Uzasadnienie
We wniosku z dnia 7 sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta Bydgoszczy, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, zaistniałego między nim a Wójtem Gminy Dobre, reprezentowanym przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Dobrem co do określenia organu władnego do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do korzystania ze świadczeń z opieki społecznej.
W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. Szpital Uniwersytecki Nr 2 w Bydgoszczy zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "Szwederowo" o objęcie pomocą w formie ubezpieczenia zdrowotnego pacjenta bezdomnego - nieubezpieczonego, przyjętego do szpitala w trybie pilnym. Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2010 r. na terenie Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy oraz zgromadzonych w toku postępowania dokumentów ustalono, że bezdomny Z. B., ostatnie zameldowanie posiada w gminie Dobre (data wymeldowania – [...] października 2006 r.). Nie figuruje tym samym jako mieszkaniec na terenie Gminy Bydgoszcz. Przeprowadzony wywiad, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), został przesłany do Ośrodka Pomocy w Dobrem celem wydania decyzji administracyjnej, zgodnie z miejscem ostatniego zameldowania. Jak wskazano, jest to drugi wniosek o ubezpieczenie zdrowotne. Pierwszy z nich został załatwiony przez Wójta Gminy Dobre, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., obejmującą ubezpieczenie zdrowotne dla w/w od dnia [...] grudnia 2009 r. przez okres 90 dni.
Pismem z dnia [...] maja 2010 r. Wójt Urzędu Gminy Dobre, uznając się za niewłaściwy w sprawie, zwrócił całość dokumentacji do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej - Rejonowego Ośrodka Pomocy Społecznej "Szwederowo", argumentując, iż świadczenie powinno być przyznane z miejsca faktycznego przebywania. Wskazano, że Z. B. nie przebywa na terenie Gminy Dobre, został z dniem [...] października 2006 r. wymeldowany z pobytu stałego, jest osobą bezdomną i przebywał w szpitalu w Bydgoszczy.
Zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy, wnoszącego o rozstrzygnięcie, która z Gmin jest właściwa do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, o której stanowi art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), Wójt Gminy Dobre nie ma racji, gdyż szpital w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, jest miejscem krótkotrwałego pobytu związanego ściśle z procesem leczenia. W ocenie MOPS w Bydgoszczy, nie sposób szpital nazwać miejscem zamieszkania i miejscem centrum życiowego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie nie potwierdza, aby Z. B. był mieszkańcem Gminy Bydgoszcz. Nocował bowiem w lasach, u znajomych, w niszczonych budynkach. Nie był również zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Bydgoszczy, jak również nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej udzielanej przez MOPS w Bydgoszczy. W okresie zimowym przebywał dwukrotnie w Schronisku dla Bezdomnych Mężczyzn w Bydgoszczy tj. od [...].01.2010 r. do [...].02.2010 r. oraz od [...].02.2010 r. do [...].02.2010 r. W ocenie organu, w przypadku Z. B. i jego wędrowniczego trybu życia, przebywanie w czasie silnych mrozów w schronisku w Bydgoszczy i pobyt w szpitalu, były koniecznością, a nie zamiarem stałego pobytu. Mając na względzie styl życia jaki prowadzi, jest osobą bezdomną.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy Dobre, reprezentowany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Dobrem wskazał, że stanowisko swoje zawarł w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. Do pisma dołączono zaświadczenie z którego wynika, że Z. B. zameldowany był na terenie gminy Dobre w okresie od [...].12.2004 roku do [...].10.2006 r. Od dnia wymeldowania na terenie gminy Dobre nie przebywa. W ostatnim miejscu zamieszkania i zameldowania ustalono, że Z.B. wyjechał nie wiadomo dokąd. Z rodziną, z którą mieszkał na terenie gminy Dobre nie utrzymywał i nie utrzymuje żadnych kontaktów. Z dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę wynika, że zamieszkuje na terenie Bydgoszczy, nocuje tam na działkach i u znajomych, a w okresie zimy przebywał w schronisku dla bezdomnych. Sposób utrzymywania się (zbiórka surowców wtórnych, nocowanie u znajomych) wskazuje, że Z. B. zamieszkuje (przebywa) na terenie Bydgoszczy. Powyższe fakty pozwalają stwierdzić, że centrum życiowym Z. B. jest Bydgoszcz. W związku z powyższym stosowną decyzję winien podjąć organ, który występuje w roli wnioskodawcy sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał w wyniku uznania się przez Wójta Gminy Dobre niewłaściwym do rozpoznania wniosku Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 w Bydgoszczy o objęcie bezdomnego i nieubezpieczonego pomocą w formie ubezpieczenia oraz zwrócenia dokumentów do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy, co spowodowało wniesienie przez ten ostatni organ wniosku o jego rozstrzygnięcie.
Na gruncie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że Z. B. został przyjęty do Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 w Bydgoszczy w trybie pilnym oraz że będąc bezdomnym, na terenie tej Gminy Bydgoszcz nocował, przebywając w lasach, u znajomych, w zniszczonych lub opuszczonych budynkach. Nie figuruje jako mieszkaniec na terenie tej gminy. Ostatnim miejscem zameldowania Z. B., w okresie od [...] grudnia 2004 r. do dnia [...] października 2006 r. była Gmina Dobre. Także ten fakt nie budzi wątpliwości i przyznaje go Wójt Gminy w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r., będącego odpowiedzią na wniosek Prezydenta Miasta Bydgoszczy (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bydgoszczy) o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Na gruncie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) sformułowana została jednoznaczna norma, treścią której jest wskazanie, iż dla świadczeń z pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały.
Z kolei art. 6 w pkt. 8 tej ustawy definiuje osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Na gruncie ustaleń faktycznych Z.B. jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu wskazanych przepisów oraz jest osobą niezameldowaną na pobyt stały. Charakter jego przebywania na terenie gminy Bydgoszcz związany jest ze zmianami miejsca przebywania, nie zawsze polegającego na przebywaniu w budynkach, incydentalnie natomiast mogącego się wiązać z czasowym pobytem w szpitalu lub noclegowni. Nie ma zatem wątpliwości, że jest on osobą bezdomną a kolejnych miejsc jego przebywania nie można wiązać z pojęciem miejsca zamieszkania i miejscem centrum życiowego. Nie jest zatem zasadna argumentacja Wójta Gminy Dobre, że o właściwości miejscowej w sprawach świadczeń decydować powinno miejsce faktycznego przebywania. Fakt aktualnego nieprzebywania na terenie Gminy Dobre, podobnie jak fakt aktualnego przebywania w zmieniających się miejscach na terenie Gminy Bydgoszcz nie zmienia reguły wskazującej na właściwość miejscową, określoną w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
O właściwości decyduje bowiem na gruncie tego przepisu status Z. B., który, co nie budzi wątpliwości i nie jest także kwestionowane przez Wójta Gminy, jest bezdomnym. Nie podlega także kwestionowaniu fakt jego ostatniego zameldowania na pobyt stały na terenie Gminy Dobre.
W świetle wyżej przytoczonych argumentów należało uznać, że na gruncie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dla Z.B. organem właściwym dla rozpoznania wniosku Szpitala Uniwersyteckiego Nr 2 w Bydgoszczy jest Wójt Gminy Dobre (Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dobrem), będący organem władzy na terenie gminy, zameldowanie na terenie której (od dn. [...] grudnia 2004 r. do dnia [...] października 2006 r.) było dla Z. B. ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały.
Biorąc to pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.