Uzasadnienie
Pismem z 12 lipca 2021 r., znak: ŚR.81275.VI.3290.144.2021 Burmistrz Miasta O., w imieniu którego działa Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy O., w imieniu którego działa Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.M. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko M.S.
W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w dniu 1 lipca 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej "MOPS") wpłynął wniosek złożony elektronicznie w dniu 2 czerwca 2021 r. za pośrednictwem portalu Empatia przez M.M. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O. w województwie mazowieckim. W dniu 23 czerwca 2021 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. (woj. mazowieckie) przekazał wniosek zgodnie z właściwością do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z/s w Krzyżowicach w województwie opolskim.
W dniu 29 czerwca 2021 r. postanowieniem nr ŚR.5215.27.2021 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w O. z/s w Krzyżowicach (dalej "GOPS"), na podstawie art. 65 K.p.a., przekazał zgodnie z właściwością przedmiotowy wniosek do MOPS w O., ponieważ M.M. (dalej "strona") wskazała we wniosku adres zamieszkania ul. [...], O. Organ wskazał, że powyższe postanowienie nie zostało doręczone stronie, zatem nie miała możliwości złożenia zażalenia na wskazane postanowienie. Z danych pozyskanych przez MOPS w O. ustalono, że ostatnim ośrodkiem, który w 2020 r. wypłacił stronie świadczenie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka była jednostka w O. W dniu 2 lipca 2021 r. organ skontaktował się telefonicznie z M.M. i ustalił, że mieszka ona w miejscowości [...], O. Jednocześnie strona poinformowała, że jej adres zamieszkania znany był ośrodkowi przed przekazaniem sprawy do MOPS w O., a podany przez nią adres we wniosku był błędny.
W dniu 6 lipca 2021 r. do MOPS w O. wpłynęła elektronicznie wiadomość od strony, w której wskazała swój aktualny adres zamieszkania, tj. [...], O. oraz potwierdziła, że Ośrodek w K. został poinformowany o jej adresie zamieszkania przed wysłaniem wniosku do O. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, pismem z 30 sierpnia 2021 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. podniósł, że M.M. nie pobierała żadnych świadczeń na dziecko na terenie Gminy O. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji wniosku za pośrednictwem systemu Empatia, organ wskazał, że strona obecnie pobiera, a także w poprzednim okresie zasiłkowym pobierała świadczenia na dziecko w Ośrodku Pomocy Społecznej w O. Organ poinformował także, że w dniu 23 czerwca 2021 r. wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego złożony w formie elektronicznej za pośrednictwem portalu Empatia w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O. w województwie mazowieckim, z którego wynika, iż strona jako swój adres zamieszkania wpisała adres w O. Podniesiono również, że organ próbował skontaktować się telefonicznie ze stroną celem potwierdzenia wpisanego adresu zamieszkania, jednakże próby nawiązania kontaktu okazały się bezskuteczne.
Z tych też względów GOPS w O. przesłał przedmiotowy wniosek do MOPS w O. celem jego rozpoznania, bowiem zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych – organ właściwy oznacza wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
Spór w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta O. a Wójtem Gminy O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.M. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko M.S.
Na wstępie wskazać należy, że kwestie ustalenia prawa do świadczenia rodzicielskiego reguluje art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej "u.ś.r."). Ponieważ przepis ten nie określa organu właściwego w tych sprawach, dla jego określenia należy odnieść się do art. 3 pkt 11 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym - oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 5 u.ś.r., świadczenie rodzicielskie jest jednym z rodzajów świadczenia rodzinnego. Podnieść również należy, że wedle art. 20 ust. 1 u.ś.r. zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organ właściwy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.
Bez wątpienia pozostające w sporze organy mają siedziby w różnych województwach: Miasto O. leży w województwie dolnośląskim, a Gmina O. – w opolskim. Mając zatem na uwadze, że miasta, których organy pozostają w sporze wchodzą w skład różnych województw, oraz że sprawa, której dotyczy przedmiotowy spór, należy do zadań gminy z zakresu administracji rządowej, stwierdzić należy, że właściwym do rozstrzygnięcia sporu jest – zgodnie z treścią art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – minister właściwy do spraw administracji publicznej. Obecnie organem właściwym do spraw administracji publicznej jest, na podstawie art. 6 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1893 ze zm.), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z tych powodów, w świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu.
W związku z powyższym wniosek Burmistrza Miasta O. skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwraca wnioskodawcy cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Skoro w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość podlegał odrzuceniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.