Uzasadnienie
Pismem z 8 czerwca 2012 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy G. a Prezydentem Miasta Poznania i wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy.
We wniosku podano, że w dniu 23 maja 2012 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynęło zawiadomienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu o przekazaniu wniosku Ł.W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. o pomoc społeczną na zakup żywności do załatwienia według właściwości.
Z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu wynika, że Ł. W. jest zameldowany na pobyt stały w G., ale od 28 lutego 2012 r. mieszka w Poznaniu w wynajętym mieszkaniu, na które umowa najmu została zawarta na czas nieokreślony od dnia 1 kwietnia 2012 r. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że Ł. W. poszukuje pracy zarobkowej na terenie Poznania, ponadto w celu zwiększenia swoich szans na zmianę sytuacji zawodowej zapisał się do Towarzystwa Osób Niedosłyszących w Poznaniu, które pomaga osobom niepełnosprawnym w podjęciu zatrudnienia. Pracownik socjalny z MOPR w Poznaniu ustalił, że Ł. W. z chwilą zmiany miejsca zamieszkania miał podjąć pracę zarobkową, ale umowa o pracę nie została podpisana z przyczyn niezależnych od niego.
W piśmie z dnia 19 kwietnia 2012 r. Ł.W. poinformował organ, że wiąże swoje losy z Poznaniem, ponieważ są tam większe szanse na znalezienie zatrudnienia, ponadto działają tam stowarzyszenia ludzi niesłyszących.
W ocenie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działania, które podjął Ł. W. wskazują, że jego pobyt w Poznaniu ma charakter stały i tam znajduje się jego centrum życiowe.
Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Stały pobyt oznacza natomiast traktowanie określonej miejscowości jako centrum spraw życiowych danej osoby.
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nie zgodził się ze stanowiskiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu, że dwumiesięczny pobyt Ł. W. w Poznaniu nie świadczy o zamiarze stałego tam pobytu. W związku z powyższym, w ocenie wnioskującego organu, Ośrodek Pomocy Społecznej w G. nie jest właściwym do wydania decyzji w sprawie wniosku Ł. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
Spory o właściwość między organami administracji publicznej powstają w związku z odmienną oceną zakresu kompetencji tych organów określonej w przepisach prawa. Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej (por. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz pod redakcją Tadeusza Wosia, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis" s. 94). Przedmiotem takiego sporu jest indywidualna sprawa administracyjna należąca do właściwości organu administracji publicznej, rozstrzygana przez ten organ w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną.
W rozpoznawanej sprawie pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy G. a Prezydentem Miasta Poznania zaistniał negatywny spór o właściwość dotyczący wniosku Ł. W. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności.
Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", należy w tej kwestii sięgnąć do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tego kodeksu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. O miejscu zamieszkania w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), który winien wynikać z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Dla ustalenia miejsca zamieszkania niezbędne jest nie tylko ustalenie, że osoba stale przebywa w danej miejscowości ale także, że temu przebywaniu towarzyszy określony stan świadomości - zamiar stałego pobytu.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Ł. W. przebywa w Poznaniu przynajmniej od [...] lutego 2012 r., zamieszkując w wynajętym mieszkaniu. Wyraża także zamiar pozostania w tym mieście ze względu na większe szanse na znalezienie zatrudnienia. Wskazuje także na działające tam stowarzyszenia ludzi niesłyszących, które mogą mu pomoc w uzyskaniu pracy.
.Zatem uznać należy, iż miasto Poznań jest miejscem zamieszkania Ł.W. mimo, że zainteresowany pozostaje zameldowany na pobyt stały w miejscowości G.. W konsekwencji organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego jest Prezydent Miasta Poznania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.