Uzasadnienie
Wójt Gminy Trzebiel, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Żarach, w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia wniosku E. R. o zwrot wydatków oraz wynagrodzenia za dozór naczep na parkingu w Ż. w kwocie [...] zł.
We wniosku wskazano, iż postanowieniem z dnia 6 maja 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Żarach, uznając się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia w/w wniosku, przekazał sprawę Wójtowi Gminy Trzebiel, ale bez materiału dowodowego.
Wnioskodawca natomiast uważa, iż nie jest organem właściwym, bowiem Gmina Trzebiel nie prowadziła postępowania w zakresie wskazanych naczep, w szczególności nie występowała do Policji z wnioskiem o ich usunięcie, który zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377) inicjuje postępowanie unormowane w art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908), w związku z tym Wójt nie dysponuje żadną dokumentacją w sprawie, której dodatkowo nie przekazał Naczelnik Urzędu Skarbowego.
Wnioskodawca wskazał, iż postępowanie w sprawie usunięcia naczep toczyło się na mocy art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a zatem Gmina nie nabyła uprawnień właścicielskich wobec nich, zatem Wójt nie jest organem właściwym w zakresie rozpatrzenia wniosku o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór sprawowany na parkingu w Ż. Ponadto w świetle przepisów ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego stwierdził, iż wszelkie koszty związane z przechowywaniem na strzeżonych parkingach usuniętych z dróg obciążają właściciela usuniętego pojazdu, co znajduje potwierdzenie w wyroku TK z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt SK 54/08, włączając w to sytuację, kiedy pojazd nie został odebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, stając się tym samym własnością Skarbu Państwa, który musi zwrócić należności za parkowanie usuniętego z drogi pojazdu, od dnia, w którym stał się właścicielem.
Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym tj. art. 50a i art. 130a i rozporządzenia wykonawczego wyznaczają dwa odrębne postępowania, w konsekwencji których ruchomość może przejść albo na własność Gminy (art. 50a) lub Skarbu Państwa (art. 130a). Żeby było skuteczne postępowanie w trybie art. 50a niezbędne jest jego zainicjowanie przez organy gminy. Natomiast w trybie art. 130a decyzję o usunięciu pojazdu podejmuje policjant lub strażnik miejski z własnej inicjatywy, czyli bez wniosku ze strony organu gminy lub zarządcy drogi. Usunięcie pojazdu następuje na podstawie dyspozycji starosty. Dlatego też, według wnioskodawcy, wskazanie w treści postanowienia Naczelnika, iż dyspozycję usunięcia naczep wydał policjant świadczy o skorzystaniu z trybu przewidzianego art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, za czym przemawia również fakt, iż Gmina Trzebiel na żadnym etapie nie była uczestnikiem postępowania w sprawie. Zatem to nie Gmina stała się właścicielem pojazdów a Wójt nie jest organem właściwym do załatwienia wniosku o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór naczep, tylko Skarb Państwa.
Ponadto, niezależnie od powyższego chybionym wydaje się, zdaniem wnioskodawcy, upatrywanie właściwości Wójta w sprawie, w oparciu o art. 21 § 2 K.p.a., i przyjęcie, że skoro parking nie jest drogą w rozumieniu ustawy O drogach publicznych, to sprawa wniosku E. R. nie podlega trybom ustawy Prawo o ruchu drogowym, a wobec tego nie można ustalić właściwości miejscowej organu na mocy § 1 art. 21 K.p.a. W sprawie usunięcia pojazdu z parkingu wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt II FW 2/06, w którym Sąd stwierdził, iż właściwość określa tryb usunięcia pojazdu, natomiast miejsce jego pozostawienia (parkingu) ocenione zostaje z punktu zamiaru właściciela pojazdu. Przesłanki usunięcia pojazdu zawarte w art. 130a mają dużo szerszy zakres, bo chodzi o pozostawienie pojazdu w miejscu zabronionym, gdzie utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W takiej sytuacji pojazd nieodebrany przez właściciela, w odpowiednim terminie, przechodzi na własność Skarbu Państwa, o którego nabyciu z mocy ustawy orzeka właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego.
Wnioskodawca wskazał, iż miejsce znajdowania się naczep na "parkingu w O.", jest terminem nieścisłym, bowiem choć na terenie Gminy znajduje się taka miejscowość, to nie ma tam parkingu. Dlatego też, jego zdaniem, naczepy zostały usunięte z terenu byłego Drogowego Przejścia Granicznego i Terminalu Towarowych Odpraw Celnych, będącego wówczas w Zarządzie Drogowych Przejść Granicznych, który był zlokalizowany na terenie dwóch Gmin T. działki o numerach [...], [...], [...], [...], oraz B. działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...]. Natomiast z postanowienia nie wynika na podstawie jakich dokumentów Naczelnik Urzędu Skarbowego przyjął, iż naczepy zostały usunięte z terenu Gminy Trzebiel.
