Uzasadnienie
Prezydent Miasta Sosnowca, wnioskiem z dnia 4 czerwca 2012 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Sosnowca a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego w zakresie rozpoznania wniosku G.C. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Jak podano we wniosku, w dniu 6 marca 2012 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy reprezentowany przez Kierownika Działu Usług Opiekuńczych działającego z upoważnienia Prezydenta m. st. Warszawy przekazał według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu wniosek Pani G.C. dotyczący skierowania do Domu Pomocy Społecznej w Miechowie. Wniosek przekazano wraz z wywiadem środowiskowym.
Jak wynika z wywiadu środowiskowego G.C. ma mieszkanie własnościowe w Sosnowcu gdzie jest zameldowana. Przed pobytem w szpitalu G.C. od 2 lat mieszkała w Warszawie u siostry. G.C. z synem nie ma kontaktu od roku, a z córką kontaktuje się sporadycznie przez telefon. W siostrze ma wsparcie i pomoc, po opuszczeniu szpitala ma zamiar powrócić do mieszkania siostry (oświadczenie w wywiadzie).
Prezydent Miasta Sosnowca podniósł, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia o pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia. Miejsce zamieszkania ustala się zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W ocenie organu, G.C. od 2 lat przebywa w Warszawie, tu jest jej centrum życiowe, tu ma oparcie i pomoc od siostry, tu się leczy i po pobycie w szpitalu ma zamiar powrócić do mieszkania siostry w Warszawie i tu będzie oczekiwać na skierowanie do Domu Pomocy Społecznej.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Sosnowca jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku G.C. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Organ wyjaśnił, że G.C. jest osobą przewlekle chorą i wymagającą stałej opieki innych osób. Ze względu na potrzebę specjalistycznego leczenia oraz konieczność częstego dojazdu do placówek służby zdrowia, przeniosła się do Warszawy, przebywając w mieszkaniu siostry – T.K.. Korzystając z jej pomocy i opieki mogła kontynuować leczenie, gdyż na pomoc i opiekę w tym zakresie nie mogła liczyć ze strony córki – M.C..
W ocenie organu, pobyt w mieszkaniu siostry miał więc charakter czasowy, a G.C. nie zerwała związku ze swoim miejscem zamieszkania w Sosnowcu, nadal będąc współwłaścicielką lokalu przy ul. [...]oraz opłacając przez cały okres pobytu w Warszawie czynsz za lokal w Sosnowcu.
Prezydent m. st. Warszawy dodał, że po opuszczeniu szpitala Pani C. bezpośrednio została przewieziona do Domu Pomocy Społecznej w Miechowie, gdzie dotychczas przebywa na zasadach komercyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ustawy).
Przedmiotowy spór o właściwość powstał w sprawie administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku G.C. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni jest zameldowana w Sosnowcu przy ul. [...]. Od marca 2010 r. G.C. zamieszkiwała ze względu na swój stan zdrowia i konieczność stałej opieki osoby trzeciej w Warszawie u swojej siostry T.K.. Natomiast od lutego 2012 r. wnioskodawczyni zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w Miechowie, a wszelkie związane z pobytem koszty pokrywa jej rodzina.
Problematyka właściwości miejscowej organów udzielających świadczeń z pomocy społecznej uregulowana została w art. 101 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Stosownie do tych regulacji właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo gminą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Przepis art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej osoby, która nie jest osobą bezdomną, właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).
Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera jednak definicji "miejsca zamieszkania". Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Z regulacji tej wynika, że dla przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu, przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie. O ile ustalenie pierwszej z nich zwykle nie nastręcza trudności, o tyle o zamiarze stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności.
W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (p. przykładowo postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OW 116/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przedmiotowej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. G.C. przebywa obecnie w Domu Pomocy Społecznej w Miechowie i ma zamiar przebywać tam nadal, co wynika choćby ze złożonego oświadczenia. Tam też koncentrują się jej sprawy życiowe. W orzecznictwie akcentuje się m.in., że o ześrodkowaniu ważnych spraw życiowych może świadczyć fakt korzystania z opieki zdrowotnej i leczenie specjalistyczne (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I OW 156/10, publ. j.w.). G.C. zdecydowała się na zamieszkiwanie w domu pomocy społecznej, bo z uwagi na stan zdrowia nie może zamieszkiwać w miejscu poprzedniego stałego zameldowania, jak również nie może kontynuować pobytu u siostry. Z tego też powodu wymaga stałej opieki. Okoliczności sprawy pozwalają na sformułowanie wniosku, że w domu pomocy społecznej będzie przebywać do końca życia.
Pomoc tego rodzaju jest zgodna z celem i charakterem tego domu pomocy społecznej. Ponadto, wnioskowanie przez nią o skierowanie jej do tego Domu wskazuje na jej zamiar dalszego pobytu w tym miejscu przez czas nieokreślony, a więc na zamiar stałego pobytu. Dom Pomocy Społecznej "Betania" nie jest położony jest na terenie Gminy Miechów, dlatego za miejsce zamieszkania G.C. w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 Kc należy uznać Gminę Miechów, co wyklucza właściwość Prezydenta Miasta Sosnowca oraz Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpatrzenia wniosku G.C. o wydanie decyzji kierującej ją do Domu Pomocy Społecznej "Betania" w Miechowie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.