Uzasadnienie
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Markach, działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Marki, wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta Łódź Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej Łódź Podlesie w sprawie przyznania K. N. pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego oraz w sprawie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Łódź Podlesie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Łódź postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku K. N. w sprawie zasiłku stałego i opłacenia składek zdrowotnych. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Łódź postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. uznał również, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku K. N. w sprawie pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie obiadów w szkole dla wnuczki D. K. Postanowienia zostały wydane w oparciu o przepis art. 65 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) oraz art. 14 i art. 101 ust. 1 o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 ze zm. – daje ustawa).
Wnioskodawca wskazał, iż K. N. do 2007 roku zameldowana była w Markach przy ul. [...], skąd wymeldowała się i obecnie mieszka w Łodzi przy ul. [...] w wynajmowanym lokalu w kamienicy prywatnej zajmując 2 pokoje z kuchnią. K. N. jest rodziną zastępcza dla swoich wnuczek. Z tego tytułu otrzymuje świadczenia pieniężne wypłacane przez MOPS w Łodzi oraz dodatkowo otrzymuje dodatek mieszkaniowy wypłacany przez Prezydenta Miasta Łodzi. K. N. jest również osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i ze względu na brak uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych ma przyznane prawo do zasiłku stałego.
Mając więc na uwadze fakt, iż K. N. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt. 8 ustawy o właściwości organu decyduje miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o to świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy). W oparciu o art. 25 Kodeksu cywilnego miejsce zamieszkania stanowi miejscowość, w której określona osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest przy tym istotne, czy jest ona w tym miejscu zameldowana, gdyż zameldowanie jest tylko spełnieniem formalno - administracyjnego obowiązku ewidencji ludności i nie zawsze jest zgodne z określonym wyżej miejscem zamieszkiwania, które należy rozumieć jako rzeczywiste przebywanie w pewnej miejscowości w sensie fizycznym z wolą- zamiarem stałego pobytu. Mając powyższe na uwadze, zdaniem wnioskodawcy, miasto Łódź jest miejscem zamieszkiwania K. N. i jedynym ośrodkiem jej działalności, w którym ześrodkowała swoje życiowe centrum.
W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość Prezydent Miasta Łodzi – Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Łódź Podlesie wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta Marki - Ośrodek Pomocy Społecznej w Markach jako organu właściwego do rozpoznania wniosku K. N. w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie obiadów w szkole dla wnuczki D. K., a w sprawie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne K. N. - o umorzenie postępowania. Prezydent Miasta Łodzi podniósł, iż zgodnie z art.101 ust.1 ustawy właściwość miejscowa gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc. Natomiast miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 kodeksu cywilnego). O miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby. Samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Prezydent Miasta Łodzi wskazał, że K. N., jako rodzina zastępcza dla wnucząt ma prawny obowiązek przebywania z nimi, sprawowania nad nimi opieki i wychowywania ich. Ponadto, K. N. stara się o mieszkanie w Markach i złożyła stosowne wnioski w tym zakresie, gdyż zamierza tam mieszkać. W związku z powyższym, w ocenie Prezydenta Miasta Łodzi, brak jest dowodów potwierdzających przedstawiony przez wnioskodawcę pogląd, że pobyt K. N. w Łodzi może być traktowany jako jej miejsce zamieszkania ze względu na zamiar stałego pobytu w Łodzi.
Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie przyznania zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne Prezydent Miasta Łodzi wniósł o umorzenie postępowania, gdyż Burmistrz Miasta Marki już przyznał tą pomoc.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) - sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne miedzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art.15 § 1 pkt 4 ppsa, właściwym w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia przedstawiony został negatywny spór o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Łodzi a Burmistrza Miasta Marki dotyczący wniosków o przyznanie pomocy społecznej złożonych przez K. N. Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w zakresie rozpoznania wniosku K. N. o przyznanie pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie obiadów w szkole dla wnuczki D. K., stwierdzić należy, że godnie z art. 101 ust. 1 ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej w myśli art. 25 Kodeksu cywilnego, który ma zastosowanie w tym zakresie, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decyduje czynnik zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch w/w przesłanek, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009r. sygn. akt I OW 164/08 zob. www. orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejscem, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09 zob. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż K. N. mieszka w Łodzi przy ul. [...] w wynajmowanym lokalu i w okresie [...].12.2009r. – [...].05.2010r. korzystała z dodatku mieszkaniowego przyznanego przez Prezydenta Miasta Łodzi na mocy decyzji nr [...]. Ponadto, z wywiadu środowiskowego wynika, iż D. K., nad którą K. N. sprawuje opiekę, na dzień złożenia wniosku uczęszczała do Szkoły Podstawowej nr [...] w Łodzi. Powyższe okoliczności wskazują, że miasto Łódź stanowi dla K. N. miejsca zamieszkania. Ze zgłaszanego przez nią w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Łódź Podlesie w dniu [...].05.2009r. zamiaru powrotu do Marek, nie można bowiem wywnioskować, iż na dzień złożenia przedmiotowego wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego miasto Łódź nie była miejscem stałego zamieszkanie. Zgłoszenie zamiaru powrotu do Marek uzależnione od zdarzenia przyszłego i niepewnego, jakim jest otrzymanie mieszkania socjalnego, nie świadczy o zmianie miejsca stałego zamieszkania. Świadczyć o tym może fakt, iż K. N. - pomimo upływu ponad roku - nie zmieniła miejsca zamieszkania.
Z tych względów, na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie przyznania K. N. zasiłku stałego i opłacenia składek zdrowotnych należy zwrócić uwagę, że warunkiem rozpoznania sporu o właściwość jest m.in. brak zakończenia sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek K. N. w sprawie zasiłku stałego i opłacenia składek zdrowotnych rozpoznany został przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Markach, który działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Marki decyzjami z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] odpowiednio przyznał K. N. zasiłek stały w okresie od 1 maja 2009r. w kwocie [...] zł. i przyznał prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Uznanie się przez Burmistrza Miasta Marki organem właściwym i wydanie merytorycznej decyzji w sprawie przed złożeniem wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego oznacza, iż na dzień złożenia tego wniosku nie istniał w tym zakresie spór kompetencyjny. Wskazać należy również, iż – jak wynika z akt sprawy - po wydaniu powyższych decyzji, z K. N. przeprowadzony został kolejny wywiad środowiskowy (aktualizacja) przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Łódź Podlesie. W części dot. zgłoszonych potrzeb i oczekiwań wskazano, że "klientka prosi o kontynuację zasiłku stałego". Wywiad środowiskowy z powyższą uwagą przesłany został do Ośrodka Pomocy Społecznej w Markach. Należy dodać, iż w sprawie ww. "kontynuacji zasiłku stałego" nie zostało wydane przez którykolwiek z organów (Prezydenta Miasta Łodzi czy też Burmistrza Miasta Marki) postanowienie w trybie art. 65 §1 kpa. Oznacza to, iż formalnie w powyższej sprawie nie ma sporu kompetencyjnego.
W tym stanie rzeczy, wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie przyznania K. N. zasiłku stałego i prawa do świadczeń z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych należało odrzucić. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. i w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ppsa., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.