Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2017 r. Kierownik GOPS w [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...], a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku L.B. o przyznanie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że L.B. - mieszkaniec Domu Pomocy Społecznej w K. (umieszczony tam przed dniem 1 stycznia 2004 r.) wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. MOPS w [...] zwrócił się do Dyrektora DPS w K. o przesłanie pełnego kwestionariusza wywiadu rodzinnego wraz z kompletem wymaganych dokumentów. W dniu 12 grudnia 2016 r. do MOPS w [...] wpłynęły żądane dokumenty. Zawiadomieniem z dnia 4 stycznia 2017 r. Prezydent Miasta [...] przekazał według właściwości wniosek do Wójta Gminy [...]. Podniósł, że L.B. skierowany został do domu pomocy społeczne na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1993 r. wydanej przez Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w K. Zgodnie z art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) gminą właściwą do rozpatrzenia wniosku jest gmina właściwa ze względu na położenie domu pomocy społecznej.
Z tych jednak nie zgodził się Wójt Gminy [...]. Jego zdaniem, zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że L.B. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w K. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. Gminą, która kierowała zainteresowanego do domu pomocy społecznej jest Miasto [...]. Prezydent Miasta [...] wydał bowiem decyzję zmieniającą w tym przedmiocie zgodnie z art. 155 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wójt Gminy [...] przekazał zatem wniosek L.B. do Prezydenta Miasta [...] zgodnie z właściwością. Ten jednak zwrócił go do Wójta Gminy [...]. Wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko, że to Prezydent Miasta [...] jest organem właściwym w tej sprawie.
Nadto wnioskodawca podał, że w sprawie istotną okolicznością jest to, że L.B. w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta [...] zamieszkiwał na terenie Gminy (Miasta) [...] i tam też był i jest nadal zameldowany na pobyt stały.
W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta [...] wskazał, że jego zdaniem organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy [...]. Podniósł, że L.B. skierowany został do domu pomocy społecznej na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1993 r. wydanej przez Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w K. Była to pierwsza decyzja kierująca, będąca podstawą do umieszczenia zainteresowanego w domu pomocy społecznej, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 87, poz. 506 ze zm.). Na mocy ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 203, poz. 1966), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., dodano art. 37 ust. 6a, zgodnie z którym dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Zasada ta obowiązuje obecnie na podstawie art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zdaniem Prezydenta Miasta [...] w tej sprawie - zgodnie z art. 155 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - zastosowanie znajduje art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w myśl którego właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia. W zakresie pojęcia "miejsca zamieszkania" z kolei sięgnąć trzeba do art. 25 Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania L.B. była w dniu składania wniosku o przyznanie zasiłku celowego oraz obecnie jest miejscowość K., a zatem organem właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej (art. 101 ust. 6). W myśl art. 155 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. stosuje się dotychczasowe przepisy o właściwości miejscowej gminy, tj. przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Z kolei art. 155 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. wskazuje, że w stosunku do osób umieszczonych w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r., decyzje zmieniające decyzje o odpłatności i o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje starosta właściwy ze względu na położenie domu. Przepis art. 37 ust. 1 uprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia, a w sprawach nie cierpiących zwłoki - według miejsca pobytu tej osoby.
W niniejszej sprawie istotne zatem jest czy L.B. będący obecnie mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej w K., skierowany został do tego domu przed dniem 1 stycznia 2004 r. czy też po tej dacie. Od tego bowiem zależy uznanie, które przepisy prawa znajdą w sprawie zastosowanie - przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, czy też ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalony stan faktyczny wskazuje, iż zainteresowany skierowany został do Domu Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] marca 1993 r. wydaną przez Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w K., a zatem na podstawie skierowania wydanego przed dniem 1 stycznia 2004 r. W okolicznościach tej sprawy bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu pozostaje fakt, iż L.B. znalazł się w tym samym domu pomocy społecznej po raz drugi - obecnie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2014 r. Jak wskazano w stanie faktycznym sprawy, po raz pierwszy zainteresowany skierowany został do Domu Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] marca 1993 r. wydaną przez Wojewódzki Zespół Pomocy Społecznej w K. Następnie, w 2013 r. przebywał w Domu Pomocy Społecznej w P., by ostatecznie powrócić w 2014 r. (na jego wniosek) do Domu Pomocy Społecznej w K. Faktyczna zmiana miejsca zamieszkania w określonym domu pomocy społecznej nie mogła - w tym przypadku - wpłynąć na ocenę właściwości organu.
W tej sprawie zastosowanie znajduje zatem art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Tym samym przyjąć należało, że aktualnym miejscem zamieszkania zainteresowanego jest miejscowość K. W tej miejscowości, a dokładnie w znajdującym się w niej Domu Pomocy Społecznej L.B. fizycznie przebywa i tam koncentrują się obecnie ważne dla niego sprawy życiowe. Tam korzysta z całodobowej opieki gdyż jest osobą chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji.
Organem właściwym do rozpoznania wniosku L.B. o przyznania zasiłku celowego na zakup leków jest zatem Wójt Gminy [...] - gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Dodatkowo wyjaśnić należy, iż w sprawie nie miała żadnego znaczenia kwestia miejsca stałego zameldowania L.B. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.