Uzasadnienie
Prezydent Miasta Bielsko-Białej wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Wójtem Gminy Kuczbork Osada w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla P. K. przez Wójta Gminy Kuczbork Osada.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że P. K. zamieszkała w Bielsku-Białej na mocy decyzji administracyjnej z dnia [...] września 2005 r. wydanej bezterminowo pobierała zasiłek pielęgnacyjny. Zasiłek był przelewany na rachunek bankowy. We wrześniu 2013 r. bank poinformował, że rachunek bankowy P. K. został zamknięty. Pismem z dnia 25 września 2013 r. wezwano stronę do podania nowego numeru rachunku bankowego, jednak pozostało ono bez odpowiedzi. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] października 2013 r. wstrzymano wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego.
Pismem z dnia 27 marca 2014 r. skierowanym do MOPS w Bielsku-Białej P. K. poinformowała, że od [...] kwietnia 2013 r. zamieszkuje w X. gmina Kuczbork Osada. Podała, że rezygnuje z pobierania zasiłku pielęgnacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bielsku-Białej i prosi o przesłanie dokumentacji do GOPS w Kuczborku Osadzie. Wyraziła także zgodę na "zmianę decyzji zmieniającej".
Wobec powyższego MOPS w Bielsku-Białej, mając na uwadze stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z 19 czerwca 2012 r., IV SA/Gl 904/2011, uznał się za niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku strony. Zgodnie z w/w wyrokiem WSA zmiana miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do zasiłku pielęgnacyjnego wpływająca na właściwość organu, nie może być poczytana za okoliczność uprawniającą do zmiany decyzji w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sam fakt zmiany miejsca pobytu nie pociąga za sobą utraty prawa do świadczenia opiekuńczego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Jest to tylko kwestia zmiany płatnika zadań zleconych. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji nie ma podstaw do podjęcia jakichkolwiek decyzyjnych rozwiązań nieprzewidzianych przepisami obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wystarczy tylko zwykłym pismem informacyjnym przekazać do nowego płatnika ostateczne rozstrzygnięcie celem kontynuacji wypłaty zasiłku.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2014 r. MOPS w Bielsku-Białej przekazał akta sprawy, tj. wniosek, decyzję przyznającą, decyzję wstrzymującą wypłatę oraz pismo strony z dnia 27 marca 2014 r. do GOPS w Kuczborku Osadzie jako organu właściwego miejscowo do dalszej wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego lub też wydania decyzji uchylającej prawo do tego świadczenia, jeżeli strona potwierdzi całkowitą rezygnację z pobierania zasiłku (bowiem w piśmie z dnia 27 marca 2014 r. strona zrezygnowała z pobierania zasiłku w MOPS w Bielsku-Białej, co nie oznacza, że nie będzie chciała go pobierać w GOPS w Kuczborku).
W odpowiedzi pismem z dnia 7 maja 2014 r. Kierownik GOPS w Kuczborku Osadzie stwierdził, że nie jest organem właściwym do uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż zgodnie z art.162 k.p.a. powinien to zrobić organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.
Z powyższym wnioskodawca nie może się zgodzić z następujących powodów: Zgodnie z art.19 k.p.a. organ z urzędu przestrzega swojej właściwości miejscowej i rzeczowej, decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości jest nieważna. Zgodnie z art. 3 pkt 11 i art. 20 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych od zmiany miejsca zamieszkania przez stronę, tj. od kwietnia 2013 r. organem właściwym do wydawania wszelkich decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych P. K. jest Wójt Gminy Kuczbork Osada. Od tego czasu miejscem zamieszkania strony jest X., co nie jest kwestionowane przez żaden z organów będących w sporze. MOPS w Bielsku-Białej stoi na stanowisku, że z uwagi na zmianę właściwości miejscowej nie jest on uprawniony do wydania żadnej decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych dla P. K., nawet decyzji o zmianie czy uchyleniu poprzednio przyznanych świadczeń. Decyzja taka dotknięta byłaby wadą nieważności z art.156 § 1 pkt 1 k.p.a. Wnioskodawca uważa, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji ani na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani do stwierdzenia jej wygaśnięcia jako bezprzedmiotowej na podstawie art.162 k.p.a. jak proponuje uczestnik.
W ocenie wnioskodawcy stronę należy wezwać do sprecyzowania czy jej wniosek z dnia 27 marca 2014 r. oznacza całkowitą rezygnację z zasiłku pielęgnacyjnego czy też chęć jego pobierania w aktualnym miejscu zamieszkania, a w konsekwencji wydanie decyzji uchylającej prawo do świadczenia lub podjęcie wypłaty bieżących świadczeń. Jednak powinien tego dokonać organ właściwy miejscowo.
Konsekwencją tego jest wniosek, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony z dnia 27 marca 2014 r. jest Wójt Gminy Kuczbork Osada.
Wójt Gminy Kuczbork Osada w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie negatywnego sporu o właściwość, wnosił o wskazanie Prezydent Miasta Bielsko-Biała jako organu właściwego w sprawie wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego P. K.. W uzasadnieniu wywodził, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych organem właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz bądź prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia lub otrzymującej świadczenia. Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuję na wniosek osoby uprawnionej wskazanej w art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która wniosek składa w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1.
