Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wójt Gminy Korzenna reprezentowany przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Korzennej wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Tarnogrodu - Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnogrodzie przez wskazanie Burmistrza Tarnogrodu jako organu właściwego miejscowo do rozpoznania wniosku S.O. z dnia 8 marca 2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wniosku organ podniósł, że z ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej w Korzennej wynika, iż S.O. od ponad 20 lat nie przebywa na terenie Gminy Korzenna i nie jest z nią związany w żadnym aspekcie. Wnioskodawca podał adres, pod którym obecnie zamieszkuje: Tarnogród, ul. [..], a na terenie Gminy Korzenna jest wyłącznie zameldowany.
W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnogrodzie wskazał, że S.O. złożył wniosek o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 8 marca 2017 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej w Tarnogrodzie, jednakże brat wnioskodawcy oświadczył, że S.O. nigdy z nim nie zamieszkiwał, a adres jego podany został wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Organ stwierdził, że w okresie letnim S.O. przebywał na terenie gminy tułając się po pustostanach, natomiast zameldowany jest w L.W., co przemawia za właściwością miejscową Wójta Gminy Korzenna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie, a także gdy dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy.
W niniejszej sprawie rozstrzygnięciu podlega negatywny spór, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Przyczyną powstałego sporu o właściwość są odmienne ustalenia organów w kwestii uznania, gdzie wnioskodawca posiada miejsce zamieszkania.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 930) właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Powołana ustawa nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", a zatem przy jego ustaleniu należy posłużyć się uregulowaniem zawartym w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że miejscem pobytu stałego osoby fizycznej jest miejscowość, w której koncentrują się jej czynności życiowe, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny, tj. przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wewnętrzny, tj. wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca, pomimo zameldowania na pobyt stały, nie ma stałego miejsca zamieszkania pod wskazanym ewidencyjnie adresem. Potwierdza to materiał zebrany w sprawie, z którego wynika, iż wnioskodawca opuścił L.W. w roku 1996. Wnioskodawca nie posiada także miejsca zamieszkania pod wskazanym we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego adresem, co poświadczył brat wnioskodawcy zamieszkujący wraz z rodziną w Tarnogrodzie, przy ul. [..]. Pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w wywiadzie środowiskowym ustaliła (na podstawie oświadczenia brata wnioskodawcy), iż S.O. od dnia 8 grudnia 2016 r. przebywa w Sanatorium Gruźlicy i Chorób Płuc w P. Z ustaleń organu wynika także, że S.O. czasowo (w okresie letnim) "tułał się po pustostanach" na terenie Tarnogrodu.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że za miejsce zamieszkania (w rozumieniu art. 25 k.c.) S.O. nie można uznać ani Tarnogrodu, gdzie nie potwierdzono jego faktycznego pobytu z zamiarem stałym ani L.W. (czy szerzej Gminy Korzenna), gdzie nie przebywa od wielu lat.
W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Zgodnie z art. 6 pkt 8 powołanej ustawy osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.
W niniejszej sprawie kluczową zatem kwestią jest rozstrzygnięcie, czy S.O. można uznać za osobę bezdomną – w myśl wskazanych wyżej przepisów – czy też nie. Z akt sprawy wynika, że adres pod którym S.O. jest zameldowany, został opuszczony przez niego trwale w 1996 r. (budynek stanowi pustostan), bez dopełnienia czynności wymeldowania. Wnioskodawca nie podał informacji o miejscu aktualnego pobytu, za taki nie można uznać adresu wskazanego dla potrzeb korespondencyjnych, czy też wykorzystania adresu w celu uzyskania uprawnień i świadczeń. Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w Tarnogrodzie w dniu 8 marca 2017 r. Jednakże skoro podjęte działania organu doprowadziły do ustaleń, że pod wskazanym we wniosku adresem wnioskodawca nie przebywa ani nigdy nie przebywał, nie posiada on miejsca zamieszkania, znajdując tymczasowe schronienie w pustostanach, a obecne miejsce jego pobytu jest nieustalone, to uznać należy, że w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku osoby bezdomnej właściwym do rozpoznania wniosku jest organ ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby ubiegającej się o świadczenie, czyli Wójt Gminy Korzenna.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.