Uzasadnienie
Burmistrz [...] na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257 ze zm.), dalej powoływanej jako "K.p.a." w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] przez wskazanie Prezydenta [...] jako organu właściwego w sprawie ustalenia nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego przez E. N. z tytułu samotnego wychowywania w styczniu 2018r. dziecka – J. C.(dawniej N.)
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 8 września 2017r. E. N. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka – J. C. na okres zasiłkowy 2017/2018r. Decyzją z dnia [...] października 2017r. nr [...] przyznano E. N. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka – J. C. na okres od dnia 1 listopada 2017r. do dnia 31 października 2018r.
Dalej organ wskazał, że w dniu 9 stycznia 2018r. E. N. oświadczyła, że od dnia 1 lutego 2018r. będzie zamieszkiwała w [...] przy ul. [...] oraz złożyła prośbę o uchylenie świadczeń rodzinnych w związku ze zmianą miejsca zamieszkania. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] stycznia 2018r. nr [...] uchylono z mocą od dnia 1 lutego 2018r. decyzję z dnia [...] października 2017r. o przyznaniu E. N. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W konsekwencji organ w dniu 24 stycznia 2018r. na podstawie art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r. poz. 1952 ze zm.), dalej przywoływanej jako "u.ś.r.", przekazał dokumentację przedmiotowej sprawy do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...].
Następnie w dniu 23 lutego 2018r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęła dokumentacja przekazana przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] tj. kserokopia postanowienia z dnia 5 lutego 2018r. sygn. akt III RC 38/18 udzielającego zabezpieczenia powództwa o zasądzenie alimentów przez zobowiązanie do łożenia na rzecz małoletniej J. C. 300,00zł miesięcznie, oświadczenie E. N. z dnia 20 lutego 2018r., odpis aktu urodzenia dziecka J. C. w celu ewentualnego uznania za nienależnie pobrane świadczenia.
Organ stwierdził, że z otrzymanej dokumentacji wynika, że E. N. nie posiadała uprawnienia do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę J. C. w okresie od dnia 1 stycznia 2018r. do dnia 31 stycznia 2018r. w związku z ustaleniem ojcostwa z dniem 14 grudnia 2017r. Ponadto od dnia 1 lutego 2018r. E. N. zamieszkuje na terenie [...], a zatem zgodnie z treścią art. 3 pkt 11 u.ś.r. przez organ właściwy rozumie się wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzimie lub otrzymującej świadczenia rodzinne. W konkluzji organ uznał, że właściwym do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń przez E. N. i zobowiązania do ich zwrotu jest Prezydent Miasta [...].
W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przedstawił przebieg postępowania w przedmiotowej sprawie i wskazał, że z uwagi na fakt, iż w art. 30 u.ś.r. regulującym kwestię nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie został określony organ właściwy w sprawie takich świadczeń, to organ, który wydał decyzję przyznającą świadczenia i zrealizował wypłatę przyznanych świadczeń jest organem właściwym w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administarcyjny zważył, co następuje
Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).
W realiach sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem [...] dotyczący prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przyznanych E. N. Mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy u.ś.r. w art. 3 pkt 11 stanowi, że przez organ właściwy rozumieć należy wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Przepis art. 30 u.ś.r., regulujący kwestie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie określa w sposób szczególny organu właściwego do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń.
Zatem za organ właściwy do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń należy uznawać ten, o którym mowa w art. 3 pkt 11 u.ś.r. Osoba, wobec której wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest bowiem osobą otrzymującą świadczenie w rozumieniu powołanego przepisu (vide: postanowienie NSA z dnia 10 września 2013r. sygn. akt I OW 125/13; postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2015r. sygn. akt I OW 194/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze, iż obecnie miejscem zamieszkania E. N. jest G., to organem właściwym do prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest Prezydent G. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.