Uzasadnienie
Prezydent Miasta G. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy nim a Wójtem Gminy C. w zakresie właściwości miejscowej w sprawie przyznania zasiłku okresowego poprzez wskazanie jako organu właściwego Wójta Gminy C. W uzasadnieniu wniosku podano, że M.K. podaniem z dnia [...] stycznia 2017 r. złożonym w Ośrodku Pomocy Społecznej w G. zwrócił się o przyznanie mu świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W tym samym dniu przeprowadzono u niego wywiad środowiskowy i ustalono, że jest zameldowany na pobyt stały w D. u swoich rodziców. Od lutego 2016 r. przebywał w Centrum Leczenia Uzależnień [...] w G. Obecnie od [...] lutego 2017 r. kontynuuje terapię mieszkając w hostelu przy ul. [...] dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych Centrum Leczenia Uzależnień [...]. Pobyt w hostelu jest elementem terapii, ale nie jest miejscem stałego pobytu, lecz pobytu czasowego, okazjonalnego. Wnioskodawca nie wskazywał, aby jego miejscem zamieszkania były G. Oświadczył jednak, że po zakończeniu terapii planuje pozostać w G. Zatem miasto to jest przez niego traktowane, jako miejsce pobytu czasowego, a artykułowane plany na przyszłość nie dowodzą ziszczenia się przesłanki przebywania w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Oznacza to w ocenie Prezydenta Miasta G., że Miasto to nie jest gminą miejsca zamieszkania M.K.. Podkreślono przy tym, że Miasto G. prowadzi różnego typu ośrodki leczące uzależnienia i przyjmuje do nich osoby z różnych miejsc w Polsce. Nie może jednak przez ten fakt być narażane na ponoszenie kosztów związanych z pomocą społeczną dla osób korzystających z tych ośrodków, które nigdy nie były z Miastem związane.
W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy C. oświadczył, że z przeprowadzonego przez pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wywiadu środowiskowego wynikało, że M.K. przebywa na terenie Miasta G. na leczeniu stacjonarnym w Centrum Leczenia Uzależnień [...]. Według oświadczenia strony za pokończeniu terapii planuje pozostać w G.. Z kolei z wywiadu przeprowadzonego u matki M.K. zamieszkałej w C. wynikało, że systematycznie pomaga synowi finansowo, a ten od [...] lutego 2017 r. przebywa w hostelu w G. kontynuując terapię, a po jej zakończeniu pozostanie w G.. Okoliczności te w ocenie Wójta mają wskazywać, że centrum aktywności życiowej M.K. mieści się w G..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) - zwanej dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.
Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W realiach niniejszej sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G., a Wójtem Gminy C. dotyczący ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M.K. o przyznanie zasiłku okresowego.
Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie (art. 65 § 1 k.p.a.).
Rozpoznając wniosek Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że przepisami określającymi właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej są przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) zwana dalej w skrócie u.p.s. W myśl art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jeżeli chodzi o pojęcie "miejsce zamieszkania" to ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji to stosując wykładnię systemową należy posłużyć się definicją zamieszczoną w art. 25 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, występujące łącznie. Zatem miejscem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 k.c. jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby.
Z materiałów załączonych do wniosku wynika, że M.K. jest zameldowany na pobyt stały u swoich rodziców w miejscowości D. na terenie gminy C. oraz utrzymuje kontakty z rodzicami, otrzymuje wsparcie finansowe od matki. Niesporne jest również fakt przebywania na leczeniu dla uzależnionych od substancji psychotropowych, które rozpoczął od lutego 2016 r., a od lutego 2017 r. nadal kontynuuje terapię. Przebywania na leczeniu nawet długotrwałym i zamieszkiwanie w hostelu, nie spełnia kryteriów wynikających z art. 25 Kodeksu cywilnego. Również deklaracja o planowanym pobycie z G. nie jest elementem dyspozycji art. 25 k.c. Nie zostały wykazane też przesłanki do zastosowania regulacji z art. 101 ust. 1 u.p.s., gdyż nie wykazano żadnej szczególnej sytuacji życiowej.
Mając na względzie powyższe argumenty stwierdzić wypada, że zostały wykazane okoliczności z art. 101 ust. 1 u.p.s., aby jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku M.K. wskazać Wójta Gminy C..
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a.