Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 maja 2015 r. Prezydent Miasta Żyrardowa - reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żyrardowie - wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między tym organem a Burmistrzem Jezioran w sprawie udzielenia jednorazowej pomocy pieniężnej E.D.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w dniu 16 marca 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Żyrardowie wpłynął wniosek E.D. o przyznanie jednorazowej zapomogi pieniężnej. Pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. wniosek ten został przekazany Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Jezioranach. W ocenie organu domagający się świadczenia jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, przebywa bowiem w Domu dla Osób Starszych "[...]" w miejscowości O., a ostatnio był zameldowany na pobyt stały pod adresem K., 11-320 Jeziorany. Dlatego zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej do rozpoznania wniosku strony właściwy jest MOPS w Jezioranach. W dniu 8 maja 2015 r. MOPS w Jezioranach zamiast wdać się w spór kompetencyjny zwrócił powyższą sprawę MOPS w Żyrardowie. Prezydent Żyrardowa podniósł ponadto, iż E.D. do wspomnianego Domu dla Osób Starszych został skierowany przez MOPS w Żyrardowie w sierpniu 2014 r., bowiem w tym czasie przebywał i był czasowo zameldowany na terenie Żyrardowa. Podkreślił również, iż dom ten położony jest w gm. Wiskitki i administracyjnie nie łączy się z miastem Żyrardów.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz Jezioran - działający przez Dyrektora MOPS w Jezioranach - wniósł o rozstrzygnięcie powstałego sporu, przytaczając argumentację wskazującą na właściwość Prezydenta Żyrardowa, a mianowicie podniósł, iż E.D. wprawdzie był zameldowany na pobyt stały pod adresem K., 11-320 Jeziorany, jednakże został wymeldowany z tego adresu w 1999 r w trybie administracyjnym. Natomiast od 2000 r. jego aktywność koncentruje się na terenie Żyrardowa, który jest głównym ośrodkiem jego życia. Dwukrotnie w tej miejscowości był czasowo zameldowany na okres 2 i 3 lat, przy czym ostatni meldunek zakończył się 11 kwietnia 2015 r., a ponadto deklaruje, iż po opuszczeniu placówki "[...]" zamierza swoją przyszłość w dalszym ciągu wiązać z Żyrardowem. Burmistrz Jezioran wskazał również, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 pomocy społecznej właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a takim miejscem zamieszkania w przypadku E.D. jest Żyrardów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- określanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie zaistniał spór pomiędzy dwoma, niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia, organami jednostek samorządu terytorialnego, z których żaden nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku E.D. o przyznanie mu zasiłku celowego. Mamy zatem do czynienia z negatywnym sporem o właściwość.
Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. – określanej dalej jako u.p.s.). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) pod pojęciem lokal należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje na jedynie przykładowy charakter wyliczenia. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy nie stanowią. Należy zatem uznać, że schronisko dla osób bezdomnych nie spełnia ustawowych przesłanek do zaliczenia go do kategorii lokali mieszkalnych.
Odnosząc powyższy stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że E.D. jest osobą bezdomną, gdyż nie zamieszkują w lokalu przeznaczonym na zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych oraz nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności. Przebywa bowiem w Domu dla Osób Starszych "[...]" w O., który jest schroniskiem dla osób bezdomnych (por. informacje na stronie [...]).
Ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały E.D. była miejscowość K. w gm. Jeziorany, zatem organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., jest Burmistrz Jezioran.
Podkreślić należy, iż w przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania, nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala jej status i gminą właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2007 r. o sygn. akt I OW 109/06, publ. LEX nr 344927, i z dnia 4 lipca 2008 r. o sygn. akt I OW 30/08, publ. LEX nr 494312). Z powyższych przyczyn nie zasługiwało na uwzględnienie wyrażone przez Burmistrza Jezioran stanowisko, iż właściwość miejscowa gminy winna być stosownie do art. 101 ust. 1 u.p.s. określona według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Zauważyć również należy, że jeśli organ, do którego zwróciła się strona z wnioskiem o załatwienie sprawy, uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę - powołując art. 65 § 1 k.p.a. - innemu organowi, to właśnie ten organ, któremu sprawa została przekazana (w niniejszej sprawie Burmistrz Jezioran), jeśli uważa, że jest niewłaściwy, powinien wystąpić o rozstrzygnięcie sporu przez sąd administracyjny. Podzielić jednak należy pogląd, że uchybienie w tym zakresie samo przez się nie stanowi jednak przeszkody do odniesienia się do wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 59/05).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.