Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w B. w sprawie skierowania M. M. do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 17 kwietnia 2012 r. na podstawie rozmowy z synem M. M. na temat umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej ustalono, iż nie mieszka ona od dawna w M., przyjeżdża jedynie okazjonalnie.
Podano, że w dniu 22 maja 2012 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynął wniosek M. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej wraz z zaświadczeniem lekarskim z dnia 23 kwietnia 2012 r. o stanie jej zdrowia, zamieszkałej w D. [...], [...] B., ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, wystawionym przez NZOZ Terapia Sp. p w K..
Dalej organ podał, że pismem z dnia 23 maja 2012 r., Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M. w trybie art. 65 k.p.a. przesłał wniosek do właściwego według miejsca pobytu M. M. – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., który to Ośrodek pismem z dnia 28 maja 2012 r. uznał się niewłaściwym do załatwienia sprawy i zwrócił akta sprawy do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. nie zgodził się z tym i wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), właściwość miejscową gminy w zakresie pomocy społecznej określa ustawa według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Wskazano, że miejscem zamieszkania, według prawa cywilnego (art. 25 k.c.) jest miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Podano, że dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej, o czym stanowi art. 101 ust. 6 tej ustawy.
Natomiast na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. zaznaczył, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sprawach dotyczących skierowania do domu pomocy społecznej, właściwą do ich rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, przy czym wskazano, że samo zameldowanie (kategoria prawa administracyjnego) nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Zdaniem Kierownika Ośrodka w M. zasadne jest zatem uznanie, że M. M. uczyniła z Gminy B. centrum swoich życiowych spraw i interesów.
W odpowiedzi na wniosek, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wskazał, że M. M. nie mieszkała i nie mieszka na terenie Gminy B., natomiast jest zameldowana na terenie gminy M., gdzie posiada własną nieruchomość (dom mieszkalny). Podano ponadto, że sama zainteresowana oświadczeniem na piśmie stwierdziła, iż obecnie przebywa u swoich dzieci w woj., lubuskim, śląskim oraz mazowieckim ze względu na wiek i pomoc, jaką świadczy dla niej rodzina. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wskazał, że w związku z tym tenże Ośrodek odesłał wniosek M. M. wraz z dokumentami do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. uznając się za organ niewłaściwy w sprawie.
Wskazano, że M. M. w swoim wniosku jednoznacznie wskazuje na skierowanie jej do Domu Opieki Caritas Archidiecezji Wrocławskiej im. Ks. [...] w M., który działa w bliskim sąsiedztwie jej miejsca zamieszkania albo do Domu Pomocy Społecznej w G. w woj. śląskim blisko miejsca zamieszkania jednego z synów. To – zdaniem Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. – oznacza, że wnioskodawczyni nie wskazuje, aby jej miejsce zamieszkania było na terenie Gminy B. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wskazał, że z protokołu przesłuchania syna M. M. – Waldemara M. – z dnia 12 lipca 2012 r. w celu ustalenia miejsca jej zamieszkania wynika, że M. M. przebywała na terenie Gminy B. pod adresem [...] B., [...][...] od 20 stycznia 2012 r. do 18 maja 2012 r. bez zamiaru stałego pobytu.
Natomiast obecnie przebywa ona u syna w woj. mazowieckim. Podano, że zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania, jest miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa zgodnie z zamiarem stałego pobytu. Natomiast w dniu, w którym składała ona wniosek o umieszczenie do Domu Pomocy Społecznej przebywała na terenie Gminy M. Wskazano, że w podaniu wskazała adres M. ul. S. 6 i skierowała wniosek do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. jako właściwego do załatwienia sprawy ze względu na miejsce zamieszkania.
Pismem z dnia 19 lipca 2012 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wskazał, że M. M. posiada w M. przy ul. S. 6 nieruchomość, w której nie przebywa od kilku lat, z uwagi na stan zdrowia powodujący konieczność sprawowania opieki przez osoby trzecie. Podano, że z relacji sąsiadów wynika, iż dom od dłuższego już czasu jest wystawiony na sprzedaż, co – w ocenie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. – świadczy o tym, że M. M. nie ma zamiaru powrotu do M. Wskazano, że od wielu miesięcy M. nie jest miejscem zamieszkania M. M., która swoje centrum życiowe przeniosła i zlokalizowała w Gminie B., gdzie mieszka, funkcjonuje, leczy się itp. Podkreślono, że ani w dacie sporządzenia wniosku, ani przed, ani po tej dacie M. M. nie przebywała w M. Zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., skoro M. M. w okresie od stycznia do maja 2012 r. przebywała na terenie Gminy B., to twierdzenie, że w dacie sporządzenia wniosku przebywała na terenie Gminy M. również jest nieprawdziwe i budzi poważne wątpliwości co do wiarygodności poczynionych ustaleń.
Ponadto zwrócono uwagę, że gdyby M. M. przebywała na terenie Gminy M. w dacie sporządzenia wniosku, to zaświadczenie o stanie zdrowia wypełnione byłoby przez lekarza z terenu Gminy M. Podano także, iż lekarz w zaświadczeniu lekarskim także posłużył się adresem D. [...], a nie M. ul. S. 6.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wójt Gminy M., uznając się niewłaściwym w sprawie rozpoznania wniosku M. M. o skierowanie do domu pomocy społecznej, przekazał przedmiotowy wniosek w trybie art. 65 § 1 k.p.a. do Wójta Gminy B. jako organu właściwego.
Jednakże organ ten, uznając się również niewłaściwym w sprawie, zwrócił wniosek Wójtowi Gminy M.. Działanie takie było nieprawidłowe. Organ, któremu jako właściwemu przekazano wniosek, jest związany tym przekazaniem. Jeżeli uważa, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy powinien wystąpić ze stosownym sporem o właściwość. W niniejszej sprawie ze sporem takim wystąpił Wójt Gminy M., chociaż powinien to uczynić Wójt Gminy B. Niezależnie jednak od tej okoliczności podnieść należy, iż powstały spór odnosi się do właściwości miejscowej. Nie budzi bowiem wątpliwości zakres właściwości rzeczowej do rozpoznania przedmiotowego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Oba organy są właściwe do jego rozpoznania.
Natomiast spór powstał na tle stosowania art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), który reguluje kwestie właściwości miejscowej gminy do załatwienia sprawy, a konkretnie § 1 tego przepisu, który stwierdza, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Obie gminy w swoich postępowaniach skoncentrowały się na wykazaniu, że miejscem zamieszkania wnioskodawczyni nie była dana gmina. Natomiast żadna z nich nie wyjaśniła nawet, gdzie faktycznie przebywa wnioskodawczyni. Obowiązek ten ciążył przede wszystkim na Gminie B., która to gmina związana jest przekazaniem, w trybie art. 65 § 1 k.p.a., przedmiotowego wniosku. Chociaż stosowne ustalenia powinna poczynić również Gmina M., jeżeli wystąpiła z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, a spór o właściwość rozstrzyga w sytuacji gdy stan ten został prawidłowo ustalony przez organy administracji publicznej.
Z tych wszystkich względów, uznając, że brak stosownych ustaleń uniemożliwia rozpoznania wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.