burmistrza Urzędu Miejskiego w D., a nie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Brak takich ustaleń powoduje, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i podlega oddaleniu.
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że do zmiany lub uchylenia decyzji w sprawie świadczeń rodzinych oraz do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy art. 30 i 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) jako przepisy lex specialis, zaś tylko w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 i art. 64 § 3 w związku z art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.