Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. Wójt Gminy B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy wniosku G.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że pismem z dnia 14 września 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., przekazał wniosek G.P. w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej wraz z całością dokumentacji do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., celem wydania decyzji administracyjnej zgodnie z właściwością miejscową.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. podniósł, że z treści wniosku jednoznacznie wynika, iż wnioskodawca kierował go do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Z treści przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynikało również, że G.P. jest na stałe zameldowany w B., jedynie czasowo przebywał u M.W., co zostało potwierdzone pisemnym oświadczeniem. Przekazujący wniosek stwierdził także, że wnioskodawca jednoznacznie wskazuje swoje miejsce zamieszkania jako B. Zgodnie z art.101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593 ze zm.), dalej jako "u.p.s." właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.
Wnioskodawca wskazał na treść przepisu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zm.), dalej jako "k.c.", zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Ponadto podkreślił, że o miejscu zamieszkania decydują dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. Zamiar stałego pobytu wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Stwierdził, że samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesadza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, a G.P. zamieszkuje i gospodaruje w D. [...] z zamiarem stałego pobytu.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta S. wniósł o wskazanie Gminy B. jako właściwej.
Podniesiono, że G.P. konsekwentnie wskazywał, iż czuje się mieszkańcem Gminy B., pozostaje też tam zameldowany na pobyt stały i może tam wrócić. Na terenie Gminy S. przebywał jedynie tymczasowo, co wynika zarówno z jego oświadczenia jak i z oświadczenia M.W., u którego G.P. przebywał, zajmując pomieszczenie socjalne jego pracowników, bez łazienki ani zaplecza kuchennego.
W dniu 21 grudnia 2017 roku G.P. opuścił teren Gminy S. W dniu 12 lutego 2018 roku pracownik socjalny w rozmowie telefonicznej został poinformowany przez M.W., że G.P. od 21 grudnia 2017 roku przebywa w C., pod adresem [...], ul. [...] w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym [...].
Organ wskazał, że G.P. nigdy nie przebywał na terenie Gminy S. z zamiarem stałego pobytu, nie był tu zameldowany oraz opuścił jej teren ponad dwa miesiące temu. Wobec powyższego gminą właściwą pozostaje Gmina B. z uwagi na stały meldunek zainteresowanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej w skrócie: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku G.P. o umieszczenie w domu pomocy społecznej.
W sprawach z zakresu pomocy społecznej przepisem określającym właściwość miejscową gminy jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182). W świetle tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w którym koncentrują się jej czynności życiowe. (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2013 r. sygn. akt I OW 129/13, z 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OW 91/13, z 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OW 4/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze względu na przytoczone okoliczności sprawy, w tym stan zdrowia G.P., nie sposób ustalić jego miejsca zamieszkania. Zatem dla ustalenia organu właściwego należało posłużyć się kryterium ostatniego zameldowania G.P., zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Wójta Gminy B.