Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 maja 2014 r., znak: OPS/XI/PB/8878/2014, Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Z. woj. [...], a Ośrodkiem Pomocy Społecznej w C. w sprawie rozpatrzenia wniosku R. S. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej.
W uzasadnieniu wskazał, że R. S., przebywający w Ośrodku Opieki Długoterminowej A. z siedzibą w C., w dniu 12 marca 2014 r. złożył wniosek o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej "P." w T.. Do wniesionego wniosku dołączono oświadczenie P. S. – syna wnioskodawcy, w treści którego syn zobowiązuje się do partycypowania w kosztach pobytu ojca w domu pomocy, do wysokości rzeczywistych kosztów.
Przedmiotowy wniosek został przesłany do właściwego miejscowo Ośrodka Pomocy Społecznej w Z.. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. uznał się za niewłaściwy miejscowo i odesłał dokumentację do Ośrodka Pomocy Społecznej w C..
Zgodnie z przepisem art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o umieszczenie. Wobec braku w ustawie o pomocy społecznej definicji miejsca zamieszkania zasadnym jest odniesienie się w tym zakresie do dyspozycji przepisu art. 25 K.c., w myśl którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stanowisko takie wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 września 2009 r., sygn. akt I OW 85/09, wskazując, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego też wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W ocenie wnioskującego, w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione kumulatywnie dwie przesłanki wskazane w treści przepisu art. 25 K.c., ponieważ pobyt R. S. w C. (w Ośrodku Opieki Długoterminowej A.) ma charakter czasowy (do czasu poprawy stanu zdrowia), ma miejsce od niedawna i podyktowany jest okolicznościami od niego niezależnymi.
W odpowiedzi na wniosek Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. wniósł o ustalenie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. jako organu właściwego w sprawie, albowiem w dniu kierowania R. S. do Domu Pomocy Społecznej właściwym miejscowo jest Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w C., gdyż miejscem zamieszkania Pana S. obecnie jest miejscowość T. – co wynika wprost z treści wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Ponadto Pan S. przebywa fizycznie obecnie w Ośrodku Opieki Długoterminowej w C., a zatem zachodzi pierwsza przesłanka z art. 25 K.c. Zamiarem Pana S. jest dalsze przebywanie na terenie właściwości kierownika MGOPS w C., skoro sam wnosi on o umieszczenie go w DPS "Pr." w T.. Z relacji córki Pana S., która była obecna w MGOPS w Z. wynika, że rodzaj choroby Pana S. nie daje szans na jego powrót na teren gminy Z. do domu w L., a zatem obiektywnie nie jest możliwe, aby jego zamiar pobytu w T. miał charakter przejściowy. Poza tym na terenie właściwości kierownika MGOPS w Z. nie zamieszkują członkowie rodziny Pana S., natomiast zamieszkują oni w T. i opiekują się Panem S..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość, jako że zarówno występujący z wnioskiem Ośrodek Pomocy Społecznej w C., jak i Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. wykluczają swoje kompetencje do rozpoznania wniosku R. S. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej "P." w T..
Odnosząc się do złożonego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w C. wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość należy uznać, że zawarte w nim żądanie, a także przytoczona argumentacja prawna nie zasługują na uwzględnienie.
Nie ma racji Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C., że na podstawie art. 101 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego właściwym do rozpoznania wniosku Ryszarda S. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej "P." w T. jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z..
W niniejszej sprawie Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w ogóle nie wykazał by w związku z treścią ww. przepisów aktualnym miejscem zamieszkania R. S. było L., co z kolei uzasadniałoby rozpoznanie przedmiotowego wniosku o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej "P." w T. przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z.. W tym zakresie wskazano jedynie, że pobyt R. S. w C. ma jedynie charakter czasowy. Okoliczność ta jednak wbrew twierdzeniom Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. nie ma decydującego znaczenia dla uznania, że to Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. jest właściwy do rozpoznania ww. wniosku. Z ustaleń organu wynika, że z uwagi na zły stan zdrowia R. S. nie ma zamiaru przebywania w L., jak i faktyczne tam nie przebywa, a poza tym mieszkanie w L. przepisał na syna.
Nie można było zatem uznać, że w niniejszej sprawie ześrodkowanie koncentracji życiowej R. S. aktualnie następuje w miejscowości L., skoro ani tam nie przebywa, ani nie ma też takiego zamiaru. W tym zakresie nie zostały spełnione przesłanki z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 K.c. do stwierdzenia, że aktualnie miejscem zamieszkania R. S. jest L.. Ponieważ obecnie R. S. przebywa w C., ale chce skoncentrować swoje centrum życiowe w T., nie można też uznać by jego miejscem zamieszkania był C. albo T.. Nie wykazano też by R. S. był osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Wyklucza to możliwość zastosowania art. 101 ust. 2 tej ustawy i wskazania jako właściwej gminy ostatniego miejsca zameldowania osoby na pobyt stały.
Z tych względów ustalenia wymagało, czy w niniejszej sprawie mógł mieć zastosowanie art. 101 ust. 3 ww. ustawy. Sytuacje, do których ma zastosowanie ten przepis mają miejsce jedynie wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie właściwym dla swego miejsca zamieszkania. Te przyczyny to np., brak mieszkania, niepełnosprawność fizyczna czy psychiczna, niezdolność do pracy z powodu choroby, całkowite uzależnienie egzystencji strony od bieżących świadczeń pomocy społecznej udzielanych w miejscu pobytu. A zatem osoba, która wymaga stałej, długotrwałej opieki ze względu na ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji, znajduje się w szczególnej sytuacji, o której mówi art. 101 ust. 3.
Jak wynika z ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej w Chorzowie, R. S. jest osobą po udarze mózgu, a powikłania po tym spowodowały, że jest osobą obłożnie chorą (nieopuszczającą łóżka; z brakiem samodzielności w zaspokajaniu potrzeb życiowych), wymagającą stałej opieki. Tą ocenę organu potwierdzają wyniki badań lekarskich znajdujące się w aktach sprawy, co oznacza, że R. S. znajduje się w szczególnej sytuacji, o której mówi art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności sprawy wskazują na potrzebę oparcia się na treści art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, a to z uwagi na fakt, że R. S. jest w złym stanie zdrowia, co uniemożliwia mu z obiektywnych przyczyn ubieganie się o przyznanie świadczenia w organie właściwym na terenie miasta i gminy Z., chociażby celem przeprowadzenia przez ten organ rodzinnego wywiadu środowiskowego, koniecznego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie skierowania do domu opieki. Poza tym w tej sprawie taki wywiad został przeprowadzony przez Ośrodek Pomocy Społecznej w C., co uzasadnia właśnie to, że R. S. znajduje się w szczególnej sytuacji, o której mowa art. 101 ust. 3 ww. ustawy.
Ponadto z treść § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964) wynika, że do domu kieruje się na podstawie pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie do domu złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego m.in. ze względu na jej miejsce pobytu w dniu jej kierowania.
Skoro zaś niekwestionowanym miejscem pobytu R. S. w dniu wszczęcia sporu był C., a brak jest aktualnie jego związków z miejscowością L. jako miejscem ostatniego zamieszkania, to zgodnie z art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyjęcie do Domu Pomocy Społecznej "P." w T. jest Prezydent Miasta C..
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.