Uzasadnienie
Pismem z [...] maja 2015 r. Wójt Gminy Bielsk Podlaski zwrócił się do NSA o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Bielskim w sprawie wniosku W. M. i J. M. o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów związanych z podziałem działki nr [...], zgodnie z przedłożoną dokumentacją geodezyjno-kartograficzną poprzez wyznaczenie Starosty Bielskiego jako organ właściwy do rozpoznania sprawy. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że uczestnicy postępowania, W. M. i J. M. pismem z dnia [...].04.2015r. wystąpili do Starostwa Powiatowego w Bielsku Podlaskim o wprowadzenie zmian w operacie gruntów wsi [...], gmina Bielsk Podlaski, związanych z podziałem działki nr [...] przez uprawnionego geodetę. Do wniosku załączyli opis i mapę podziału przedmiotowej działki, szkic podstawowy oraz wykaz zmian danych ewidencyjnych. Pismem z dnia [...].05.2015r., [...], zatytułowanym "ZAWIADOMIENIE", geodeta powiatowy, działając z upoważnienia Starosty Bielskiego, przekazał w trybie art. 65§1 k.p.a. powyższą sprawę Wójtowi Gminy Bielsk Podlaski, jako organowi właściwemu do jej rozpoznania.
W ocenie geodety powiatowego, ze względu na to, że działka nr [...] jest zabudowana, a proponowany jej podział obejmuje również podział budynku, podział ten powinien być zatwierdzony decyzją Wójta Gminy Bielsk Podlaski, wydaną na podstawie przepisów rozdziału 1 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2014r. poz. 518 z późń. zm.) Nie kwestionując prawidłowości i zasadności dokonanego podziału działki nr [...], geodeta powiatowy przekazał w imieniu Starosty sprawę Wójtowi Gminy Bielsk Podlaski w celu wydania stosownej decyzji. Zdaniem Wójta, stanowisko Starosty Bielskiego dotyczące przekazania sprawy nie jest zasadne. Zgodnie z art. 7d pkt 1) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2015, poz. 520), zwanej dalej p.g.k., do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków.
Szczegółowy sposób prowadzenia tej ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określają przepisy rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dna 29.03.2001r. w sprawie I ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2015r., poz. 542). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić w trybie czynności materialno-technicznej poprzez wprowadzenie do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o którym organ tylko zawiadamia strony, bądź też w trybie decyzji administracyjnej wprowadzającej zmiany lub odmawiającej wprowadzenia żadnej zmiany (§ 47 ust 3 rozporządzenia). Na taką decyzję starosty będzie służyć stronom prawo wniesienia środka zaskarżenia, a nawet skarga do sądu administracyjnego, (np. wyrok WSA w Kielcach z dn. 28.02.2014r., II SA/Ke 59/13, Lex nr 1311190).
W sytuacji zatem, gdy Starosta Bielski uznaje, że w sprawie konieczna jest decyzja Wójta Gminy Bielsk Podlaski zatwierdzająca podział działki nr [...], powinien był przeprowadzić postępowania administracyjne o którym mowa w § 47 ust 3 rozporządzenia oraz wydać stosowną decyzję administracyjną, od której uczestnicy postępowania mogliby złożyć odwołanie. Brak jest natomiast jakikolwiek podstaw do stwierdzenia przez Starostę Bielskiego swojej niewłaściwości w sprawie i przekazanie jej do właściwości Wójta Gminy Bielsk Podlaski. Wskazał też, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonywania podziału działki nr [...] w trybie przepisów rozdziału 1 działu III u.g.n.. Z art. 92 ust. 1 u.g. n. wynika, że przepisów rozdziału 1 nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne leśne, a przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenie nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000ha.
W odpowiedzi na wniosek Starosta Bielski wniósł o oddalenie wniosku i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał, że podział niniejszy ma charakter podziału nieruchomości rolnej zabudowanej, stanowiącej tzw. siedlisko, leżącej w terenie zurbanizowanym, gdzie działki rolne zabudowane po podziale mają powierzchnię większą od 0,3000ha. Podział nieruchomości rolnej zabudowanej został jednak tak dokonany, że w wyniku jego został podzielony budynek mieszkalny wolnostojący, który ze względu na stan faktyczny i prawny nie służy do wykorzystania na cele rolne i leśne, a spełnia funkcję mieszkalną. Wskazał, że z art. 92 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518 z późn. zm.) wynika, że "przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne...".
