Uzasadnienie
W dniu 23 kwietnia 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. wpłynął wniosek I. I., zamieszkałej w E. przy ul. [...], o przyznanie pomocy w formie zasiłku na opłacenie rachunku za leki, zakup aparatu do mierzenia ciśnienia oraz zakup żywności.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E. przeprowadził wywiad środowiskowy, w efekcie którego ustalił, że I. I. jest osobą samotnie gospodarującą, utrzymującą się z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, pomniejszonej o zajęcie komornicze. Kwota netto świadczenia wynosi 773,40 zł. W W. mieszkają jej dwaj synowie i z jednym z nich – P., utrzymuje częsty kontakt. W dowodzie osobistym zainteresowanej, wydanym przez Prezydenta Miasta W., brak jest wpisu o adresie zameldowania. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ostatni meldunek to: W., ul. [...]. Mieszkanie to sprzedała i zamieszkała, bez zameldowania, w domu na działce przy ul. [...] w W. Zainteresowana miejsce pobytu w W. opuściła dobrowolnie i przyjechała do E., ponieważ w E. mieszka jej matka i siostry. Jednak swój pobyt w E. traktuje jako przejściowy, gdyż nie wiąże z tym miastem swoich życiowych planów.
Wobec powyższego, zawiadomieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E., uznając się za niewłaściwy w sprawie, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), przekazał podanie I. I. Ośrodkowi Pomocy Społecznej [...] W. W motywach zawiadomienia MOPS w E. podał, że przebywanie zainteresowanej w E. należy traktować jedynie jako miejsce pobytu, a nie jako miejsce zamieszkania. Oznacza to, że w sytuacji wnioskodawczyni E. nie jest jej miejscem zamieszkania, a tym samym brak jest podstaw do stosowania art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182) w związku z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), co uzasadnia właściwość Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. Nie uznając swojej właściwości, w dniu 23 maja 2013 r. Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W. sformułował do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] W. a Prezydentem Miasta E. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku I. I. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego na leki, częściowe pokrycie kosztów zakupu ciśnieniomierza oraz zakup żywności.
W ocenie Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W., właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E., ponieważ I. I. od dnia 25 lutego 2013 r. zamieszkuje w E. w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], który wynajęła na zasadach komercyjnych na okres 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia umowy. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym zainteresowana zadeklarowała zamiar pozostania w E., podając, że to zupełnie inny świat i inni ludzie, niż w W. Poinformowała też, że w E. podjęła już leczenie u różnych specjalistów, co – wobec także pozostałych ww. okoliczności – świadczy, że wnioskodawczyni powzięła zamiar przebywania w E. przez dłuższy okres czasu, co najmniej półroczny, co z kolei odpowiada definicji "zamieszkania", w rozumieniu Kodeksu cywilnego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E. podtrzymał swoją argumentację zaprezentowaną w zawiadomieniu z dnia 26 kwietnia 2013 r., akcentując, że przebywanie I. I. w E. nie spełnia znamion miejsca zamieszkania, stosownie do art. 25 kc w związku z art. 101 ust. 1 ww. ustawy o pomocy społecznej, toteż właściwym w sprawie jest Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W., tym bardziej, że sprawa zainteresowanej nie należy do niecierpiących zwłoki i nie stanowi szczególnego przypadku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267), organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który – w jego ocenie – jest właściwy w danej sprawie (art. 65 § 1 kpa).
W myśl art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy.
Spór, jaki zaistniał pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w E. a Ośrodkiem Pomocy Społecznej [...] W., jest sporem negatywnym o właściwość miejscową organu pomocy społecznej.
Zasady ustalania właściwości miejscowej gminy w zakresie świadczeń z pomocy społecznej określa art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182), stanowiąc w ust. 1, że generalnie właściwość tę ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa nie zawiera jednak legalnej definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". Z tego powodu zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie istotna jest zatem treść przepisu art. 25 kc, który stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, potwierdzającą fakt związania osoby z danym adresem. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r. o sygn. akt I OW 24/11, publ. LEX nr 795299).
Jak ustalił Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E., I. I. była zameldowana na pobyt stały pod adresem: W., ul. [...]. Jednakże mieszkanie to sprzedała i zamieszkała w domu na działce rekreacyjnej przy ul. [...] w W. Zainteresowana miejsce pobytu w W. opuściła dobrowolnie i wyjechała do E., ponieważ w E. zamieszkuje jej matka i siostry.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o tym, że wnioskodawczyni powzięła zamiar przebywania w E. przez dłuższy okres czasu, co najmniej półroczny, świadczy fakt wynajęcia przez nią na zasadach komercyjnych lokalu mieszkalnego w E. przy ul. [...] na okres 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia umowy. W ten sposób zainteresowana uzewnętrzniła swoją wolę zamieszkiwania w E., a więc wyraziła zamiar stałego pobytu w tej miejscowości, co na moment złożenia przez nią wniosku ma istotne znaczenie prawne. Zdecydowała bowiem o skoncentrowaniu swojego życia w E., zważywszy że sprzedała mieszkanie przy ul. [...] w W. i dobrowolnie opuściła dom na działce rekreacyjnej przy ul. [...] w W. Są to okoliczności obiektywne, które – wobec sprzecznych twierdzeń wnioskodawczyni co do tego, gdzie chciałaby żyć – odpowiadają definicji "zamieszkania", w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Trafnie zatem Ośrodek Pomocy Społecznej [...] W. wskazuje, że właściwy do rozpatrzenia wniosku I. I. jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w E. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.