W odpowiedzi na wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż dokonując oceny swojej właściwości uznał się za organ niewłaściwy w sprawie. Art. 50a jak i art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowią o usunięciu pojazdów z drogi, dlatego też powstało pytanie czy teren w/w parkingu, z którego zabrano pojazdy jest elementem drogi, przy czym wskazano, iż Olszyna leży na terenie Gminy Trzebiel i dlatego wniosek został przekazany do Wójta Gminy Trzebiel, jako organu właściwego z uwagi na miejsce zdarzenia powodującego wszczęcie postępowania. Natomiast w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym Naczelnik Urzędu Skarbowego w ogóle nie występuje jako podmiot zobowiązany lub uprawniony do jakichkolwiek działań. Do czasu uznania przez TK przepisu art. 130a ust. 10, ust. 11 pkt 3 cyt. ustawy oraz przepisu § 8.1. rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów za niezgodne z Konstytucją i utraty ich mocy z dniem 12 czerwca 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydawał jedynie decyzję deklaratoryjną, która stanowiła podstawę do dalszych działań, czyli wszczęcia postępowania likwidacyjnego. Obecnie zaś Naczelnik nie może nawet wydać decyzji stwierdzającej przejście własności pojazdów na rzecz SP.
Zdaniem Naczelnika, zarówno podstawa prawna jak i podmiot uprawniony, wydający dyspozycję (Policja) oraz miejsce, z którego usunięto pojazd wskazują na właściwość Wójta Gminy Trzebiel. Ponadto istotna okolicznością może być fakt, iż pojazdy pozostawione na parkingu z opadami z zagranicy mogły być uznane jako porzucone z zamiarem wyzbycia się własności. Oceniając ten fakt Naczelnik powiązał go z fragmentem uzasadnienia TK z 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 i również uznał je za pojazdy pozostawione z zamiarem pozbycia się ich własności, a zatem właściwym organem jest Wójt Gmin Trzebiel. Pojazd taki jest wtedy usuwany w związku z okolicznościami świadczącymi o jego porzuceniu, wyzbyciu się władztwa nad rzeczą, a nie odbierany właścicielowi.
Ponadto w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy Naczelnik w pismach zwracał się do Komendy Powiatowej Policji w Żarach czy było prowadzone postępowanie sądowe w sprawie usuniętych pojazdów oraz czy spełniono przesłanki przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa, do Komendy Wojewódzkiej Policji w G. W. w zakresie podstawy prawnej do wydania dyspozycji parkowania pojazdów, do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z zapytaniem o położenie parkingu, czy znajdował się w pasie drogowym oraz do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w jakim trybie było prowadzone postępowanie i czy naczepy zostały zabezpieczone. Komenda Woj. Policji udzieliła odpowiedzi, iż pojazdy zostały zatrzymane do celów postępowania przygotowawczego na podstawie przepisów K.p.k.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne, przez które należy rozumieć sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy tożsamą sprawą (co do stron, przedmiotu i podstawy) zajmują się co najmniej dwa organy. Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej będącej przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu.
Jednocześnie należy przy tym wskazać, iż przedmiotem sporu kompetencyjnego nie może być ustalanie rodzaju sprawy i podstawy materialnoprawnej, na mocy której podlega rozpoznaniu i rozstrzygnięciu, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w tym postępowaniu wskazuje jedynie organ właściwy do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej. W ramach jego kompetencji zadaniem nie może być ani wyszukiwanie właściwej podstawy materialnoprawnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego, ani ustalanie za organ stanu faktycznego sprawy, gdyż to leży w gestii organu administracji publicznej.
Wobec powyższych rozważań, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy.
Przede wszystkim organy nie ustaliły co było podstawą usunięcia naczep, czy art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ust. 4 powołanej ustawy, gdyż nie wynika to ze znajdujących się w aktach administracyjnych dyspozycji usunięcia pojazdów (w których wyraz "usunięcia" został skreślony i dopisano wyraz "parkowania" z dnia 27 oraz 28 października 2008 r., w których wskazano "Działając na podstawie art. 50a ust. 1, art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), proszę o usunięcie pojazdu – naczep z Parkingu P. TTOC O., przyczyna usunięcia pojazdu transgraniczne przewożenie odpadów", bez wskazania tj. zakreślenia przez podmiot zlecający żadnego z przewidzianych w nim przepisów prawa, stanowiących podstawę usunięcia przedmiotowych pojazdów. Ponadto w odpowiedzi na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Żarach z dnia 20 lipca 2010 r. Komendant Wojewódzki Policji w G. W. udzielił wyjaśnień, iż naczepy zostały zatrzymane, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, do celów postępowania przygotowawczego, prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Ż. i ewentualne dochodzenie kosztów winno odbywać się poprzez zgłoszenie do prowadzonego postępowania karnego zestawienia rachunków związanych z przechowywaniem naczep, co Sąd karny w wyroku lub też w orzeczeniu uzupełniającym jest zobowiązany rozstrzygnąć, które to postępowanie nie zostało zakończone.
Jednakże decydującą okolicznością przemawiającą za tym, iż stan faktyczny sprawy nie został ustalony, jest fakt wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia z dnia [...] maja 2010 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Żarach, w którym uznał się za organ niewłaściwy w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku E. R. z dnia 28 kwietnia 2010 r. o zwrot wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów – naczep na parkingu w Ż., postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia [...] lipca 2010 r., wydanym na skutek wniesionego przez wymienioną zażalenia, poprzez jego uchylenie i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W tym stanie rzeczy, brak właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy powoduje, iż wniosek o rozstrzygnięcie sporu jest przedwczesny i jako taki podlega oddaleniu na mocy art. 15 § 2 w zw. z art. 64 § 3 i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.