W przedmiotowej sprawie wobec braku planu miejscowego, część nieruchomości rolnej zabudowanej leżącej w terenie zurbanizowanym, jest faktycznie wykorzystywana na cele rolne i ona nie budzi wątpliwości natury prawnej i faktycznej, co do dokonanego podziału, lecz podział budynku mieszkalnego wolnostojącego, który stanowi część składową nieruchomości, a nie jest wykorzystywany do celów rolnych i leśnych, lecz spełnia funkcję mieszkalną wątpliwości takie budzi. Z kolei art. 93 ust.3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w sposób jednoznaczny interpretuje podaną wyżej sytuację, a mianowicie "jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentów do pokrycia dachu w budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do pokrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębne wykorzystywane części".
W przedmiotowej sprawie regulacje prawne są zawarte w art. 92 i 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami, które są w gestii i właściwości Wójta Gminy Bielsk Podlaski, który winien wobec złożonego wniosku i dołączonych dokumentów zająć jednoznaczne stanowisko. W związku z zaistniałą sytuacją Starosta Bielski uznał, że nie można dokonać na wniosek uczestników postępowania zmian w ewidencji gruntów jako czynności materialno-technicznych, gdyż dany przypadek regulują przepisy prawa i jest to we właściwości Wójta Gminy Bielsk Podlaski. Z powyższych względów na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 93 ust. 3b i art.96 ust.l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz.518 z późn. zm.) przekazał według właściwości wniosek Wójtowi Gminy Bielsk Podlaski, który częściowo i nie w pełni odniósł się do zacytowanych przepisów prawa i związanej z tym właściwości oraz przyjął jednostronnie linię rzekomego sporu o właściwość i wywody w zakresie stosowania prawa regulujące kwestie z zakresu prawa geodezyjnego i kartograficznego będące we właściwości Starosty Bielskiego.
Starostwo Powiatowe w Bielsku Podlaskim rozważało w wyniku złożonego wniosku możliwość dokonania odmowy w formie decyzji administracyjnej w trybie ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów jako czynności materialno-technicznej, jednak w zaistniałej sytuacji musiało by się powołać na przepisy art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami, które są w właściwości Wójta Gminy Bielsk Podlaski, co byłoby z punktu widzenia prawnego czynnością niedopuszczalną.
Kontrowersyjną sprawą jest spór o właściwość pomiędzy Starostą Bielskim a Wójtem Gminy Bielsk Podlaski, gdyż takiego sporu nie było i nie ma, bowiem jeśli Wójt Gminy Bielsk Podlaski uważa, że przedmiotowej sprawie nie jest właściwy z uwagi na zacytowane przepisy prawa, bądź zajmie jednoznaczne stanowisko w przedmiocie budzącym wątpliwość natury prawnej i proceduralnej, to Starosta Bielski będzie rozważał w zaistniałej sytuacji wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów na wniosek na podstawie czynności materialno-technicznych, gdzie nie ma możliwości przestrzegania i stosowania zapisów wynikających z art. 92 i 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powyższym faktem powinien Wójt Gminy Bielsk Podlaski się liczyć i zdawać z powyższego sprawę. Starosta Bielski w tym zakresie nie ma żadnych uprawnień i nie traktuje powyższej sprawy jako sporu o właściwość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwaną dalej: p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.
Sprawa zainicjowana wnioskiem Wójta Gminy Bielsk Podlaski nie ma jednak charakteru sporu o właściwość (ani tym bardziej sporu kompetencyjnego). Rozbieżność stanowisk pomiędzy organami dotyczy bowiem nie tego, kto (który z organów) ma rozpoznać wniosek o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów, lecz tego jak rozpoznać ten wniosek. Sprawa ta dotyczy zatem merytorycznego sposobu załatwienia wniosku wnioskodawców, nie zaś określenia organu właściwego do rozpoznania tego wniosku. Podstawowy problem sprawy dotyczy bowiem rozbieżności stanowisk organów co do tego, czy decyzja o podziale jest niezbędna do rozpoznania sprawy, czy też nie. NSA rozstrzyga zaś spory o właściwość, a zatem dotyczące tego, który organ ma rozpoznać sprawę. Nie ma natomiast możliwości wskazywania w drodze wydania postanowienia w sprawie sporu o właściwość prawidłowego sposobu procedowania w sprawie ani udzielania organom wskazówek co do tego jak należy sprawę załatwić.
Sposób prowadzenia postępowania przez organ, a zwłaszcza jego efekt w postaci wydanego rozstrzygnięcia, staje się dopiero przedmiotem oceny NSA na etapie rozpoznania ewentualnej skargi kasacyjnej od wyroku WSA.
Ze względu zatem na to, że wniosek nie ma na celu rozstrzygnięcia sporu o właściwość, NSA wniosek ten oddalił.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.