Uzasadnienie
Pismem z dnia 6 lipca 2012 r. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowogrodzie Bobrzańskim, działający z upoważnienia Burmistrza Nowogrodu Bobrzańskiego wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Nowogrodu Bobrzańskiego a Prezydentem Miasta Wrocławia o wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej H. N. We wniosku wskazano, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Natomiast na podstawie art. 101 ust. 1 tej ustawy, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, które określa się zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego.
Wnioskodawca wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu w dniu 11 czerwca 2012 r. przekazał do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowogrodzie Bobrzańskim sprawę o umieszczenie w domu pomocy społecznej H. N. zamieszkałej we Wrocławiu przy ul. (...). Z wywiadu środowiskowego wynika, że H. N. zameldowana na pobyt stały w Nowogrodzie Bobrzańskim przy ul. (...) okresowo przebywa u córki we Wrocławiu, która zabezpiecza matce stałą codzienną opiekę.
Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowogrodzie Bobrzańskim ustalił, że wnioskodawczyni od około 5 lat mieszka we Wrocławiu. Przyczyną zmiany miejsca zamieszkania była choroba, złe warunki mieszkaniowe oraz potrzeba stałej opieki osoby drugiej. Na podstawie treści oświadczenia majątkowego ustalono, że wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości. Mieszkanie w Nowogrodzie Bobrzańskim przy ul. (...), które jest własnością jej syna A. N. i A. N. zamieszkałych w Zielonej Górze zostało wynajęte w 2008 r.
Zdaniem organu H. N., która faktycznie przebywa we Wrocławiu, koncentruje w tym mieście swoje sprawy życiowe. Nie ma więc podstaw do uznania, że właściwym organem w sprawie wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wnioskodawczyni jest Burmistrz Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański.
W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, wskazał, że pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 k.c. jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości i zamiar, wola stałego pobytu, które muszą występować łącznie. O "miejscu zamieszkania" rozstrzyga zawsze całokształt okoliczności wskazujących na zajście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania. H. N. jest faktycznie zameldowana na pobyt stały w Nowogrodzie Bobrzańskim, przy ul. (...). Z uwagi na trudną sytuację życiową związaną z chorobą tymczasowo zamieszkała u córki B. T. we Wrocławiu, przy ul. (...), która zadeklarowała jej doraźną pomoc oraz opiekę. Z dokumentacji sprawy wynika, że H. N. nie miała zamiaru stałego zamieszkiwania we Wrocławiu. Wnioskodawczyni podjęła decyzję o powrocie do miejsca swojego poprzedniego zamieszkania (zameldowania), wnosząc o umieszczenie jej w Domu Pomocy Społecznej w Zielonej Górze, gdzie zamieszkuje jej syn A. N..
Zdaniem Prezydenta Wrocławia sam fakt tymczasowego zamieszkiwania H. N. we Wrocławiu, bez zamiaru stałego pobytu nie stanowi przesłanki do uznania, iż miejscowo właściwą do wydania decyzji jest Gmina Wrocław. Organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość oraz spory kompetencyjne w przypadkach określonych w art. 4 p.p.s.a. oraz w art. 22 § 1 i 2 k.p.a. Takiego rodzaju negatywny spór dotyczący właściwości organów zaistniał w rozpoznawanej sprawie.
Jak podniesiono we wniosku zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Natomiast w myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Ponieważ ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" powszechnie przyjmuje się, że ma w takim przypadku zastosowanie art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
O uznaniu danej miejscowości za miejsce zamieszkania osoby fizycznej w rozumieniu art. 25 k.c. decydują spełnione łącznie dwie przesłanki – pobyt stały w danej miejscowości oraz uzewnętrzniony zamiar – wola tego pobytu. W danym przypadku całokształt okoliczności faktycznych winien pozwolić przeciętnemu obserwatorowi na wyciągniecie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności życiowej danej osoby fizycznej (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2006 r., I OW 265/05).
Jak wynika z materiałów zgromadzonych przez organy H.N. jest zameldowana na pobyt stały w Nowogrodzie Bobrzańskim, ul. (...). Lokal ten, stanowiący własność jej syna jest od 2008 r. wynajmowany M. K., która zamieszkuje tam ze swoją rodziną. H. N. od około 5 lat zamieszkuje wraz z córką B.T. i jej mężem we Wrocławiu, ul. (...). Z uwagi bowiem na stan zdrowia wymagała opieki, a ponadto warunki lokalowe w mieszkaniu w Nowogrodzie Bobrzańskim – brak łazienki, ogrzewanie piecowe były dla niej nieodpowiednie. H. N. przenosząc się do Wrocławia zrezygnowała z podstawowej opieki medycznej w Nowogrodzie Bobrzańskim. Nie wykazano, by istniały okoliczności wskazujące na chęć powrotu wnioskodawczyni do tego miasta.
W powyższej sytuacji podkreślony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we Wrocławiu fakt, że H. N. nadal zameldowana jest na pobyt stały w Nowogrodzie Bobrzańskim nie może mieć znaczenia dla określenia miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Miejscem tym jest Wrocław, z którym to miastem od około 5 lat związane są życiowe sprawy wnioskodawczyni.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak na wstępie na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.