Uzasadnienie
Wójt Gminy J. wnioskiem z dnia 20 marca 2018 r. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy J. a Wójtem Gminy I. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. S. o przyznanie pomocy finansowej w formie obiadów szkolnych dla córki - W.S. oraz pomocy finansowej na zakup żywności.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wniosek o przyznanie pomocy A.S. skierował do Wójta Gminy I., który postanowieniem z [...] marca 2018 r. przekazał ten wniosek Wójtowi Gminy J. Tymczasem, jak wynika z wywiadu środowiskowego, A.S. zameldowany jest na pobyt stały w miejscowości M., Gmina J., natomiast od kilku lat przebywa na terenie Gminy I., gdzie mieszka w wynajętym lokalu, adres: [...], a od końca stycznia 2018 r.: [...]. Jego córka jest zameldowana na pobyt czasowy w T. Podkreślono, że A. S. przeprowadził remont tego mieszkania, wyposażył go i dostosował do potrzeb swoich i córki. Ponosi też opłaty ustalone z właścicielem nieruchomości. Zatrudniony jest w firmie [...] w I., gdzie pracował już w marcu 2016 r., o czym świadczy pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia [...] 2016 r. Również świadczenia zdrowotne udzielane są rodzinie w przychodni w I. Wszystkie te okoliczności, zdaniem Wójta Gminy J., świadczą o tym, że życie A.S. koncentruje się w Gminie I. Podstawą do uznania, że właściwą do rozpoznania wniosku jest Gmina J., nie może być - zdaniem wnioskującego organu - fakt, że A. S. jest zameldowany na terenie Gminy J., [...].
W miejscu tym bowiem nie mieszka około 4 lat, co potwierdził Sołtys. Nie jest też osobą bezdomną, wobec której zachodziłyby przesłanki do ustalenia właściwości organu ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. zaznaczył, że w jego ocenie właściwym do rozpatrzenia wniosków składanych przez A. S. jest Wójt Gminy J. Jak ustalono w sprawie, o ile obecnie strona przebywa wraz z córką na terenie Gminy I., o tyle A. S. nie wyraził woli stałego pobytu na terenie tej Gminy.
O powyższym nie może świadczyć fakt jego zatrudnienia w firmie mającej siedzibę w I. Podkreślono, że zamieszkanie ojca na terenie Gminy I. miało miejsce w związku z pozostawieniem małoletniej córki przez matkę. Dotychczas dziewczynka uczęszczała do szkoły podstawowej w I., objęta była też opieką przychodni w I. i Centrum [...]. Od stycznia 2018r., kiedy to matka pozostawiła córkę, nie zostało wydane żadne orzeczenie sądu tytułem ustalenia miejsca pobytu, określenia władzy rodzicielskiej, zniesienia obowiązku alimentacyjnego, pozwalające stwierdzić, że pełnię władzy rodzicielskiej powierzono tylko i wyłącznie ojcu.
Reasumując, podkreślono, że A. S. w wyniku zaistniałych okoliczności został zmuszony do zamieszkania wspólnie z dzieckiem w I., jednakże nie złożył on żadnego oświadczenia, które wskazywałoby na to, że swoją przyszłość wiąże z Gminą I. i to w tej Gminie chce koncentrować swoje sprawy życiowe. Tym samym właściwym do rozpoznania składanych przez niego wniosków jest Wójt Gminy J. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego.
W niniejszej sprawie spór o właściwość występuje między Wójtem Gminy I. i Wójtem Gminy J., albowiem żaden z wymienionych organów nie uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku A. S. z [...] 2018 r. dotyczącego przyznania pomocy w postaci obiadów szkolnych dla córki oraz pomocy finansowej na zakup żywności.
Podkreślić trzeba, że co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Według art. 101 ust. 2 tej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.
Z uwagi na okoliczności przedstawionej sprawy należało uznać, że ten ostatnio przywołany przepis znajdzie w niej zastosowanie. Zauważyć bowiem trzeba, że nie jest sporne, iż A. S. od kilku lat przebywa na terenie Gminy I., gdzie posiada stałe zatrudnienie, natomiast zameldowany jest w miejscowości M., Gmina J. Okolicznością bezsporną jest również to, że strona od końca stycznia 2018 r. - w wyniku pozostawienia dziecka przez matkę - osobiście sprawuje opiekę nad córką, która uczęszcza do szkoły podstawowej w I. Oboje mieszkają w samodzielnym parterowym budynku, wyremontowanym i przystosowanym do ich potrzeb. Nagła sytuacja, w wyniku której pozostał jedynym faktycznym opiekunem dziecka, przy jednoczesnym braku rozstrzygnięć Sądu co do uregulowania sytuacji prawnej córki, świadczy jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.
Podkreślenia wymaga, iż wykładnia i zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej określających właściwość miejscową organów pomocy społecznej, powinna przede wszystkim uwzględniać zasady pomocy społecznej wymienione w art. 2 ust. 1 (umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości), art. 3 ust. 1 (wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka) oraz art. 3 ust. 2 (zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem). Powyższe oznacza, że przy stosowaniu przepisów ustalających właściwość organów pomocy społecznej należy mieć na względzie, również te okoliczności, które z uwagi na sytuację osobistą wnioskodawcy, mogą zaważyć na tym, czy ewentualna pomoc będzie efektywna oraz czy w jakimkolwiek stopniu będzie ona realizowała ustawowe cele pomocy społecznej (tak postanowienie NSA z dnia 13.12.2012 r.; sygn. akt I OW 158/12).
W związku z powyższym oraz mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności ocenianej sprawy, uznać należało, że Gmina I., w której aktualnie przebywa A. S. w sposób efektywniejszy realizować będzie ustawowe zadania pomocy społecznej, niż gmina jego zameldowania na pobyt stały (Gmina J.).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.