Powyższe przepisy określiły właściwość rzeczowa i miejscową Prezydent Miasta Bielsko-Biała, który decyzją administracyjną z dnia [...] września 2005 r. przyznał bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny P. K.. Tym samym Prezydent Miasta Bielsko-Biała obowiązany był do wypłaty świadczenia P. K. zamieszkującej na terenie jego gminy, jak również zmiany lub uchylenia tej decyzji.
Przy założeniu, że P. K. od dnia [...] kwietnia 2013 r., zamieszkuje na terenie Gminy Kuczbork Osada, organem właściwym do ustalenia i wypłaty świadczenia – o ile P. K. taki wniosek złoży, jest Wójt Gminy Kuczbork Osada. Ewentualny wniosek osoby uprawnionej zainicjuje wszczęcie postępowania.
Jednakże sam fakt zmiany z dniem 18 kwietnia 2014 r. miejsca zamieszkania przez P. K. nie może skutkować związaniem Wójta Gminy Kuczbork Osada decyzją wydaną przez Prezydent Miasta Bielsko-Biała oraz nie stwarza dla Wójta uprawnienia do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustalonego decyzją Prezydent Miasta Bielsko-Biała. Brak jest bowiem przepisów prawa procesowego i materialnego do wkraczania przez Wójta Gminy Kuczbork Osada w kompetencje Prezydenta Miasta Bielsko-Biała. W ocenie Wójta Gminy Kuczbork Osada, to Prezydent Miasta Bielsko-Biała powinien wszcząć postępowanie i wydać decyzję administracyjną w przedmiocie uchylenia własnej decyzji ustanawiającej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji umożliwi Wójtowi Gminy Kuczbork Osada wydanie nowej decyzji, w trybie określonym art. 3 pkt 11 i art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Przy hipotetycznym założeniu, że Wójta Gminy Kuczbork Osada związany jest decyzją administracyjną Prezydenta Miasta Bielsko-Biała z dnia [...] września 2005 r., to Wójt musiałby zaakceptować arbitralną decyzję innego organu nakładającą na niego obowiązki, bez możliwości wszczęcia i przeprowadzenia własnego postępowania, zgodnie z art. 3 pkt. 11 i art. 23 ust. 1 ustawą o świadczeniach rodzinnych.
Wójt Gminy Kuczbork Osada zostałby pozbawiony prawa do tzw. samokontroli decyzji w zakresie możliwości prostowania zawartych w niej błędów rachunkowych bądź innych oczywistych pomyłek, a także wyjaśniania wątpliwości co do treści decyzji Co więcej, Wójt nie mógłby np. po wznowieniu postępowania uchylić decyzji Prezydenta Miasta Bielsko-Biała z dnia [...] września 2005 r. Art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a. nie pozwala bowiem uchylić decyzji innego organu.
Powstałby w ten sposób prawdziwy węzeł gordyjski, nie do rozwiązania na gruncie procedury ustalania prawa do świadczeń.
Ponadto oparcie się Wójta Gminy Kuczbork -Osada na wcześniejszej decyzji innego organu byłoby niezgodne z zasadą praworządności. Nie ma bowiem podstaw prawnych dla odmowy uprawnionemu organowi prawa do własnej oceny stanu faktycznego i interpretacji prawnej przepisów w zakresie ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje związania jednego organu wcześniej wydanymi decyzjami innego organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość i spory kompetencyjne, o których stanowi art. 4 tej ustawy.
Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta przez podjęcie środków prawnych. Spór o właściwość ma miejsce, gdy rozbieżność poglądów zachodzi co do określonego zakresu działania, a zatem w odniesieniu do podjęcia działania na podstawie przepisu prawa, który wywołuje wątpliwości interpretacyjne co do przyznania kompetencji jednemu z organów pozostających w sporze. Spór o właściwość nie obejmuje ustalenia co do zasadności stosowania danego trybu postępowania w sprawie.
W sprawie nie powstał spór o właściwość do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Sprawa administracyjna to sprawa, której przedmiotem jest ustalenie lub pozbawienie uprawnień na podstawie przepisu prawa materialnego oraz związana z tym weryfikacja przyjętego rozstrzygnięcia, we właściwym trybie postępowania administracyjnego.
Prezydent Miasta Bielsko-Białej wnosząc o rozstrzygnięcie sporu o właściwość nie wskazał normy prawnej, której wykładnia budzi wątpliwości interpretacyjne w zakresie właściwości organów. Wywiódł, że nie ma podstaw do rozpoznawania i rozstrzygania sprawy, a jedynie są podstawy do czynności wykonania przez wypłatę przyznanego P. K. świadczenia.
Wójt Gminy Kuczbork Osada wywiódł, że organy administracji nie są związane decyzją administracyjną wydaną przez inny organ. Stanowisko to nie ma podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Decyzja administracyjna ostateczna wiąże wszystkie organy, dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego we właściwym trybie, o ile są do tego podstawy prawne (art. 16 § 1 w związku z art. 156 § 1-3 kodeksu postępowania administracyjnego).
W tym stanie rzeczy, skoro w sprawie nie wskazano rodzaju sprawy, co do której powstał spór o właściwość oraz z uwagi na zasadny wywód Prezydenta Miasta Bielsko-Białej co do braku podstaw ponownego rozstrzygnięcia sprawy, na mocy art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.