Uzasadnienie
Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce – działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrołęki – wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Łomianek w sprawie wskazania organu właściwego do skierowania i ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej J. H. G. – bez jej zgody na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w Warszawie
W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że pismem z dnia 20 kwietnia 2016r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Łomiankach przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce dokumentację w sprawie skierowania J. H. G. do Domu Pomocy Społecznej. J. H. G. w dniu 1 stycznia 2016 r. została umieszczona w Mazowieckim Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza w P., gdzie została przewieziona ze Szpitala B. Nadal przebywa w Mazowieckim Specjalistycznym Centrum Zdrowia w P. Na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w Warszawie J. G. ma zostać umieszczona w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Organ podał, że z dokumentacji będącej w posiadaniu MOPR w Ostrołęce wynika, że J. G. posiada stały meldunek w Ostrołęce ul. [...].
Natomiast z oświadczenia jej córki D. B. zam. Ostrołęka ul. [...] złożonego w dniu 9 maja 2016 r. wynika, że J. G. od 1985 r. nie przebywa w Ostrołęce. Od ponad 30 lat mieszkała w Łomiankach. Tam wynajmowała mieszkania i pracowała do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego. Świadczenie emerytalne przesyłane było przez ZUS na pocztę w Łomiankach. W ocenie organu z powyższego wynika, że to w mieście Łomianki koncentrowało się jej życie.
Zdaniem organu, skoro właściwość miejscową gminy, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jest miejscowość Łomianki, to organem właściwym do rozpatrzenia sprawy o skierowanie J. G. do domu pomocy społecznej i ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest Burmistrz Łomianek.
Burmistrz Łomianek nie wniósł odpowiedzi na złożony wniosek.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór kompetencyjny w znaczeniu przewidzianym w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym negatywnym, który powstał pomiędzy Prezydentem Miasta Ostrołęki i Burmistrzem Łomianek na tle wskazania organu właściwego do skierowania i ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej J. H. G. – bez jej zgody na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w Warszawie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jako gminę właściwą miejscowo art. 101 ust. 1 ustawy wskazuje gminę miejsca zamieszkania. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", należy w tym zakresie posłużyć się art. 25 K.c., który za takie miejsce uznaje miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, występujące łącznie. Zatem miejscem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 K.c. jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że J. H. G., która ma być skierowana do domu pomocy społecznej bez jej zgody na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego, jest zameldowana na pobyt stały w Ostrołęce, ul. [...], jednak w mieście tym od dawna (ok. 30 lat) nie przebywa. Jak zapisano w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, J. H. G. została przyjęta do Mazowieckiego Specjalistycznego Centrum Zdrowia (oddział psychiatryczny) w P. od dnia 1 stycznia 2016 r., gdzie została przywieziona ze Szpitala B. w W., do którego trafiła z powodu błąkania się po ulicach Łomianek, zaniedbana higienicznie i bez logicznego kontaktu. Znaleziono przy niej przekazy pocztowe emerytury z kilku miesięcy 2015 r., na których widnieje adres Łomianki, ul. [...]. Podczas pobytu w szpitalu udało się ustalić dane jej córki – D. B. – która potwierdziła, że pomimo zameldowania w Ostrołęce, J. H. G. od wielu lat przebywa w Łomiankach.
Jednocześnie córka podała, że nie zna dokładnego adresu, pod którym przebywała jej matka. Z wywiadu środowiskowego wynika też, że z powodu zaburzeń pamięci J. H. G. nie jest w stanie potwierdzić, gdzie dokładnie przebywa w Łomiankach. Córka D. B. w złożonym do akt oświadczeniu wskazała, że matka w 1985 r. opuściła Ostrołękę i wyprowadziła się do Łomianek, gdzie przebywała do 31 grudnia 2015 r., a więc ponad 30 lat. Tam wynajmowała mieszkania i pracowała do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego. Emerytura przesyłana była przez ZUS cały czas na pocztę w Łomiankach. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy w istocie znajdują się kserokopie odcinków emerytury z 2015 r. adresowane na Łomianki, ul. [...]. D. B. podała ponadto, że od 15 lat nie widziała się z J. H. G. z powodu problemu alkoholowego matki, którego ta nie chciała leczyć. D. B. oświadczyła, że nie jest w stanie określić, gdzie dokładnie w Łomiankach przebywała jej matka, gdyż często zmieniała ona miejsce zamieszkania.
Z notatki służbowej pracownika socjalnego znajdującej się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy wynika co prawda, że przy ul. [...] w Łomiankach zamieszkuje przyrodnia siostra J. H. G. – K. K., która twierdzi, że siostra od 10 lat nie przebywa w Łomiankach i nigdy nie mieszkała w jej domu, zaś w przeszłości przebywała u niej tylko kilka dni. Jednak – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – materiał dowodowy niniejszej sprawy nie zaprzecza, że miejscem zamieszkania J. H. G. były Łomianki, nawet jeśli w ostatnim czasie nie mieszkała u swojej przyrodniej siostry. Kryterium zamieszkania wyznacza miejscowość, nie zaś konkretny adres w tej miejscowości. Bezsporne jest, że bezpośrednio przez umieszczeniem w szpitalu na adres w Łomiankach kierowane były świadczenia emerytalne i w Łomiankach też chora została znaleziona.
Wobec powyższych okoliczności stwierdzić należy, że w Łomiankach koncentrowały się czynności życiowe J. H. G., zatem to Łomianki są miastem, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Okoliczności powyższe dają podstawę do przyjęcia, że Burmistrz Łomianek jest organem właściwym do skierowania i ustalenia odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej J. H. G. – bez jej zgody na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego VI Wydział Rodzinny i Nieletnich w Warszawie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjnym, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.